Haftanın Ekonomik Yorumu (02-09Aralık 2009)
İSTANBUL-2010 Bütçesi, Bütçe Plan Komisyonundan geçti. Üç aşağı beş yukarı bu hali ile yasalaşacak demektir. Acaba güven veriyor mu? Kritiklere göre durum pek iyi değil. 2010 yılı oldukça güç bir yıl olacak.
Vergi gelirleri öngörülen rakamlara ulaşamayacak . Bütçe açığı 2010 yılının en önemli sorunu olacak ve dış ekonomik ilişkilerimizi menfi etkileyecek.
Türkiye Ekonomik Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) önceki gün yaptığı açıklama ile 2010 yılı bütçe açığının öngörüldüğü gibi 50 milyar değil, 70 milyar TL civarında olacağını tahmin etti.
Kriz Kahini Prof. Roubine, kendi web sahifesinde yayınlanan Türkiye konulu görüşüne, 2001 krizinden sonra ülkede uygulanan sıkı bütçe politikasını över ve çok başarılı bulduğunu belirtirken, şimdilerde tam tersi ve yanlış bir senaryo olduğu ikazını yapıyor.
Hükümet açık sorununu çözmek için çareler arayacak. En yaklaşımlı birkaç yoldan biri satılacak bir şeyler varsa onları satacağız. Orman arazileri konusu herhalde yeni bir kazanç kapısı olacak. Ama ikincisi ki önemli; vergi gelirlerinin artırılması. Oranlar mı artırılacak? Hayır. Yapılacak şey, ülkenin en önemli sorunlarından olan Kayıt dışı ile uğraşmak olacaktır. Vergi adaletini tabana yaymak politikası başlayacak.
Gündemde başka şeylerde olabilir. Ama benim ve bazı dostlarımın sezgisi, hükümet kayıt dışı konusu üzerine ciddi olarak gidecek.Kayıt dışının kökü kazınmaz tabii ki ama mesafe alınması bile faydalı olur.
DIŞ POLİKAMIZDAKİ GELİŞMELER
Dış politikamızda önemli açılımlar var. Komşularımızla ve arap ülkeleri ile yakınlaşma politikamız devam ediyor. Cumhurbaşkanı bu hafta Ürdün"e işadamları grubu ile gidiyor.
Daha sonra Suriye çıkarması var. rdoğan Kaddafi"yi ziyaret etti. Lübnan ile yakınlaşma var. Hindistan"da arayışlarımız var. Bütün bunlar yeni imkan arayışları tabii ki. İnşallah olumlu neticeler alırız.
Bu arada sanki biraz AB politikamızda gerileme var gibi bir hava estiriliyor. Gerçekten özellikle AB"nin vize politikasında bize karşı takınılan tavıra karşı mücadele etmeyi bıraktık.
En eski aday olmamıza rağmen, hala nal topluyoruz. Ukrayna"ya bile vize kolaylığı sağlayacak AB"nin bu tavrını çözmek için uğraşmıyoruz. Ama Libya, Iran, Suriye falan koşturuyoruz.
SARKOZY VE MERKEL OLUNCA BİZE MAMA YOK
Bu AB bizi arasına alır mı almaz mı tartışması bu son durum ile yeni bir görünüm kazanıyor. Hırvatistan, Makedonya, Bosna Hersek ve Bulgaristan bizden önce vize hakkını aldılar veya alacaklar. Ama bize hakkımız olmasına ve mahkeme kararlarına rağmen mama yok.
AB"nin başına Türkiye"ye karşı bir başkan seçildi. Sarkozy ve Merkel olduğu sürece ve bu iki ülkenin hakimiyeti devam ettikçe bize mama yok anlaşılan. Durum değişir mi?
Bizim bugünkü doğuya dönük politikamızla hayır.
Mücadeleyi bırakmış halimizle hayır. Zaten AKP"nin bu konudaki gizli politikasında AB gündeminde yoktu ki diyenler galiba kazanıyor. Sağcı iktidarların hüküm sürdüğü AB ülkelerinde şansımız iyice azaldı.
ELDE AVUÇTA BİR ŞEY KALMADI
Gümrük Birliği kapanına girdikten sonra kozumuzu kaybettiğimizi yazmıştım bir zamanlar. Galiba haklı çıktım. Türkiye bir ithalat cenneti haline geldi. Korumacı politikalar kalktı ve yerli sanayi çöktü. Olan oldu. Kemal Derviş politikası Düşük kur-Yüksek faiz ile de ithalatı fonlamak için kısa vadeli sıcak para cenneti yaptık ülkeyi. Büyük faiz kayıplarına uğradık. Global likidite rüzgarı da canımıza okudu. Hafif ısıtılan suda haşlanan ve tatlı bir rehavet içinde piştiğini fark etmeyen fareye döndük. Her şeyi sattık savdık. Elde avuçta bir şey kalmadı. Bol borçla yollar, geçitler, lüks binalar ve diğer belediye yatırımlarını yaptık. Ultraluks Jeepp"lere biniyoruz. Etrafta yerli araba kalmadı. Alışveriş merkezlerinde yerli marka kalmadı. Canımıza okudular ama sözlerinde durmadılar. Halkımız memnun! Bundan sonrası için Allah yardımcımız olsun.
DUBAİ TEHLİKEDE ( Hürriyet)
Geçtiğimiz Çarşamba günü piyasalardaki panik, Körfez bölgesinin gözdesi Dubai"nin en büyük kamu şirketlerinden Dubai World"un borç geri ödemelerini altı ay askıya aldığını açıklamasıyla başladı.
Ağustos ayı itibariyle içinde ünlü Palmiye adasını inşa eden Nakheel"i de barındıran Dubai World"un toplam 59 milyar dolarlık borcu bulunuyor. Dubai"nin toplam borcu ise 80 milyar dolar seviyesinde.
Son üç yılda ziyaret ettiğim Munich Expo Real"de Dubai World"un zengin pavyonunda sergilenen yeni özellikle konut yatırımlarının kokusu sonunda çıktı ve büyük kriz orayı da kökünden sarstı.
ASYA VE AVRUPA BORSALARINDA SERT DÜŞÜŞLER OLDU
Bölgede yatırım yapan Avrupa bankalarının hisseleri değer kaybederken, Asya borsaları da Dubai"nin iflas edeceği korkusuyla yaşanan çıkışlardan dolayı düşüşte. Yaşanan bu panikle hem Asya hem de Avrupa borsalarında yüzde 2"leri aşan çok sert düşüşler görüldü. ABD "ye etkilerini ise Şükran günü tatilinden sonra göreceğiz.
Türkiye"nin ise bu çalkantıdan ne kadar etkileneceği ancak dört günlük Kurban Bayramı tatilinin ardından netleşecek.
Borçlarını ödemek için Mayıs 2010"a kadar süre isteyen Dubai World"ün borcunun 1.9 milyar dolarlık kısmı Abu Dabi Ticari Bankası"na ait.
Dubai World"ün aynı zamanda Credit Suisse, HSBC, Barclays ve Royal Bank of Scotland gibi bankalara da büyük miktarlarda borcu var.
Herkesin ümidi UAE"nin petrol reservlerinin %90"nını kontrol eden Abu Dabi"nin Dubai Şeyhliğine gereken desteği vermesinde. Bilindiği gibi UAE, 7 şeyhlikten oluşan bir federasyon. En güçlüsü Abu Dabi. Ancak ön görüşmelerde gereken destek verilmedi ki erteme gündeme geldi.
Analistlere göre, gelişmeler bankacılık sisteminde yeni bir krizin habercisi olabilir.
ÇÖKÜŞÜN NEDENİ
Analistler, lüks inşaatlarıyla ile cennet olarak gösterilen Dubai"nin, özellikle konutlaşma sürecinde Dubai World tarafından yapılan 36 milyar dolarlık borç ile büyük bir risk aldığını öne sürüyor.
Dubai"de 2002 yılında gayrimenkul alım-satımıyla ilgili kısıtlamaların kaldırılmasıyla fiyatların hızlı bir yükseliş sürecine girdiği ve artış oranlarının 2007-2008 yıllarında yüzde 80"lere ulaştığı ifade ediliyor.
Ancak, dünyadaki konut balonunun sönmeye başlaması Dubai"yi de olumsuz etkiledi. Küresel krizin etkisiyle gerek yeni finansman koşullarının zorlaşması gerekse de borç geri ödemelerde yaşanan sorunlar, birçok lüks projenin yarıda kalmasına neden oldu. Çarkların birinde yaşanan bu sorun, finans sistemini de tehdit etmeye başladı.
İsviçre bankası USB, Dubai gayrimenkul piyasasının bir sene içinde yüzde 70 oranında küçülebileceğini belirtti.
PİYASALAR
Türk piyasalarının yarım gün işlem yaptığı arife günü, ABD piyasaları Şükran günü sebebiyle kapalı idi. Cuma ise yarım gün işlem yapıldı. Dubai haberlerinin bütün Asya ve Avrupa piyasalarını etkilemesi yanında ABD"nin tepkisinin ne olacağı merak ediliyordu. Gerçi kredi riskini taşıyan bütün bankalar başta İngiltere olmak üzere daha ziyade Avrupa bankaları idi.
Biz bayram tatiline sakin girdik. Geçen hafta ABD Merkez Bankası"nın 3-4 kasım"da yapılan kurul toplantısının tutanaklarının açıklanmasından arkasından satıcılı başlayan ABD borsaları durumu toparladı. Satıcılı olmasının nedeni üçüncü çeyrek GSMH rakamlarının büyüme hızının yavaş seyrettiğini göstermesi idi. FED raporu ABD ekonomisinde bu daralmanın -0.4 ile yüzde-0.1 aralığında olması bekleniyor. Daha önceki tahmin -.1.5 ile -1 arasında bekleniyordu.
DOLAR, EURO, YEN, ALTIN
Dolar kotasyonları 1.50 ile başlayıp 1.4960-1.5015 aralığında seyrederken Perşembe günü kapanış dolar değeri 1.5030 oldu. Dolar/euro paritesi 1.4958 oldu.IMKB"nin Dubai nedeniyle düşüşle başlaması bekleniyordu. Ancak -0.42"lik bir düşüşle endeks 45.350"den kapandı.
Bayram sonu beklenen, Dubai gelişmeleri olacak. Dolar Japon yeni karşısında değer kaybetti. FED tutanakları, zayıf dolardan rahatsız olmadıklarını ifade ediyor. Bu nedenle euro karşısında parite 1.4950-1.50 aralığına yerleşti.
Hafta içi gösterge kağıtta faiz oranları sabah açılışının ardından % 8,93 seviyesine kadar yükselirken, faizler gün içerisinde % 8,82 seviyelerine kadar gevşedi ancak günü % 8,86 seviyesinden kapadı. Faizlerde % 8,75-8,90 aralığında bir seyir bekleyebiliriz.
Altın yükselişine devam ediyor. Geçtiğimiz hafta 1.194 doları gören ons fiyatının, Hindistan Merkez Bankası"nın IMF"den yeniden dolar alabilirim açıklaması 1.200 rakamını gösterebilir. Amerika"da Black Friday ucuzluk satışlarının geçen yılın üstünde olduğu açıklandı.
BU HAFTA NELEN OLUR?
Dolarda politikaların değişmeyeceği, ancak cazibesi artan Japon Yeni karşısında biraz daha değer kaybetmesi beklenebilir. Dubai gelişmelerine bağlı olarak, borsalarda hareketlilik devam edecektir. Risk taşıyan bankaların karşılık ayırma sorunları sebebiyle karlılıkları ve hisse değerleri düşecektir.
Aralık ayına girdik. Satışların özellikle Hristiyan batı dünyasında hareketli olduğu bir ay. Black Friday satışlarının yüksek çıkması ABD"de tüketici güveninin doğru trend içinde olduğu gösteriyor. Bizde de hareketlilik olacaktır. Ancak kurban satışlarının çok düşük çıkması bazı şeylerin değiştiğini gösteriyor. Tatilci fazla olmadı. Herkes evinde oturdu. Bu ay sonu devre sonu faizleri ödenecek.
TAHVİL VE BONO PİYASASI
Dün yapılan ihalede Hazine, 28 Eylül 2016 vadeli 7 yıllık değişken faizli tahvilden ortalama 102.3 fiyattan 752.4 milyon TL lik satış yaptı. İhale öncesinde düzenlenen ROT satışlarda da 484.1 milyon TL"lik ile birlikte toplam borçlanma 1.2 milyar TL"ye ulaştı.
Bütün dostlarımızın bayramlarını tekrar kutlarız.
Esen Kalın.
(DİKKAT: Haftalık ekonomik yorum Emen&Emen tarafından turkiyeturizm.com için hazırlanmaktadır. İzinsiz kopyalanıp kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Aksi takdirde Basın Yasası ve Telif Hakları Yasası'na göre yasal işlem yapılacaktır)