NEW YORK - Sanat dünyası, Meksika’nın en önemli koleksiyonlarından birinin sessiz sedasız el değiştirmesiyle sarsıldı. Yaklaşık 350 milyon dolar değer biçilen Gelman Koleksiyonu’nun, New Yorklu küratör Robert Littman tarafından 2023 yılında gizlice satıldığı ortaya çıktı. Koleksiyonda, Frida Kahlo, Diego Rivera ve Rufino Tamayo gibi Meksika sanatının en önemli isimlerine ait 96 eser bulunuyor. Eserler, II. Dünya Savaşı’ndan kaçarak Meksika’ya yerleşen koleksiyoner Natasha Gelman tarafından yıllar içinde bir araya getirilmişti.
BANKAYA TEMİNAT GÖSTERİLDİ GÖSTERİLDİ, İSPANYA'YA GİDİYOR
Koleksiyonun, Monterrey merkezli Zambrano ailesi tarafından satın alındığı ve İspanyol banka Banco Santander’den alınan 150 milyon dolarlık kredi için teminat olarak kullanıldığı belirtildi. Banka daha sonra koleksiyonu devralarak “Gelman-Santander Koleksiyonu” adıyla yeniden markaladı. Eserlerin bu ay içinde Santander’de açılacak yeni müzede sergilenmesi planlanıyor.
Frida Kahlo'nun en ünlü otoportrelerinden 'Diego Aklımda'.
VASİYETE AYKIRI SATIŞ İDDİASI
Tartışmanın merkezinde ise satışın hukuki ve etik boyutu yer alıyor. Gelman’ın 1993 tarihli vasiyetinde koleksiyonun bir arada tutulması ve kamuya açık bir müzede sergilenmesi gerektiği açıkça belirtilmişti.
Littman, Gelman’ın ölümünden sonra koleksiyonun vasisi olarak atanmıştı. Ancak aile üyeleri, koleksiyonerin son yıllarında Alzheimer hastalığı nedeniyle karar verme yetisini kaybettiğini ve Littman’ın bu durumdan faydalandığını iddia ediyor.
Jerry Jung, ailesinin Natasha Gelman ile Park Avenue'deki dairesinde çok zaman geçirdiğini ve bu dairede, kendisinin ve eşinin daha sonra Metropolitan Sanat Müzesi'ne bağışladığı bazı sanat eserlerinin bulunduğunu söyledi.
YILLARCA SÜREN DAVALAR, TARTIŞMALI KARARLAR
Gelman’ın akrabaları, 2000’li yıllarda ABD, Avrupa ve Meksika’da Littman’a karşı dava açtı. Davalarda, sanat eserlerinin kontrolünü ele geçirmek için Gelman’ın zihinsel durumunun istismar edildiği öne sürüldü.
Ancak uzun süren hukuki süreçlerin büyük bölümü Littman lehine sonuçlandı. New York’taki dava ise tarafların anlaşmasıyla kapatıldı.
Natasha Gelman'ın 1993 tarihli vasiyetnamesinin bir kopyasında, Meksika sanat eserleri koleksiyonunun bozulmadan kalması ve bir müzeye gönderilmesi gerektiği belirtiliyor.
SANAT DÜNYASINDAN TEPKİ
Koleksiyonun Meksika dışına çıkarılması, ülkedeki sanat çevrelerinin sert tepkisine yol açtı. 400’den fazla sanatçı, küratör ve akademisyen, hükümete çağrıda bulunarak eserlerin ülkede tutulmasını istedi.
Eleştirmenler, özellikle Frida Kahlo eserlerinin nadirliğine dikkat çekiyor. Sanatçının toplam yaklaşık 150 eseri bulunurken, Meksika’daki müzelerde yalnızca birkaçının yer aldığı belirtiliyor.
Bir sanat uzmanının belirttiğine göre, Meksikalı sanatçı Frida Kahlo'ya ait kamu koleksiyonlarında sadece yedi tablo bulunuyor.
'2028'DE GERİ DÖNECEK'
Tepkilerin büyümesi üzerine Fundación Banco Santander, koleksiyonun 2028 yılında yeniden Meksika’ya getirileceğini açıkladı. Banka, eserlerin korunması konusunda Meksika yasalarına uyulacağını duyurdu.
Ancak uzmanlara göre tartışma burada bitmeyecek. Hem satışın meşruiyeti hem de kültürel mirasın korunması konusunda uluslararası ölçekte yeni hukuki süreçlerin gündeme gelmesi bekleniyor.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.