VENEDİK’İ 78 HAREKETLİ BARİYER KORUYOR: MOSE ÇÖZÜM MÜ?

VENEDİK - İtalya’nın dünyaca ünlü turizm merkezi Venedik, kanalları, tarihi sarayları ve kültürel mirasını tehdit eden yüksek su baskınlarına karşı mücadelesini sürdürüyor. Deniz seviyesinin yükselmesi ve zemindeki çökme, kentin korunmasını giderek daha karmaşık bir meseleye dönüştürüyor.

Taşkın riskini azaltmak amacıyla geliştirilen MOSE Projesi, Venedik Lagünü’nü Adriyatik Denizi’ne bağlayan geçitlerdeki hareketli bariyerlerle su girişini sınırlandırıyor. Sistem, tarihi kenti korurken maliyeti ve uzun vadeli yeterliliği açısından tartışılmaya devam ediyor.

TARİHİ KENTİN HAFIZASINDA İKİ BÜYÜK TAŞKIN

Venedik’te “acqua alta” olarak adlandırılan yüksek su olayları, yüzyıllardır kent yaşamını etkiliyor. Ancak deniz seviyesindeki yükseliş, bu olayların oluşturduğu tehdidi büyütüyor.

Kentte 1966 yılında su seviyesi 194 santimetreye ulaşarak tarihi bir felakete yol açtı. Kasım 2019’da ise 187 santimetreye yükselen sular, meydanlardan iş yerlerine, konutlardan tarihi yapılara kadar geniş bir alanda hasar oluşturdu.

Bu taşkınlar, Venedik’in korunmasının yalnızca turizm açısından değil, kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması bakımından da önemini ortaya koydu.

DENİZ TABANINDA BEKLEYEN 78 BARİYER

İnşasına 2003 yılında başlanan MOSE, lagünün üç deniz girişine yerleştirilen toplam 78 hareketli bariyerden oluşuyor.

Normal koşullarda suyla dolu biçimde deniz tabanındaki yuvalarında duran bariyerler, yüksek su tehlikesi oluştuğunda devreye alınıyor. İçlerindeki suyun basınçlı havayla boşaltılmasıyla yükselen kapaklar, denizden lagüne su girişini geçici olarak sınırlandırıyor.

Böylece denizdeki yüksek su seviyesinin kent merkezine yansıması azaltılıyor. Sistem, 2022’de yaşanan yüksek su olaylarında da Venedik’in korunmasında önemli rol oynadı.

İNŞAAT KADAR BAKIM DA MALİYETLİ

Proje, uzun inşaat süreci, artan harcamalar ve 2014 yılında ortaya çıkan yolsuzluk soruşturmasıyla gündeme geldi. Paylaşılan habere göre toplam maliyet yaklaşık 6 milyar euro düzeyine ulaştı.

Sistemin işletilmesi de düzenli bakım gerektiriyor. Tuzlu suyun neden olduğu korozyon, mekanik parçaların kontrolü ve bariyer yüzeylerinde biriken deniz canlılarının temizlenmesi, bakım çalışmalarının başlıca unsurlarını oluşturuyor.

TEKNE DALGALARI TARİHİ YAPILARI ZORLUYOR

Venedik’in karşı karşıya bulunduğu sorunlar, deniz seviyesindeki yükselişle sınırlı kalmıyor. Kanallardaki motorlu tekne trafiğinin oluşturduğu ve “moto ondoso” olarak adlandırılan dalgalar da yapıların suyla temas eden bölümlerinde aşınmaya yol açıyor.

Yoğun ulaşım ve turizm hareketliliği, tarihi dokunun korunmasıyla kent yaşamının ihtiyaçları arasında denge kurulmasını gerektiriyor. Daha az dalga oluşturan tekneler ve ulaşım düzenlemeleri, bu baskıyı azaltmaya yönelik seçenekler arasında bulunuyor.

KAPILARIN DAHA SIK KAPANMASI LAGÜNÜ NASIL ETKİLER?

Deniz seviyesi yükseldikçe MOSE bariyerlerinin daha sık ve daha uzun süre kapalı tutulması gerekebilir. Bu durum, lagün ile deniz arasındaki doğal su alışverişinin azalması riskini beraberinde getiriyor.

Su dolaşımının sınırlanması; su kalitesini, tortu taşınımını ve lagündeki canlı yaşamını etkileyebilir. Bu nedenle sistemin gelecekteki kullanımında, taşkın güvenliğiyle ekolojik dengenin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

VENEDİK İÇİN BİRDEN FAZLA ÖNLEM GEREKİYOR

MOSE, yüksek su baskınlarına karşı önemli bir koruma sağlasa da Venedik’in bütün sorunlarını tek başına çözmüyor. Lagündeki tuzlu bataklıkların korunması ve restore edilmesi, tarihi yapıların güçlendirilmesi ve tekne kaynaklı dalgaların azaltılması da uzun vadeli mücadelenin parçaları arasında yer alıyor.

Dünyanın en tanınan kültür turizmi merkezlerinden Venedik’in geleceği, mühendislik çözümleriyle doğal çevrenin korunmasını bir araya getiren politikaların başarısına bağlı olacak.