Rehber Yasası çıktı, ortalık karıştı

İSTANBUL- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Turist Rehberleri Meslek Kanunu hakkında genelge yayınlamadığı için odaların yarattığı kargaşa rehberleri mağdur etti. Sorunlara çözüm arayan rehberler çaresizlikten mahkemelere başvuruyor.
Turizm sezonunun başında sorunları çözme iddiasıyla Resmi Gazete’de yayınlanıp yürürlüğe giren Turist Rehberleri Meslek Kanunu’nun kimin için çıktığı belli değil. Kanun daha baştan sorunlu çıktı. Ortalık karıştı.
Rehberler odaya kayıt olmak istiyor. Odalar “Bakanlıktan yönetmelik bekleniyor” diyerek kayıt almıyor. Ama “Daha sonra iade edeceğiz” diyerek ön kayıt adı altında para topluyorlar. Yasaya göre oda olmayan yerlerde oda kurmak isteyenler ise engelleniyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri şikayetler üzerine “Kanunda yeri olmayan hiçbir şey yapılamaz” diyor, ama rehberler hala mağdurlar. Öte yandan yasada odaların denetim yetkisi bulunuyor. Yasa, acenteler sözleşmesiz rehber çalıştırmaz diyor. Sözleşme yapan acente yok, kontrol eden de yok. Denetimsiz, başıbozuk rehberlik sistemi daha da canlandı. Ortada genelge olmadığı için denetim yapılamıyor. Ortalıkta kaçak ve korsan rehberler cirit atıyor.

Turist Rehberleri Meslek Kanunu yasalaştı ve seçime giden odalar uygulamalarıyla mahkemelik oluyor. Kanunda rehberlerin çalışma şartlarına ilişkin maddeler şöyle yer alıyor:

6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu 22 haziran 2012 tarihli 28331 sayılı resmi gazetede yayımlanmış ve yürürlüğe girmiştir. 6326 sayılı Turist Rehberlik Mesleği Kanunu 15 maddeyi kapsamakta ve turist rehberliği mesleğine kabule, mesleğin icrasına ve turist rehberliği meslek kuruluşlarının kuruluş ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. (Madde1)

EYLEMLİ VE EYLEMSİZ TURİST REHBERLERİ

Turist Rehberliği mesleği ruhsatname sahibi Eylemli (Çalışma kartı sahibi olup fiilen turist rehberliği hizmeti sunma hak ve yetkisine sahip turist rehberini,) ve Eylemsiz (Ruhsatname sahibi olup çalışma kartı olmayan turist rehberini) Turist Rehberi icraa edilebilecektir. (Madde 2)

Turist Rehberleri yerleşim yerlerinin olduğu ildeki meslek odasına kayıt olacak

Turist Rehberleri mesleği icraa edebilmek için, yerleşim yerinin olduğu ilde kurulmuş odalardan birine ya da yakın bir ildeki meslek odasına kayıt olmak zorundadır. Turist rehberleri birden fazla odaya üye olamaz. (Madde 4)

Meslek odaları ve birlikler kurulabilecek

Bu Kanunda belirtilen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak ve odaların üst kuruluşu olmak üzere tüzel kişiliğe sahip ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu niteliğinde birlik/ birlikler kurulacaktır. Birlik, Türkiye genelinde kayıtlı toplam meslek mensubu sayısının yüzde otuzüçüne sahip odaların Bakanlığa yapacakları başvuru üzerine kurulabilir.(Madde 8- (1)
Tüzel kişiliğe sahip ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Meslek Odaları, Sınırları içinde en az yüzelli turist rehberinin yerleşim yerinin bulunduğu her ilde, o ilde kayıtlı toplam meslek mensubu sayısının yüzde otuzüçünün valiliğe başvurusu üzerine kurulabilir. Odaların merkezleri kuruldukları ildir. Aynı ilde birden fazla oda kurulabilir. Odaların yetki çevresi coğrafi olarak yakın iller ve çalışma bölgesi dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenir. Ancak oda olmayan illerde en az elli turist rehberinin oda merkezinin bulunacağı ili belirten başvurusu üzerine Bakanlık tarafından tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan bölgesel odalar kurulabilir.(Madde 8-2)

Rehber Meslek Odaların organları

Rehber Meslek Odaların organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu; birliklerin organları genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu ve disiplin kuruludur. (Madde10-1)
Rehber Meslek Oda genel kurulu, en az altı aydır eylemli olan oda üyesi turist rehberlerinden; birlik genel kurulu oda başkanları ile her oda genel kurulunun kendi üyeleri arasından her elli üyesi için bir delege olmak ve üç yıl görev yapmak üzere seçeceği delegelerden oluşur. Ayrıca, delege sayısı kadar, delege sıfatının yitirildiği hâllerde seçilme sıraları esas alınarak o görev dönemini tamamlamak üzere yedek delege seçilir.(Madde 10-2)
Meslek kuruluşlarının yönetim kurulları, başkan dâhil olmak üzere beş asıl üyeden oluşur. Oda yönetim kurullarında asıl üye sayısı odaya üye her iki yüz turist rehberi için birer kişi artırılır, ancak yönetim kurulu asıl üye sayısı başkan dâhil olmak üzere dokuzu aşamaz. Başkan ve yönetim kurulu üyeleri üç yıllık süre için seçilir. (Madde 10-2 a)

Rehber Meslek Odaların Organ Seçimleri

Oda başkanları ile oda yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri oda genel kurulu tarafından oda üyesi eylemli turist rehberleri arasından, birlik başkanı ile birlik yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri birlik genel kurulu tarafından birlik genel kurul üyeleri arasından seçilir. (Madde 10-2b)

Seçimlerde her üyenin aday olma hakkı vardır. Oy pusulalarında aday olanların adları alfabetik sıraya göre sıralanır. (Madde 10-2c)

Rehber Meslek Oda Organ üyelerinin seçimleri, bu Kanunda yazılı usul ve esaslara göre gizli oyla ve yargı gözetimi altında yapılır. (Madde 12a)

Genel kurullar tarafından seçim yapılan hâllerde, genel kurula katılma hakkına sahip olanları gösteren liste, toplantının gündemi, yeri, günü, saati ile çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususları belirten bir yazı ilgili yönetim kurulu tarafından üç nüsha olarak ve toplantı tarihinden en az otuz gün önce, ilgili meslek kuruluşunun merkezinin bulunduğu yer ilçe seçim kurulu başkanlığına sunulur. Bir yerde birden fazla ilçe seçim kurulu bulunduğu takdirde görevli ilçe seçim kurulu, il seçim kurulunca belirlenir. İlçe seçim kurulu başkanlığı, gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirtip incelemek suretiyle varsa noksanları tamamlattırdıktan sonra genel kurula katılma hakkına sahip olanları belirleyen listeyi başvuru tarihini izleyen on gün içinde onaylar. Bu süre içinde onay verilmemesi hâlinde sunulan liste kesinleşmiş sayılır. Onaylanan veya kesinleşmiş sayılan liste, ilgisine göre birlik veya odanın merkezindeki ilan tahtasında ve elektronik ortamda yedi gün süreyle ilan edilir. Birlik genel kurulları tarafından seçim yapıldığı takdirde aynı süre içinde odalara yazılı bildirim yapılır. İlan süresini veya yazılı bildirim hâlinde bildirimi izleyen üç gün içinde ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar ilçe seçim kurulu tarafından incelenir ve en geç yedi gün içinde kesin olarak karara bağlanır. Bu suretle kesinleşen listeler seçimin yapılacağı meslek kuruluşuna gönderilir. (Madde 12b)

Turist Rehberleri 6 ay içinde Meslek odasına kayıt olmak zorunda

Turist Rehberlerinin mesleği yapabilme hakları, bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (e) ve (f) bentlerinde öngörülen koşulları taşımaları ve bu Kanuna göre kurulan ilgili odaya kuruluş tarihinden itibaren altı ay içinde kaydolmaları şartıyla saklıdır. Ancak başvuruda bulunan rehberlerin rehberlik kimlik kartları ruhsatname ile değiştirilir. (Geçici Madde 1-1)

ARO, İRO VE İZRO MESLEK ODASI NİTELİĞİ KAZANDI

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş bulunan rehberlik meslek kuruluşları, tüm alacak, borç ve malvarlıklarıyla birlikte bu Kanun hükümlerine tabi rehber odası niteliğini kazanırlar ve faaliyetlerini bu Kanuna tabi olarak yürütürler. Bu kuruluşların bu Kanun uyarınca yapılması gerekli organ seçimleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılır.
(Geçici Madde 2-1)

Turist rehberleri sözleşmesiz ve Taban ücretin altında mesleği icra edemiyecek

Turist rehberleri, taban ücret tarifesinde belirlenen ücretin altında turist rehberliği hizmeti sunamayacak ve tur için belirlenen ücreti ihtiva eden yazılı turist rehberliği sözleşmesi yapmaları zorunludur. Haklı nedenlerin bulunduğu hâllerde ve daha sonra yazılı olarak düzenlenmek kaydıyla e-posta, faks, telefon mesajı ve benzeri yollarla sözleşme yapılabilir.

Tur için yazılı sözleşme yapmayan veya taban ücretin altında ücret ile çalışan turist rehberi, ilgili birlik tarafından her bir fiil için ayrı ayrı olmak, birlik bütçesine gelir kaydedilmek ve üç günlük taban ücretinden az olmamak üzere turun toplam süresine karşılık gelen taban ücret kadar idari para cezasıyla cezalandırılır. (Madde 6)

BİRLİK YA DA ODA TURİST REHBERLERİNİ DENETLEYECEK

Turist rehberliği hizmetleri ile ilgili olarak bu Kanunda öngörülen her türlü denetim, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlık veya meslek kuruluşları tarafından yapılır. Denetimlerde iş birliği yapılması amacıyla ihtiyaç duyulması veya Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinin talebi hâlinde Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinden temsilci alınabilir. Bakanlık ve meslek kuruluşları gerek gördüğünde kolluk güçlerinden yardım alır.

Turist rehberliği hizmetleri sadece turist rehberleri tarafından sunulur. Meslek sadece eylemli turist rehberleri tarafından icra edilebilir. Ruhsatname sahibi olmadan turist rehberliği hizmeti sunanlar bu fiilin tekrarı hâlinde mesleğe kabul edilmez. Eylemsiz turist rehberlerinden turist rehberliği hizmeti sunanlar, Bakanlık tarafından bin beşyüz Türk Lirası idari para cezası ile cezalandırılır.

SOSYAL MEDYADA TURİST REHBERLERİ ARASINDA TARTIŞMALAR

Turist rehberlerinin katılımcısı olduğu çeşitli sosyal paylaşım sitelerinde, Kanunun resmi gazetede yayımlanmasıyla birlikte, uygulanmasıyla ilgili olarak tartışmalar başladı.

KANUN VAR, İLGİLİ YÖNETMELİK YOK, KAFALAR KARIŞIK

Kanun'a göre, tüzel kişiliğe sahip ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Meslek Odaları, Sınırları içinde en az yüzelli turist rehberinin yerleşim yerinin bulunduğu her ilde, o ilde kayıtlı toplam meslek mensubu sayısının yüzde otuz üçünün valiliğe başvurusu üzerine kurulabilir. Ancak, yönetmelik çıkmadığı ve uygulamanın nasıl olacağı bakanlık tarafından bir genelge ile, açıklanmadığı için kafalar karışık.

SEÇİME GİDEN ODALAR YENİ ÜYELERİN SEÇME VE SEÇİLME HAKKINI ENGELLİYOR

Oda kayıtları yapılmayan turist rehberleri, kanun gereği olarak odalara yapılan başvuruların geri çevrilemeyeceğini ve üç ay içerisinde seçim yapması gereken odaların bu vesileyle, yeni üyelerden 6 aydır eylemli rehber olanların seçme ve seçilme hakkını engellediği iddia edilmekte.

Oda yönetimleri yaptıkları toplantılarda durumu, yönetmelik çıkmadığı için üye alamadıkları, üye yapılmış olunsa dahi, 6 aylık oda üyeliği olmayanların ise seçme seçilme hakkı olamayacağı açıklamaları yapmakta.
Kanun gereği mesleği icraa edebilmek için üyelik zorunluluk, Meslek odası niteliği kazanmış olan ARO, İRO veya İZRO 'ya yerleşim yeri belgesi ve rehber olduğuna dair belge ile giden turist rehberleri yönetmelik çıkmadı denilerek, kapıdan geri çevrilmekte yada Kanunda yer verilmediğİ halde, Turist rehberleri geçici kayıt altına alınmakta ve geçici adı altında ödeme yapmaya zorlanmakta.

ARO ANTALYA TURİST REHBERLERİ MESLEK ODASI SEÇİM KARARI ALDI

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş bulunan rehberlik meslek kuruluşları meslek odası niteliği kazandı ve ARO Antalya Turist Rehberleri Meslek Odası kanun uyarınca, seçim kararı aldı.
ARO web sayfasında yapılan duyuruya göre 1. toplantı 4 ağustos tarihinde yapılacak, yeterli çoğunluk sağlanamazsa 2. toplantı 11 ağustos tarihinde yapılacak.

SEÇİME GİDEN ODALAR UYGULAMALARIYLA MAHKEMELİK OLUYOR

Sosyal medyada tartışılan sıkıntılarda, Haklarının ellerinden alındığını iddia eden rehberler kızgın. kanun çıktı ama olanlar hoş değil demekteler. Bazı rehberler ise bu durumu doğru bulmadıklarını, yasaya aykırı bu durumla ilgili haklılıkarını ifade eden dilekce ile, bakanlık ve seçim kurullarına başvuru yaptılar. Suç duyusunda bulanacaklarını, yargıya taşıyacaklarını dile getirmekteler.