Haftanın Ekonomik Görünümü (13-22 Eylül 2009)
İSTANBUL- Bu haftanın İngiliz Economist Dergisi, Doğan grubuna verilen 3.7 milyar liralık cezaya ilişkin habere geniş yer verdi. Konu anlaşılan dış medyada yankı uyandırmaya devaöm edecek. AB ve Avrupa Parlamentosu bu konuda tavır sergileyecekler.
BASINI SUSTURMA GİRİŞİMİ Mİ?
Economist haberinde Ilımlı İslamcı Hükümet ile en büyük medya patronu Aydın Doğan arasındaki kavga sürüp giderken kamuoyu bu konuda bölünmüş durumda yorumunu yaptı.
Konu basını susturma girişimi mi, yoksa yalnızca bir vergi kaçakçısını cezalandırma meselesi mi?
Piyasada Başbakan'ın merhamet göstermesi karşılığında Doğan'ın kendisini hedef yapmış bazı köşe yazarlarını işten atmasını istediği dedikoduları dolaşıyor. Söylenen,Siz benim peşimi bırakmazsanız, bende sizin peşinizi bırakmam mesajımı veriliyor!
ADALET HEPİMİZ İÇİN GEREKLİ
Tarafsızlığına çok değer verdiğim gazeteci Yavuz Semerci'nin bu haftaki yazısını herkese tavsiye ederim. Semerci"nin yazı başlığı Doğan ne zaman demokrasinin güvencesi oldu?
Semerci diyor ki: Benim itirazım, bu haksızlığı "özgür medyaya yönelik" bir kuşatma olarak değerlendirenlere ve kendilerine bir haksızlık yapıldığında bağırmaktan sesi kısılanların, rakiplerine haksızlık yapılırken nasıl canavara dönüştüğünü unutulanlara.
Bu ülkede Doğan Grubu dışında kalan tüm medya organlarını hükümete bağımlı olarak görmek hastalıklı bir yaklaşım. Hükümet herkesi susturmuş, sıra Doğan'a gelmiş, O da giderse ülke AKP'ye teslim olur öyle mi? Diğerlerine ne oldu? Doğan'a yönelik ceza tüm medyayı yandaş yapma, demokrasiyi güçsüzleştirmek ise, Sabah'ın, Akşam'ın başına gelenler neydi? TMSF Başkanı, televizyonlarda canlı yayına çıkıp,Akşam'a el koyarım derken neredediniz! Sabah'a haksız yere el konulduğunda neredeydiniz?
Deniz Baykal bile vergi cezasını eleştirirken Doğan Grubunu Bu sürecin geldiğini göre göre hükümetin hükümetin gözüne girmek için şirinlikler yapmak ve takla atmakla suçladı.
Semerci yazısını: Bugün basında kendileri için destek arayanların o gün rakiplerini batırmak için ne kadar karanlık oyunlar oynadıklarına müteakip yazılarında delilleri ile yer vereceğini söyleyerek bitiriyor. Evet... Adalet hepimiz için gerekli.
MEDYANIN ÇİVİSİ NE ZAMAN ÇIKTI?
Economist kamuoyu ikiye bölündü derken, geçmişin bu anlarının bazı insanları rahatsız ettiğini belirtmek istiyor.
Medyanın çivisi ne zaman çıktı! Geçmişe gidersek, hükümetlerin kendilerine muhalif basını susturmaları, yakın geçmişte banka sahibi medya patronlarının bankalarının üzerine gitmesi ile gündeme geldi. Çiller döneminde bu bankalar Bankalar Kanunu 64. madde kapsamına alınarak,Sakın Ha-Karışmam uygulaması başlatıldı. Ama esas başlangıç sanayici gazete patronları dönemiyle medyanın tarafsızlığına gölge düştü ve hala da öyle gidiyor. Bakalım gelişmeleri göreceğiz.
Bu ara Arzuhan Yalçındağ'ın başkanı olduğu TÜSİAD, Doğan Holding'e verilen vergi ve cezanın basit bir vergi ve ceza uygulamasının ötesinde bir demokrasi sorunu olduğunu belirtti. Son zamanlarda vergi denetiminin siyasallaştığı ve verilen cezaların mükellefi yokedercesine ölçüsüz bir anlayış ile uygulandığı şeklindeki görüş ve kaygılar yaygınlaşmıştır. Uygulama bu kez basın özgürlüğü ve çoğulculuk anlayışını da hedef alır bir aşamaya ulaşmıştır denilmektedir.
YANLIŞLAR ÖRTBAS EDİLİYOR
Geçtiğimiz haftanın en önemli olayı karşılaştığımız sel felaketi. Marmara Bölgesi ve İstanbul'u etkisine alan sel felaketi nedeniyle ülke zor günler yaşıyor. Kaybettiğimiz insanlara yanmak bir yana şehircilik açısından yapılan yanlışlar örtbas edilmeğe çalışıyor. Milyarlarca zarar yanında sekteye uğrayan çalışma hayatı işin cabası. Yıllardır konuşulur şu Ayamama Deresi meselesi. Felakete yolaçan altyapı sorunları geçmişten alınan derslere rağmen çözülemiyor.
TÜRKİYE'NİN NOTU YÜKSELEBİLİR
Piyasalarda Moddy's Rüzgarı esiyor-Türkiye'nin notu yükselebilir
Medya haberlerine göre Ekonomilere ilişkin kaygılar yavaş yavaş azalıyor. Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı ülkelerin başında gelen Almanya'nın ikinci çeyrekte bir önceki aya göre sürpriz şekilde büyümesinin ardından dünyanın dört bir yanından umut verici açıklamalar geliyor.
Kredi değerlendirme kurulu Moddy's den Türkiye ile ilgili gelen açıklamalar da moralleri iyice artırdı. Moddy's , açıklamasına mevcut küresel kriz 2001'deki mali krizden daha fazla etkilese bile, ekonomisi dış finansa bağlı Türkiye'de kamu finansmanının, göreceli olarak krizi iyi atlattığını belirtti. Türkiye'nin notunun hükümetin son birkaç yılda ekonomiyi canlandırmaya yönelik mali destek programlarını kontrol altına alacak gerçekçi planları hayata halinde yukarı yönlü revize edebileceğini açıkladı.
Moddy's bu açıklamaları ve Uluslararası piyasalardaki toparlanma IMKB'de coşku ile karşılandı. Cuma kapanışında yüzde 3.69 artarak 46.583 puana ulaştı. Bankacılık hisseleri lider olarak 4.86 değer kazandı. Bono piyasası da haftayı 9.34'den kapattı.
TÜRKİYE"DE KÜÇÜLME HIZ KESTİ
Diğer önemli bir haber, Türkiye'de küçülmenin hız kesmesi oldu.
İmalat sektöründe kapasite kullanım oranı ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre 6.puan, bir önceki aya göre 2.6 azalarak %69.7 oldu. 7 ayın zievesine taşınan KKO ağustos ayında hem kamu, hem de özel sektörde geriledi. Netice olarak, piyasalar agustos'ta %8 gerileme beklerken TUİK bunu %7 olarak açıkladı.
Bu sonuçla imalat sektörü %8.7 daralmış oldu. Zayıf talep koşullarıyla birlikte toptan ve parakende ticaretin de %15 daralması büyümeyi olumsuz etkiledi. Ne yazık ki küçülme beklenenin altında diye ona bile seviniyoruz.
Bir süre önce kişi başı gelir 10.00 dolar diye sevindiğimiz konuda bile kişi başı 7.700 lere düştük. En hızlı daralan sektör İnşaat Sektörü oldu.(II.Çeyrek -21) Onu madencilik(-15.3) Ulaştırma-Haberleşme (-11.5) oldu.
TÜRKİYE"NİN IMF DESTEĞİNE VE KREDİSİNE İHTİYACI VAR
Analistler düşüşün endişe vereci olduğunu belirtirken, özellikle KKO oranının %70 seviyesini kırmasının beklendiğini belirttiler. Hızlı büyüme için kaynak ihtiyacı karşılanmalı diyorlar.
Gene de IMF konusunda ısrarcı olmak istiyoruz. Ülkenin bu safhada IMF desteğine ve kredisine ihtiyacı var. Siyasi gerekçelerle bunu istemeyenler, sıkıntılar artınca geç kalabilirler.
URAS: TÜKETİMİ YABANCILARIN ÜRETİMİ ARTIRIYOR
Geçtiğimiz haftanın ilginç yazılarından biri Güngör Uras'tan geldi. Uras Tüketimimiz yerli üretimi değil yabancıların üretimini artırıyor diyor. Bu da sorunumuzu çözmüyor.
Halkımız Alıyor, veriyor ama bizim ekonomiye değil, yabancı ekonomilere can veriyor. Çünkü halkın aldığının çoğu yabancı. Çünkü döviz kuru hala ithalatı teşvik ediyor. Yerrinde bir saptama. Bildiğiniz gibi, AVM'ler baştanbaşa yabancı markalarla donatılmış durumda. Bizi de alıştırdlar.
GAYRIMENKULDE TAM ZAMANI MI?
Yapılan panel ve söyleşilerde, konut almanın tam zamanı belirtilirken, şehir çeperlerindeki konutlarda %30-35 oranlarında fiyat düşüşlerinin yaşandığını söylüyorlar. Fiyarların krizin hafiflemesi ile birlikte fiyatların tekrar yükseleceğini söyleyen, inşaatçılar, daha az ev yapılacak ve balon tabir edilen şişmelere meydan verilmeyecek diye de ekliyorlar.
BU HAFTA NELER OLUR?
Moddy's rüzgarı etkisini bu hafta hissettirecektir. Borsa da yükselme bekliyoruz. Banka hisseleri gene önde olacak.
Faizler bir nebze gerileyebilir.
Geçen haftayı 1.4980'den kapatan doların bu seyrini devam ettirmesi bekleniyor. Bu arada ABD'nin resesyondan çıktığını unutmayalım.
Çin ekonomisinde olumlu işaretler (BBC)
Çinli yetkililer, yayımlanan son ekonomik verilerin, gayrisafi milli hasılanın yıllık yüzde 8 büyüme hedefine ulaşabileceğine işaret ettiğini açıkladı.
Ancak yetkililer, hala yapılması gerekenler olduğuna ve kendilerini pek çok güçlüğün beklediğine dikkat çekti.
Bir çok iktisatçı, GSMH'de yüzde 8'lik büyümeyi, ülkede sosyal istikrarın korunması için yeterli istihdamın yaratılmasında minimum düzey olarak görüyordu.
Şangay'dan BBC muhabiri Chris Hogg'un aktardığına göre son veriler, ülkede ekonomik iyileşme eğilimini ortaya koyuyor.
CANLANAN EKONOMİ
580 milyar dolarlık kurtarma paketinin yanı sıra devlet kontrolündeki bankaların sağladığı büyük miktarlardaki krediler, ihracatın düşmeye devam etmesine rağmen ekonomiyi canlandırdı.
2009'un ilk sekiz ayında ihracat, geçen yılın aynı dönemine kıyasla beşte birden daha fazla bir oranda düşmüştü.
İyimser yaklaşanlar, kamu harcamalarıyla desteklenen büyümenin sevinilmesi gereken bir şey olduğuna dikkat çekiyor.
Kötümserler ise kredilerin büyümeye devam etmesinin, konut ve hisse senedi piyasalarında sahte hareketlenmelere yol açmasından endişe ediyor.
Chris Hogg, Çin Başbakanının bu hafta kötümserlerin grubunda olduğunu ve iyileşme sürecini hala dengesiz diye nitelediğini aktardı.
Çin hükümeti, istihdamın zayıf olmasının büyük kaygı uyandırdığı açıklamasında bulundu.
İhracatın zayıf ayrıca imalatın da aşırı düzeyde olması da hala bir sorun.
Ancak iktisatçılar, ihracat sektörünün önümüzdeki aylarda dünyanın diğer yerlerinde de ekonomik iyileşmeyle beraber daha da güçlenmesini beklediklerini söylüyor.
TIMES'IN 11 EYLÜL HARİTASI
11 Eylül'ün yıldönümüne diğer gazeteler fazla ilgi göstermezken, Times gazetesi yorum sayfalarında, "Militan İslam'ın Amerika'ya saldırmasından sekiz yıl sonra" başlığı altında bir haritaya yer veriyor.
Bu haritada çeşitli ülkelerden çıkan oklarda karikatür krizi yüzünden Danimarka büyükelçiliklerinin bombalanması, Kafkaslardaki şiddet, Pakistan'da artan saldırılar, Mumbai'deki eş zamanlı eylemler, Bali'deki bombalı saldırı ve Somali'deki iç savaş gibi örnekler verildikten sonra, Türkiye için şunlar yazılıyor:
"Bir zamanlar cihatçı bir şiir okumaktan yargılanıp hüküm giyen Recep Tayyip Erdoğan, ılımlı İslamcı Adalet ve Kalkınma Partisi'nin seçimleri kazanmasından sonra 2003'te başbakan oldu. Karısı türbanlı ve üniversitelerde türban yasağı kaldırıldı. Ülkenin son derece laik olan anayasasını korumak için bir darbe düzenlenmesinden korkuluyor."
Türban yasağını kaldıran kararın Anayasa Mahkemesi'nce engellenip yürürlüğe giremediği bilgisi, Times'ın bu yorumunda yer almamış.
Esen Kalın
15-18 Eylül 2009 ABD Veri Takvimi
(DİKKAT: Haftalık ekonomik yorum Emen&Emen tarafından turkiyeturizm.com için hazırlanmaktadır. İzinsiz kopyalanıp kullanılamaz. Aksi takdirde Basın Yasası ve Telif Hakları Yasası'na göre yasal işlem yapılacaktır)