İSTANBUL – Türkiye’de üniversite mezunlarının ve akademisyenlerin yurt dışına yönelmesi, bilimsel üretim kapasitesi ve nitelikli iş gücünün geleceğine ilişkin tartışmaları gündeme taşıyor.  Sosyolog Prof. Dr. Şükrü Aslan, beyin göçünü yalnızca ekonomik nedenlerle açıklamanın yetersiz olduğunu belirterek akademik özgürlük, iş güvencesi ve adalet vurgusu yaptı.

Aslan, üniversitelerdeki siyasi müdahalelerin ve çalışma koşullarına ilişkin belirsizliklerin akademisyenlerin başka ülkelerde çalışma arayışını artırdığını savundu. Bu süreci “akademik yoksullaşma” olarak tanımlayan Aslan, nitelikli kadroların ayrılmasının Türkiye’nin bilimsel kapasitesini zayıflattığı görüşünü dile getirdi.

İstanbul’un akademik büyüklüğü göç verilerine yansıyor

İstanbul’un beyin göçünde öne çıkmasını değerlendiren Aslan, kentin nüfusu, üniversite sayısı ve akademik insan kaynağının büyüklüğüne dikkat çekti.

Vakıf ve devlet üniversitelerinin sayısındaki artışla birlikte İstanbul’daki akademik nüfusun da genişlediğini belirten Aslan, göç verilerinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Üniversite sayısındaki hızlı artışın eğitim ve araştırma kalitesi üzerindeki etkilerinin de tartışılması gerektiğini ifade etti.

“Akademik özgürlük bilimsel gelişmenin temel koşulu”

Ülkeler ve üniversiteler arasındaki akademik hareketliliğin doğal olduğunu vurgulayan Aslan, Türkiye’de yaşanan sürecin yalnızca uluslararası iş birlikleri ve kariyer olanaklarıyla açıklanamayacağını savundu.

Akademisyenlerin düşüncelerini özgürce ifade edebilecekleri, araştırmalarını güven içinde sürdürebilecekleri kurumlar aradığını belirten Aslan, siyasi müdahalelerin bilimsel üretimi olumsuz etkilediğini söyledi.

Aslan, 2016 yılında Barış İçin Akademisyenler bildirisine imza atan akademisyenlerin üniversitelerden uzaklaştırılmasını da bu kapsamda değerlendirdi. Yıllarca çalıştıkları bölümlerden ayrılmak zorunda kalan akademisyenlerin bir kısmının yurt dışına yöneldiğini ifade etti.

İş olanakları ve ücretler gençlerin kararını etkiliyor

Beyin göçünün ekonomik boyutuna da değinen Aslan, üniversite mezunlarının iş bulmakta zorlandığını, iş bulanların ise yaşamlarını sürdürebilecekleri ücretlere ulaşmakta güçlük çektiğini belirtti.

İstihdam olanaklarının daralması ve gelecek kaygısının birleşmesinin gençleri yurt dışında eğitim ve çalışma seçeneklerine yönelttiğini söyleyen Aslan, bu eğilimin yalnızca akademisyenlerle sınırlı kalmadığını kaydetti.

Türkiye’nin farklı alanlarda üretim yapabilecek nitelikli insanlarının başka ülkelerde yaşam kurduğunu belirten Aslan, bu kişilerin gittikleri ülkelerin ekonomik ve bilimsel gelişimine katkı sunduğuna dikkat çekti.

Çözüm için özgürlük, adalet ve güvence vurgusu

Beyin göçünü azaltmak için akademik özgürlüğün korunması gerektiğini söyleyen Aslan, düşünce özgürlüğü ve adaletin bu sürecin temel unsurları olduğunu ifade etti.

Üniversitelerde bilimsel araştırmaların siyasi baskı olmadan yürütülebilmesinin ve akademisyenlerin mesleki geleceklerini güvende hissedebilmesinin önemini vurgulayan Aslan, akademik niteliğin korunmasına yönelik politikalar geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Aslan, Türkiye’nin bilimsel birikimini koruyabilmesi için üniversitelerin sayısından çok eğitim kalitesine, özgür düşünce ortamına ve araştırma kapasitesine odaklanılması gerektiği mesajını verdi.