DENİZE GİREN İLK PADİŞAH
Osmanlı denize küskün müydü? Nice denizlerde hüküm sürmüştü de neden denize girmek yerine sahilden onu seyretmekle yetinmişti?

14 Eylül 2009 Pazartesi 12:20
Azime Acar - DümenSuyu / TurikSail
Osmanlı denize küskün müydü?
Nice denizlerde hüküm sürmüştü de neden denize girmek yerine sahildeki kahvehanelerden onu seyretmekle yetinmişti?
Denize girmediği gibi, denizden çıkanı da mutfağına sokmamıştı
Üzerinde saltanat kayıklarıyla dolaşmasına rağmen neden içine girmemişti?
Bu soruların yanıtını gazeteci Burçak Evren İstanbul"un Deniz Hamamları ve Plajları adlı kitabında birbirinden güzel fotoğraflarla aktarıyor bizlere
Osmanlı"nın Çarşı Hamamlarından Deniz Hamamlarına geçişinin izlerini takip eden Burçak Evren, Deniz bir bakıma Osmanlı"nın içinde ama o denli de uzağında idi diyor.
Denizin içinde olup da denize bu denli uzak olmayı ise alışılmış ve sınırlandırılmış yaşam biçimiyle açıklıyor Evren:
Çarşı hamamlarının cehennemi halvet sıcaklığını, dört bir tarafını çeviren denizin o serinleticiliğine tercih eden bir toplumun, natır ve tellaklardan kurtulup, gün ışığı görmeyen o beyaz tenini tuzlu suya değdirmesi için çok, ama çok seneler geçmesi gerekiyordu
İstanbul"un Kumkapusu"ndaki (yanlışlık yok o zamanlar Kumkapusu denirmiş) Deniz Melekleri"nden, denize girmenin güneşlenmenin katı kurallarına, giriş ücretlerine kadar pek çok güzel anıdan bir kaçını seçtik İşte onlar
OSMANLI"NIN DENİZLE FLÖRTÜ
Refik Halid, Abdülaziz dönemindeki Cadı Bostanı"nı (Caddebostan) anlatırken, Lakin mevsim yaza da rastlasa denize girmek kimsenin aklına gelmez der.
Malum, o dönemlerde denize girmek yalnızca balıkçı, kayıkçı, tulumbacı, gemi tayfaları ve bahriyelilerin işi
Bir başka deyişle denize girmek avamlığın, sıradanlığın ayıp sayılan bir göstergesi
19. yüzyıl ortalarına doğru deniz biraz geç de olsa keşfedilmeye başlanmasıyla deniz hamamlarına gidişler başlar Ama denize giriş çıkıştan ibarettir bu gidiş
O da hekimin izniyle, dakikalar sayılarak
DENİZE GİREN İLK PADİŞAH
Ayşe Osmanoğlu, Babam Abdülhamit adlı anılarında, 12 yaşında bir kaza geçiren Abdülhamit"in denize giren ilk padişah olma ünvanını nasıl aldığını onun ağzından anlatır:
O zaman sarayda doktor Masiro adında bir İtalyan hekim vardı. Hemen onu getirip tedaviye başladılar ve bunu babamdan sakladılar. Üç ay kadar hasta yattım. Doktor bana deniz banyosu tavsiye etti. Beylerbeyi Sarayı"na gittim. Doktor da benimle birlikte Beylerbeyi Sarayı"nda kaldı. Her sabah denize birlikte girdik. Beni denize alıştırdığı gibi banyo usulünü de doktordan öğrendim. Şimdi bir itiyat haline geldi. İşte o gün bugündür susuz yaşayamaz oldum.
12 yaşında edindiği bu alışkanlığı uzun yıllar sürdürür Abdülhamit
TÜRKBÜKÜ"NDEKİ LOCALAR MİSALİ
Burçak Evren, kitabında deniz hamamlarının 19. yüzyıl boyunca nasıl geliştiğini tüm ayrıntılarıyla aktarıyor.
Kadınlar ve erkekler için kurulan genel hamamlarının nasıl ses bile geçemeyecek uzaklıkta kurulduğundan... Deniz hamamcısının aldığı tüm tedbirlere rağmen denizde dahi ateşle barutun nasıl yan yana gelebildiğinden
Genel hamamların yanı sıra bugün Türkbükü sahillerindeki localara müthiş benzeyen büyük yalılarının önünde kurulan özel hamamları da unutmamak lazım.
Reşat Ekrem Koçu, bu özel hamamları şöyle anlatır;
deniz üstünde süslü, zarif ahşap odacıklar idi; denize çakılmış kazıklar üstüne kurulur, içerden ortası havuz halinde, deniz yüzünden üstü tahta perde ile kapatılmış. Dışardan içi görülmez, içinde yüzen, yıkananlar da dışarısını göremezdi.
DENİZ HAMAMINA GİRİŞ PARASI
Yıl 1875. Umumi Deniz Hamamları Hakkındaki Nizamname"ye göre belirlenen ücretler şöyle:
İşbu hamamlardaki hususi localarda denize girecekler ister takımı hamamdan alsın isterse almasın nühas akça olarak üçer ve umuma mahsus olan havuza takımı hamamlardan alıp girenlerden ikişer ve kendi takımıyla yıkananlardan birer kuruş alınacak.
Tabii yüzme bilmeyenlere yüzme öğretmesi ve ilk yardım görevini üstlenmeleri için bir kaç usta yüzücü bulundurmaları da zorunlu.
ILAÇ YUTAR GİBİ DENİZE GİRMEK
Haftaya, denizle vücudu ilk kez Bostancı sahilinde kadınlara mahsus salaş deniz hamamında temas eden yazar Refik Halid Karay ile birlikteyiz
Yün fanilalar içinde büyüyen, dişleri birbirine vurarak denizden çıkıp çarçabuk giyinen soluk benizli İstanbul çocuğunun gözüyle ilaç yutar gibi girilen deniz anılarında dolaşacağız
Osmanlı denize küskün müydü?
Nice denizlerde hüküm sürmüştü de neden denize girmek yerine sahildeki kahvehanelerden onu seyretmekle yetinmişti?
Denize girmediği gibi, denizden çıkanı da mutfağına sokmamıştı
Üzerinde saltanat kayıklarıyla dolaşmasına rağmen neden içine girmemişti?
Bu soruların yanıtını gazeteci Burçak Evren İstanbul"un Deniz Hamamları ve Plajları adlı kitabında birbirinden güzel fotoğraflarla aktarıyor bizlere
Osmanlı"nın Çarşı Hamamlarından Deniz Hamamlarına geçişinin izlerini takip eden Burçak Evren, Deniz bir bakıma Osmanlı"nın içinde ama o denli de uzağında idi diyor.
Denizin içinde olup da denize bu denli uzak olmayı ise alışılmış ve sınırlandırılmış yaşam biçimiyle açıklıyor Evren:
Çarşı hamamlarının cehennemi halvet sıcaklığını, dört bir tarafını çeviren denizin o serinleticiliğine tercih eden bir toplumun, natır ve tellaklardan kurtulup, gün ışığı görmeyen o beyaz tenini tuzlu suya değdirmesi için çok, ama çok seneler geçmesi gerekiyordu
İstanbul"un Kumkapusu"ndaki (yanlışlık yok o zamanlar Kumkapusu denirmiş) Deniz Melekleri"nden, denize girmenin güneşlenmenin katı kurallarına, giriş ücretlerine kadar pek çok güzel anıdan bir kaçını seçtik İşte onlar
OSMANLI"NIN DENİZLE FLÖRTÜ
Refik Halid, Abdülaziz dönemindeki Cadı Bostanı"nı (Caddebostan) anlatırken, Lakin mevsim yaza da rastlasa denize girmek kimsenin aklına gelmez der.
Malum, o dönemlerde denize girmek yalnızca balıkçı, kayıkçı, tulumbacı, gemi tayfaları ve bahriyelilerin işi
Bir başka deyişle denize girmek avamlığın, sıradanlığın ayıp sayılan bir göstergesi
19. yüzyıl ortalarına doğru deniz biraz geç de olsa keşfedilmeye başlanmasıyla deniz hamamlarına gidişler başlar Ama denize giriş çıkıştan ibarettir bu gidiş
O da hekimin izniyle, dakikalar sayılarak
DENİZE GİREN İLK PADİŞAH
Ayşe Osmanoğlu, Babam Abdülhamit adlı anılarında, 12 yaşında bir kaza geçiren Abdülhamit"in denize giren ilk padişah olma ünvanını nasıl aldığını onun ağzından anlatır:
O zaman sarayda doktor Masiro adında bir İtalyan hekim vardı. Hemen onu getirip tedaviye başladılar ve bunu babamdan sakladılar. Üç ay kadar hasta yattım. Doktor bana deniz banyosu tavsiye etti. Beylerbeyi Sarayı"na gittim. Doktor da benimle birlikte Beylerbeyi Sarayı"nda kaldı. Her sabah denize birlikte girdik. Beni denize alıştırdığı gibi banyo usulünü de doktordan öğrendim. Şimdi bir itiyat haline geldi. İşte o gün bugündür susuz yaşayamaz oldum.
12 yaşında edindiği bu alışkanlığı uzun yıllar sürdürür Abdülhamit
TÜRKBÜKÜ"NDEKİ LOCALAR MİSALİ
Burçak Evren, kitabında deniz hamamlarının 19. yüzyıl boyunca nasıl geliştiğini tüm ayrıntılarıyla aktarıyor.
Kadınlar ve erkekler için kurulan genel hamamlarının nasıl ses bile geçemeyecek uzaklıkta kurulduğundan... Deniz hamamcısının aldığı tüm tedbirlere rağmen denizde dahi ateşle barutun nasıl yan yana gelebildiğinden
Genel hamamların yanı sıra bugün Türkbükü sahillerindeki localara müthiş benzeyen büyük yalılarının önünde kurulan özel hamamları da unutmamak lazım.
Reşat Ekrem Koçu, bu özel hamamları şöyle anlatır;
deniz üstünde süslü, zarif ahşap odacıklar idi; denize çakılmış kazıklar üstüne kurulur, içerden ortası havuz halinde, deniz yüzünden üstü tahta perde ile kapatılmış. Dışardan içi görülmez, içinde yüzen, yıkananlar da dışarısını göremezdi.
DENİZ HAMAMINA GİRİŞ PARASI
Yıl 1875. Umumi Deniz Hamamları Hakkındaki Nizamname"ye göre belirlenen ücretler şöyle:
İşbu hamamlardaki hususi localarda denize girecekler ister takımı hamamdan alsın isterse almasın nühas akça olarak üçer ve umuma mahsus olan havuza takımı hamamlardan alıp girenlerden ikişer ve kendi takımıyla yıkananlardan birer kuruş alınacak.
Tabii yüzme bilmeyenlere yüzme öğretmesi ve ilk yardım görevini üstlenmeleri için bir kaç usta yüzücü bulundurmaları da zorunlu.
ILAÇ YUTAR GİBİ DENİZE GİRMEK
Haftaya, denizle vücudu ilk kez Bostancı sahilinde kadınlara mahsus salaş deniz hamamında temas eden yazar Refik Halid Karay ile birlikteyiz
Yün fanilalar içinde büyüyen, dişleri birbirine vurarak denizden çıkıp çarçabuk giyinen soluk benizli İstanbul çocuğunun gözüyle ilaç yutar gibi girilen deniz anılarında dolaşacağız
Yorumlar
SON DAKİKA
İlhan Gencer Trio, tarihi Rumeli Han’da pop caz gecesiİstiklal Caddesi’ndeki Hugin & Munin Rumeli Sahne, İlhan Gencer Trio’yu ağırladı. Usta piyanist İlhan Gencer, pop cazın sevilen melodilerini seslendirirken parçaların hikâyelerini ve kendi anılarını da dinleyicilerle paylaştı.20 Kasım 2026 Cuma 10:00MICE
Finlandiya’nın kış turizmi İstanbul’da tanıtıldıİstanbul’daki Türkiye Workshop’unda Finlandiya’nın Kuzey Kutbu'nda bulunan turizm tesisleri ile cam igloları, kuzey ışıkları turları, buz kıran gemileri ve Helsinki–Tallinn seferleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 20:27TURİZM
Malezya’nın renkleri ve lezzetleri İstanbul’da buluştuFairmont Quasar İstanbul’daki Colours of Malaysia etkinliğinde, şef Farhan’ın menüsü ve turizm sunumuyla Malezya’nın lezzetleri ve bölgeleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 00:10GASTRONOMİ
Hilton 2027 otel açılışlarını duyurduHilton, 2027’de portföyünü genişletmeye hazırlanıyor. Şirketin açıkladığı projeler arasında Londra’nın tarihi Admiralty Arch yapısında açılacak Waldorf Astoria, Yunan adalarındaki üç tesis ve Fas’ın ilk LXR oteli bulunuyor.17 Kasım 2026 Salı 23:30KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da turizm harcamaları 40,5 milyar dolara ulaştıSuudi Arabistan, 2026’nın ilk altı ayında 61,2 milyon turisti ağırladı. Ülkede turizm harcamaları 151,9 milyar Suudi Arabistan riyali, yaklaşık 40,5 milyar dolar olarak kaydedildi.17 Kasım 2026 Salı 23:00TURİZM
Rotana, Mısır’da 2030’a kadar 25 otele ulaşmayı hedefliyorMısır’da üç otel işleten ve sekiz otel projesi geliştiren Rotana, 2030’a kadar ülkedeki portföyünü 25 otele çıkarmayı hedefliyor. Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın ardından grubun üçüncü büyük pazarı olacak.17 Kasım 2026 Salı 22:00KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da şef adaylarına iki yıllık aşçılık eğitimiAdeera Hospitality ve Suudi Aşçılık Sanatları Akademisi ZADK, Suudi vatandaşlarını otelcilik ve turizm sektöründe kariyere hazırlamak için iki yıllık diploma programı başlattı. Ocak 2027’de başlayacak programa başvurular 31 Aralık 2026’ya kadar sürecek.17 Kasım 2026 Salı 21:00GASTRONOMİ
FITUR Screen 2027’de film ve dizi rotaları turizme kazandırılacakFITUR Screen 2027, 20–22 Ocak’ta Madrid’de düzenlenecek. İspanya Film Komisyonu, film ve dizi çekim yerlerini turizme kazandıracak stratejisini tanıtacak.17 Kasım 2026 Salı 20:00MICE
Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu 190 ülke ve bölgede yayımlandı61. Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, Çeşme’den Ankara’ya uzanan rotasıyla 190 ülke ve bölgede yayımlandı. 2027 turu 25 Nisan’da başlayacak.17 Kasım 2026 Salı 19:00MICE
MG International ilk sürdürülebilirlik raporunu açıkladıMG International, Gebze’de tanıttığı ilk sürdürülebilirlik raporunda üretim başına enerji tüketimini yüzde 45,4, su kullanımını yüzde 21,2 azalttığını açıkladı.17 Kasım 2026 Salı 18:00GÜNDEM
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2005 Türkiye Turizm











Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.