FRANKFURT'TA ÖLÜM: HAVALİMANI SITMASI NEDİR?

FRANKFURT - Yurt dışından uçaklarla gelen sivrisineklerin Frankfurt Havalimanı'nda çalışan bazı kişilere sıtma bulaştırdığı ve enfekte olan çalışanlardan ikisinin hayatını kaybettiği açıklandı. Peki olayın arka planında ne var ve havalimanı sıtması denen fenomen nedir?

Frankfurt'ta ne yaşandı?

Frankfurt Havalimanı'nda çalışan iki kişi sıtmaya yakalanarak yaşamını yitirdi. Yetkililer, enfeksiyonun uçaklarla taşınan enfekte sivrisineklerden kaynaklandığından yola çıkıyor. Olay, geçen hafta Düsseldorf Havalimanı'nda, Girit'ten gelen bir yolcunun cebinde gelen akrep tarafından sokulmasıyla yaşanan olağan dışı vakanın ardından dikkatleri üzerine çekti ve yolcularla havalimanı çalışanları açısından da soru işaretlerine yol açtı.

Frankfurt Sağlık Dairesi'nin verdiği bilgilere göre Temmuz ayında havalimanında çalışan beş kişide sıtmanın en ağır türü olan tropikal sıtma (Malaria tropica) tespit edildi. Hastalardan biri hayatını kaybetti. Ancak sıtma enfeksiyonu, ölümden sonra belirlendi. Diğer dört kişinin ise tedavi edildiği ve iyileştiği açıklandı.

Yine kentin Sağlık Dairesi, Ağustos ayında da tropikal sıtma nedeniyle ikinci bir ölüm vakasının daha yaşandığını duyurdu. Hayatını kaybeden söz konusu kişinin de havalimanında çalıştığı belirtildi.

Almanya'da halk sağlığı ve hastalıkların takibinden sorumlu resmî bilim kurumu olan Robert Koch Enstitüsü (RKI), Temmuz ortasında yayımladığı Epidemiyolojik Bülten'de Frankfurt'taki ilk dört sıtma vakasıyla ilgili olarak, "Etkilenen kişiler 4 ile 6 Temmuz 2026 tarihleri arasında hastalandı" ifadelerini kullandı.

Enstitü, enfeksiyonun uçakla taşınan enfekte Anofel sivrisinekleri aracılığıyla bulaşmış olabileceğinin değerlendirildiğini de belirtti. Verilen bilgiye göre, enfekte kişilerden bazıları Frankfurt Üniversite Hastanesi'nde tedavi gördü.

Havalimanı sıtması nedir?

RKI'ye göre oldukça nadir görülen havalimanı sıtması, enfekte bir sivrisineğin uçak veya bagaj yoluyla başka bir ülkeye taşınması sonucu ortaya çıkıyor. Bulaşma uçakta, havalimanında ya da havalimanının yakın çevresinde gerçekleşebiliyor.

Frankfurt Üniversite Hastanesi'nden enfeksiyon hastalıkları uzmanı Christoph Stephan, bunun "çok ama çok nadir görülen bir olay" olduğunu vurguluyor. RKI verilerine göre de Almanya'da kayda geçen son havalimanı sıtması vakası 2023 yılında yine Frankfurt Havalimanı'nda görüldü.

Frankfurt Havalimanı'ndan çalışan iki kişinin ölümüne neden olan sıtmanın yurt dışından uçakla gelen enfekte sivrisineklerin sokması sonucu bulaştığı tahmin ediliyorFotoğraf: Anucha Muphasa/Cavan Images/IMAGO

Hamburg'daki Bernhard Nocht Tropikal Hastalıklar Enstitüsü'nden Michael Ramharter, sıtmanın erken teşhis edilmesi halinde hastaların genellikle tamamen iyileştiğini belirtiyor. Ancak havalimanı sıtmasında en büyük sorunlardan birinin, hastalığın başlangıçta akla gelmemesi olduğunu kaydediliyor. Uzman Ramharter, "Tanı ne kadar gecikirse hastalık da o kadar tehlikeli hale geliyor" diyerek enfeksiyonun ölümcül tehlikesine işaret ediyor.

Yolcular ve çevrede yaşayanlar endişelenmeli mi?

Frankfurt Havalimanı işletmeci şirketi Fraport da, bu son derece nadir yolla bulaşan havalimanı sıtmasından, çoğunlukla bagaj ya da kargo bölümünde taşınan sivrisineklerin sorumlu olduğunu belirtiyor. Yetkililere göre yolcular için risk oldukça düşük.

Frankfurt Sağlık Dairesi Başkanı Peter Tinnemann da sıtmaya yol açan sivrisineklerin çoktan ölmüş olduğunun tahmin edildiğini vurguluyor ve hastalığın insandan insana yayılma riskinin de bulunmadığını belirtiyor. Ona göre, Frankfurt halkı için de risk gözardı edilebilecek kadar minimal seviyede.

Bununla birlikte Tinnemann, son dönemdeki yüksek sıcaklıkların sivrisineklerin Frankfurt'ta daha uzun süre hayatta kalma ihtimalini artırdığına da dikkat çekiyor. Sağlık Dairesi Başkanı diğer yandan, baş ağrısı, ateş ve benzeri belirtileri olan herkesin, yalnızca havalimanında vaka görüldü diye sıtmaya yakalandığını düşünmemesi gerektiğini de ifade ediyor.

Havalimanında hangi önlemler alındı?

Fraport Şirket Sözcüsü, vakaların öğrenilmesinin ardından çalışanların şirket içi kanallar üzerinden bilgilendirildiğini açıkladı. Bilgilendirme yalnızca Fraport çalışanlarıyla sınırlı kalmadı. Hava yolu şirketleri çalışanları, gastronomi ve polis personeli de dahil olmak üzere havalimanına giriş kartı sahiplerinin tamamı söz konusu vakalara ilişkin bilgilendirildi.

Bu arada havalimanına sivrisinek tuzakları yerleştirildigi ve yakalanan sivrisineklerin incelenmek üzere laboratuvarlara gönderildigi de belirtildi.

Sıtma nedir?

Sıtma, parazitlerin neden olduğu ve çoğunlukla sivrisinekler aracılığıyla bulaşan bir hastalık. Almanya'dan yurt dışına seyahat eden kişiler enfeksiyonu ağırlıklı olarak tropikal ve subtropikal ülkelerde kapıyor.

Özellikle en ağır form olan tropikal sıtma, tedavi edilmediğinde veya tedavi geciktiğinde ölümcül olabiliyor. Uzmanlara göre dünya genelindeki sıtma kaynaklı ölümlerin yüzde 95'inden fazlasından bu tür sorumlu.

RKI, Almanya'da görülen ölüm vakalarının önemli bir kısmında tanının geç konulduğuna dikkat çekiyor. Hastalık genellikle ateş, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları ile genel halsizlik gibi grip benzeri belirtilerle başlıyor. Bu nedenle sıklıkla grip ya da mide-bağırsak enfeksiyonuyla karıştırılabiliyor.

Dünyada ve Almanya'da durum

RKI verilerine göre sıtmanın yaygın olduğu bölgelerde her yıl yaklaşık 200 milyon kişi hastalığa yakalanıyor. Dünya genelinde ise yılda yaklaşık 600 bin kişi sıtma nedeniyle hayatını kaybediyor. Ölenlerin yaklaşık dörtte üçünü beş yaşın altındaki çocuklar oluşturuyor.

Sıtma vakalarının büyük bölümü Afrika, Asya ve Güney Amerika'da görülürken, vakaların yaklaşık yüzde 90'ı Afrika kıtasında kaydediliyor.

Almanya'da 2024 yılında toplam 934 sıtma vakası bildirildi. Bunlar arasında dört ölüm vakası yer aldı. Hayatını kaybeden üç erkek ve bir kadın hastanın tamamının tropikal sıtmaya yakalandığı ve enfeksiyonu Afrika'da kaptığı belirtildi.