Side turizminin öncüsü Suat Şakir Kabaağaçlı

ABDURRAHMAN BÜYÜKKESKİN
MANAVGAT- Antalya’nın dünyaca ünlü turizm merkezi Side’de otelcilik ve pansiyonculuğun temellerini atan isimlerden Suat Şakir Kabaağaçlı, bölgenin turizmle tanışmasında önemli rol oynadı. Araştırmacı-yazar Mahmut Öz, Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın kardeşi olan Suat Şakir’in 1963 yılında başlattığı turizm faaliyetleriyle Side’nin uluslararası tanıtımına ve yerel ekonominin gelişmesine katkı sağladığını söyledi.

Antalya’nın Manavgat ilçesine bağlı Side’nin küçük bir kıyı yerleşiminden uluslararası turizm merkezine dönüşmesinde öncü rol üstlenen Suat Şakir Kabaağaçlı’nın çalışmaları, araştırmacı-yazar Mahmut Öz tarafından yeniden gündeme getirildi.

Side’nin turizm tarihine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Öz, Türkiye’de kültür, tarih ve arkeoloji turizminin gelişmesinin yanı sıra deniz, kum ve güneş turizminin yaygınlaşmasında Kabaağaçlı ailesinin önemli katkıları bulunduğunu belirtti.

Halikarnas Balıkçısı’nın kardeşi Side’ye yerleşti

Araştırmacı-yazar Mahmut Öz, Suat Şakir Kabaağaçlı’nın Osmanlı döneminde diplomatlık ve valilik görevlerinde bulunan Mehmet Şakir Paşa ile Sare İsmet Hanım’ın oğlu olduğunu belirtti.

Ünlü yazar ve düşünür Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın kardeşi olan Suat Şakir’in, Fransız asıllı eşi Viole ile birlikte 1957 yılında Side’ye gelerek yerleştiğini anlatan Öz, o yıllarda Selimiye adıyla bilinen yerleşimin henüz turizmle tanışmadığını söyledi.

O dönemde Side halkının büyük bölümünün tarım, el sanatları ve balıkçılıkla geçimini sağladığını belirten Öz, antik kentin tarihi ve arkeolojik zenginliklerinin turizm açısından yeterince değerlendirilmediğini ifade etti.

1963 yılında Side’de otelcilik ve pansiyonculuğu başlattı

Mahmut Öz, Suat Şakir Kabaağaçlı’nın 1963 yılında Ali Şen’e ait bir binayı kiralayarak konaklama hizmeti vermeye başladığını ve böylece Side’de turizmin gelişmesine öncülük ettiğini söyledi.

Kabaağaçlı’nın Türkiye’nin tanınmış ailelerini ve yurt dışındaki dostlarını Side’ye davet ederek bölgenin doğal güzelliklerini ve tarihi mirasını tanıttığını anlatan Öz, şu bilgileri verdi:

"Türkiye’nin ünlü ailelerini Side’ye getirerek bu cennet köşesini onlara tanıtıyordu. Yurt dışından arkadaşlarını davet ediyor, köyü gezdiriyordu. Otelde yer kalmayınca köylülerin evlerini konaklama amacıyla değerlendirerek ilk turizmcilik bilincinin oluşmasını sağlıyordu."

Köylüleri turizme kazandırdı, yerel ekonomiyi canlandırdı

Suat Şakir Kabaağaçlı’nın yalnızca konaklama hizmetleriyle sınırlı kalmadığını belirten Öz, bölge halkını turizm faaliyetlerine katılmaya teşvik ettiğini vurguladı.

Kabaağaçlı’nın köylülerin yetiştirdiği tarımsal ürünleri değerinde satın alarak yerel ekonomiye destek verdiğini söyleyen Öz, köy halkıyla kurduğu yakın ilişkilerin Side’de turizm bilincinin gelişmesinde etkili olduğunu ifade etti.

Öz, Kabaağaçlı’nın yerel halkı ticari işletmeler açmaya ve konaklama hizmetleri sunmaya yönlendirmesinin, Side’nin ilerleyen yıllarda büyüyen turizm sektörüne önemli bir başlangıç oluşturduğunu kaydetti.

Dünyaca ünlü isimleri Side ile tanıştırdı

Mahmut Öz, Kabaağaçlı ailesinin uluslararası ilişkilerinin Side’nin tanıtımında etkili olduğunu belirterek, dönemin diplomasi, iş ve siyaset dünyasından tanınmış kişilerin bölgeye davet edildiğini anlattı.

Öz'ün aktardığına göre, bu isimler arasında Ürdün kraliyet ailesiyle bağlantılı konuklar ve İtalyan sanayici Agnelli ailesinden isimler de bulunuyordu.

Bu ziyaretlerin Side’nin uluslararası çevrelerde tanınmasına katkı sağladığını belirten Öz, Suat Şakir Kabaağaçlı’nın kişisel ilişkilerini bölgenin turizm potansiyelini geliştirmek amacıyla kullandığını söyledi.

Pamphylia Oteli ile turizm faaliyetlerini genişletti

İlk konaklama tesisinin artan talebi karşılamakta yetersiz kalması üzerine Suat Şakir Kabaağaçlı’nın daha sonra Pamphylia Oteli’ni kiralayarak turizm faaliyetlerini genişlettiği belirtildi.

Mahmut Öz, Kabaağaçlı ailesinin Side’de uzun yıllar yaşadığını ve çocuklarının da bölgeyle güçlü bağlar kurduğunu ifade etti.

Ailenin çocuklarından Cem ve Tarık’ın Side’de büyüdüğünü anlatan Öz, ailenin sonraki kuşaklarının da Manavgat ve Side ile ilişkilerini sürdürdüğünü kaydetti.

Side turizminin öncüsünün heykeli yapıldı

Side’nin turizm tarihindeki öncü isimlerden biri olarak anılan Suat Şakir Kabaağaçlı’nın anısını yaşatmak amacıyla, eski Side Belediye Başkanı Abdülkadir Uçar döneminde heykelinin yaptırıldığı belirtildi.

Araştırmacı-yazar Mahmut Öz, Side’nin bugün dünyanın önemli turizm merkezlerinden biri haline gelmesinde ilk turizm girişimcilerinin katkılarının unutulmaması gerektiğini vurguladı.

Kabaağaçlı’nın bölge halkını turizmle tanıştıran, ev pansiyonculuğunu teşvik eden ve Side’nin tarihi güzelliklerini uluslararası çevrelere tanıtan çalışmalarıyla Side turizm tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti.

Editör notu: Haber, Mahmut Öz'ün aktardığı bilgilere dayanılarak hazırlanmıştır. Kaynak metindeki bazı aile ilişkileri ve tarihsel kişi adları bağımsız olarak doğrulanamadığından kesin tarihsel bilgi şeklinde aktarılmamıştır. Ayrıca Side'de turizmin ilk kez 1963'te başladığı iddiası için tarihsel kayıtlarla ek doğrulama yapılması önerilir.