Likya uygarlığının önemli idari merkezlerinden Xanthos, yakınındaki Letoon kutsal alanıyla birlikte 1988’den bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor. Özer, kentin kültürel bütünlüğünün korunması açısından yurt dışındaki eserlerinin de önem taşıdığını vurguladı.
Nereidler Anıtı’nın parçaları 1842–1844 döneminde taşındı
İngiliz gezgin ve araştırmacı Charles Fellows’un Xanthos’taki çalışmaları sırasında bulunan çok sayıda eser, 1840’lı yıllarda İngiltere’ye götürüldü. British Museum’un Google Arts & Culture üzerinden yayımladığı koleksiyon açıklamasına göre Nereidler Anıtı’na ait kabartmalar ve diğer kalıntılar, Fellows’un başında bulunduğu iki seferle 1842–1844 yıllarında taşındı.
Harpy Anıtı’nın orijinal kabartmaları da bugün British Museum koleksiyonunda bulunuyor. Aradan geçen 180 yılı aşkın süre, bu eserlerin ait oldukları coğrafyayla ilişkisi ve kültürel mirasın yerinde korunması konusundaki tartışmaların tarihsel boyutunu ortaya koyuyor.
İlker Özer: “Tarihi eserlere sahip çıkmamız gerekiyor”
Xanthos’un yalnızca anıtlarıyla değil, farklı dönemlerden günümüze ulaşan yapılarıyla da önemli bir ziyaret noktası olduğunu belirten Özer; tiyatro, kaya mezarları, lahitler ve erken Hristiyanlık dönemine ait kilise kalıntılarına dikkat çekti.
Fellows’un çalışmaları sırasında Nereidler Anıtı’yla birlikte pek çok eserin İngiltere’ye götürüldüğünü hatırlatan Özer, “Böylesine değerli tarihi eserlere sahip çıkmamız gerekiyor” dedi.
Özer, eserlerin yeniden Xanthos’ta sergilenmesi gerektiğini şu sözlerle dile getirdi:
“Bu iki önemli eserin yeri British Museum değil, Kaş’ın Kınık Mahallesi’nde bulunan ve 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınan Xanthos Antik Kenti’dir. Gül dalında güzel olduğu gibi tarihi ve arkeolojik eserler de aslının bulunduğu yerde güzeldir.”
Xanthos Antik Kenti nerede, neden önemli?
Xanthos, Antalya’nın Kaş ilçesinin Kınık Mahallesi’nde, Eşen Çayı yakınında bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının tanıtım bilgilerine göre Fethiye’ye yaklaşık 46 kilometre uzaklıktaki kent, antik Likya’nın en büyük idari merkezlerinden biriydi ve MÖ 2. yüzyılda Likya Birliği’nin başkentliğini üstlendi.
Xanthos’taki kaya mezarları, lahitler ve dikme mezarlar, bölgenin özgün mezar mimarisini yansıtıyor. Tiyatro ve sonraki dönemlere ait kalıntılar ise kentin farklı uygarlıklar boyunca süren yerleşim tarihini izlemeye olanak veriyor.
Yakındaki Letoon, antik dönemde Likya’nın dini merkeziydi. Xanthos ve Letoon’un birlikte Dünya Mirası Listesi’ne alınması, iki alanın birbirini tamamlayan kültürel değerini ortaya koyuyor. Bu miras, Kaş ve çevresindeki kültür turizmi rotalarının önemli durakları arasında bulunuyor.
Özgürlük mücadelesiyle anılan kent
Özer, Xanthos’un Pers ve Roma dönemlerinde yaşadığı direnişlerin de kent tarihinin önemli parçaları olduğunu anlattı. Pers egemenliğine karşı verilen mücadele ile MÖ 1. yüzyılda Brutus’un saldırısı sırasında yaşanan yıkımlara değinen Özer, kent halkının esarete karşı tutumunun tarihsel anlatılarda öne çıktığını belirtti.
Xanthos’u bu nedenle “Kahramanların ve Vazgeçmeyenlerin Kenti” olarak nitelendiren Özer, kültürel mirasın korunmasının gelecek kuşaklara karşı bir sorumluluk olduğunu ifade etti. Rehberin çağrısının merkezinde, Nereidler Anıtı ve Harpy kabartmalarının yeniden Xanthos’la buluşması bulunuyor.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.