ÇİN'DEN AVRUPA'YA "BUZ İPEK YOLU"

İSTANBUL- Financial Times’ın haberine göre “Buz İpek Yolu” olarak adlandırılan rota, küresel ısınmanın etkisi ile Asya-Avrupa ticaretinde süreyi önemli ölçüde kısaltırken, Türkiye’nin merkezinde yer aldığı Orta Koridor’un geleceği açısından da yeni bir rekabet alanı yaratıyor.

Çin, Avrupa ile Asya arasındaki deniz ticaretinde yeni bir rota açıyor: Arktik Okyanusu üzerinden, Rusya'nın kuzey kıyılarını takip eden “Buz İpek Yolu”.

Arktik'te sıcaklıkların küresel ortalamadan daha hızlı artması, deniz buzunun azalmasına ve Kuzey Deniz Rotası'nın yılın daha uzun dönemlerinde gemiciliğe açılmasına yardımcı oluyor.

Bunun sonucunda daha önce ekonomik olarak çok zor olan Çin-Avrupa Arktik güzergâhı giderek daha uygulanabilir hale getirdi.

Financial Times’ın haberine göre Çinli konteyner taşımacılığı şirketi Sea Legend, 12 Ağustos’tan itibaren Çin’in Ningbo Limanı ile İngiltere’nin Felixstowe Limanı arasında Arktik üzerinden düzenli haftalık sefer başlatmaya hazırlanıyor.

Rusya’nın kuzey kıyıları boyunca ilerleyen Kuzey Deniz Rotası’nı kullanacak güzergâh, geleneksel deniz yollarında karşılaşılan Bab el-Mandab Boğazı gibi jeopolitik açıdan kritik geçişleri devre dışı bırakıyor.

FT, yeni rotanın mevcut deniz güzergâhına kıyasla seyahat süresini yaklaşık yarıya indirebildiğine dikkat çekiyor.

TİCARET YOLLARI YENİDEN ŞEKİLLENİYOR

Çin açısından yeni rotanın önemi yalnızca mesafe ve zaman tasarrufu değil. Kızıldeniz’deki güvenlik sorunları, Süveyş Kanalı çevresindeki riskler ve küresel ticaretteki jeopolitik belirsizlikler, Pekin’i Avrupa’ya ulaşmak için alternatif güzergâhlar geliştirmeye itiyor.

FT'nin aktardığı gelişme, bu nedenle Arktik'in yalnızca iklim değişikliği açısından değil, küresel ticaret ve güç rekabeti açısından da stratejik bir bölgeye dönüşmekte olduğunu gösteriyor. Kuzey Deniz Rotası'ndaki faaliyetlerin artmasında Arktik deniz buzundaki gerileme önemli rol oynarken, güzergâhın Rusya tarafından yönetilmesi de rotaya ayrı bir jeopolitik boyut kazandırıyor.

TÜRKİYE İÇİN TEHDİT Mİ?

Çin'in Arktik rotası, Türkiye'nin Asya-Avrupa arasındaki transit merkez olma hedefi açısından bir tehdit gibi görünüyor.

Türkiye'nin savunduğu Orta Koridor, Çin'den başlayarak Kazakistan ve Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan ve Gürcistan'a, oradan da Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanıyor.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı'na göre koridor, Çin ile Avrupa arasında demiryolu, karayolu ve denizyolu bağlantılarını birleştiren çok modlu bir ulaşım ağı niteliğinde. Türkiye ayrıca Orta Koridor ile Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin uyumlaştırılması için 2015 yılında mutabakat imzalamış durumda.

Bu nedenle Arktik rotanın ortaya çıkması Türkiye açısından “ya Orta Koridor ya da Buz İpek Yolu” şeklinde bir tercih yaratmaktan çok, Çin'in Avrupa'ya ulaşmak için kullandığı güzergâhların çeşitlenmesi anlamına geliyor.

ÇOKLU KORİDORLAR DÖNEMİ

Siyasi global risklerin artması ile çoklu koridorlar dönemine geçiliyor. Önümüzdeki dönemde asıl rekabet, “hangi ülke hangi rotayı kontrol ediyor?” sorusundan ziyade, hangi koridorun daha hızlı, güvenli, ucuz, sürdürülebilir ve kesintisiz çalışabildiği üzerinden şekillenecek.