BRÜKSEL – Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), yolcuların ve kritik ulaşım altyapısının korunması için hükümetler, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesini istedi.
Brüksel’de düzenlenen Global Tourism Forum Yıllık Toplantısı 2026’da konuşan Nick Careen, Avrupa turizm ekonomisinin güvene dayandığını vurguladı. Yolcuların yalnızca uçağın emniyetine değil; havalimanlarının, hava sahasının, sınır sistemlerinin ve dijital altyapının kesintisiz çalışmasına da güvenmek istediğini söyledi.
Careen, yolcu, bagaj ve kargo kontrollerinin önemini koruduğunu ancak günümüzde havacılığın karşı karşıya olduğu ciddi tehditlerin bir bölümünün güvenlik kontrol noktalarından geçmeden sistemi etkileyebildiğine dikkat çekti.
DRONE, SİBER SALDIRI VE SAHTE BOMBA İHBARLARI
Careen, Aralık 2018’de Londra Gatwick Havalimanı’nda bildirilen drone görülmeleri nedeniyle yaklaşık bin uçuşun ve 140 binden fazla yolcunun etkilendiğini hatırlattı.
2024’te küresel uydu navigasyon sistemlerine yönelik müdahaleler nedeniyle Finnair’in Estonya’nın Tartu kentine uçuşlarını askıya aldığını belirten Careen, Eylül 2025’te bir yolcu kabul sistemi sağlayıcısına yapılan siber saldırının da Brüksel dâhil bazı Avrupa havalimanlarında aksamalara yol açtığını aktardı.
Careen’in verdiği bilgiye göre, son günlerde Avrupa genelinde 25’ten fazla uçuş e-postayla gönderilen asılsız bomba ihbarlarının hedefi oldu. Olaylar nedeniyle uçaklar başka havalimanlarına yönlendirildi, savaş uçakları görevlendirildi ve binlerce yolcu gecikmelerden etkilendi.
TEHDİT BİLGİSİ HAVAYOLLARINA HIZLA ULAŞMALI
Havacılık güvenliğinin tek bir kuruluş tarafından sağlanamayacağını vurgulayan Careen, kurumların farklı yetki ve bilgilere sahip olduğunu söyledi. Havayollarının hava sahasını kontrol etmediğini, havalimanlarının drone tespit edebilmesine rağmen müdahale yetkisinin çoğunlukla polis veya askerî makamlarda bulunduğunu belirtti.
Asılsız bomba ihbarlarının önemli bölümünün uçuşu gerçekleştiren havayolları yerine havalimanlarına ve yer hizmetleri şirketlerine gönderildiğine dikkat çeken Careen, bunun değerlendirme ve müdahale sürecinde koordinasyon sorunları oluşturabildiğini ifade etti.
IATA, hükümetlerle işletmeciler arasında tehdit bilgilerinin düzenli paylaşılmasını sağlayacak kalıcı mekanizmalar kurulmasını istiyor. Havayollarının da uçuşları etkileyen krizlere ilişkin planlama ve karar süreçlerinde yer alması gerektiğini savunuyor.
HER İHBARA RİSKLE ORANTILI MÜDAHALE
Careen, yeni tehditler karşısında sürekli yeni kurallar eklenmesinin tek başına daha güçlü güvenlik sağlamayacağını belirtti. Kaynakların en önemli risklere yönlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Bomba ihbarlarında tehdidin somutluğu, güvenilirliği ve belirli bir uçuşa ilişkin içerdiği bilgilerin değerlendirilmesinin önemine işaret eden Careen, müdahalenin ilgili makamlarla koordinasyon içinde, belirlenen riskle orantılı yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Havayolları ve havalimanlarında kullanılan Güvenlik Yönetim Sistemlerinin bu yaklaşımı desteklediğini belirten Careen; tehditlerin ve zayıf noktaların belirlenmesi, sorumlulukların açıkça tanımlanması ve önlemlerin etkinliğinin sürekli ölçülmesi çağrısında bulundu.
AKTARMALI YOLCULUKLARDA TEKRAR EDEN KONTROLLER AZALTILMALI
IATA’nın üçüncü önceliğini, eşdeğer standartları karşılayan güvenlik kontrollerinin karşılıklı tanınması oluşturdu.
Careen, Avrupa Birliği’nin “Tek Noktada Güvenlik” uygulaması kapsamında ABD ve Kanada gibi belirli ülkelerde yapılan kontrolleri eşdeğer kabul ettiğini hatırlattı. Bu sayede söz konusu ülkelerden gelen yolcuların ve bagajların Avrupa’daki aktarmalarında yeniden güvenlik taramasından geçirilmesine gerek kalmadığını anlattı.
Bu yaklaşımın genişletilmesini isteyen Careen, güvenlikte aynı sonuca ulaşan farklı yöntemlerin kabul edilmesi gerektiğini belirtti. Ülkelerin ek önlemlerinin ise somut tehditlere dayanması, koordineli uygulanması ve düzenli olarak gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
DİJİTAL SINIRLAR YOĞUN SAATLERDE DE ÇALIŞMALI
Avrupa’nın sınır geçişlerini dijitalleştirmesini desteklediklerini belirten Careen, Giriş/Çıkış Sistemi’nin (EES) yalnızca testlerde değil, binlerce yolcunun aynı anda geldiği dönemlerde de sorunsuz çalışması gerektiğini ifade etti.
Bazı üye ülkelerde sistem kesintileri, altyapı yetersizlikleri ve uzun işlem sürelerinin sorun oluşturmaya devam ettiğini aktaran Careen, sistem istikrara kavuşana kadar uygulamada esnekliğin korunmasını istedi.
Careen ayrıca, devreye alınacak Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi (ETIAS) kapsamında havayollarının yolcuların seyahat izinlerini kontrol edebilmek için gerekli bilgilere güvenilir biçimde erişebilmesi gerektiğini vurguladı.
YOLCULARIN YÜZDE 78’İ BİYOMETRİYE SICAK BAKIYOR
Careen’in paylaştığı IATA Küresel Yolcu Araştırması sonuçlarına göre, katılımcıların yüzde 78’i dijital biyometrik uygulamaları kullanmaya istekli.
Dijital kimliğin yolculuk boyunca tekrarlanan kimlik kontrollerini azaltabileceğini belirten Careen, yolcuların bu uygulamaları tercih edebilmesinin yanında fiziksel pasaport ve biniş kartıyla seyahat seçeneğinin de korunması gerektiğini ifade etti.
Careen, Avrupa’daki “Digital Omnibus” düzenleme teklifinin mevcut metninin biyometrik uygulamaların kullanımını sınırlama riski taşıdığını da savundu.
“ÖNLEMLER BİR SONRAKİ OLAYDAN ÖNCE ALINMALI”
Drone tehditlerinin, siber saldırıların ve navigasyon sistemlerine müdahalelerin kurum veya ülke sınırlarıyla sınırlı kalmadığını belirten Careen, yolcu güveninin korunması için sorumlulukların önceden netleştirilmesi gerektiğini söyledi.
Careen, hükümetlere ve sektöre ortak çalışma, risk odaklı güvenlik ve eşdeğer kontrollerin karşılıklı tanınması çağrısını yineleyerek gerekli adımların yeni bir olay yaşanmadan önce atılmasını istedi.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.