BODRUM'UN İMAR YETKİSİ ANKARA'DA

BODRUM-Bodrum'da imar yetkisi bakanlığa geçince Ankara'ya giden uçak sayısı artmış. Bakanlık kapısına ise 'Bodrum dosyalarına pazartesi, salı bakılır' notu asılmış. Bakanlığın planına 7 bin itiraz ve 100'ün üzerinde dava var. İşte Bodrum'un hikayesi ve görüşler!
Bodrum'un magazin dışında hayatımıza yeniden girmesinin yakın miladı, 2006'nın son çeyreğinde 145 kişinin tutuklandığı Beyaz Evler Operasyonu ve ardından da Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yarımadanın imar yetkisine el koymasıydı. Sabah gazetesinden Erdinç ERGENÇ'in haberin göre Mavi Yolculuk yapılan koyların tahsisi ve bakanlığın belediyelerden aldığı imar yetkisinin iptali için açılan davalarla gündemde kalan Bodrum'un sorunları bunlarla sınırlı değil. Türkiye ve turizm denilince dünyada ilk akla gelen destinasyon olan Bodrum'un merkez nüfusu kışın 30 bin iken, yazın 300 bine çıkıyor. Yarımadanın 11 beldesiyle birlikte yerleşik nüfus 100 bini bulurken, yazlık nüfus bir milyonu geçiyor. Bu da Bodrum yarımadasındaki altyapıyı çökertiyor, susuzluğun baş göstermesine yol açıyor, elektrik kesintilerine neden oluyor ve belediyelerin tüm hizmetlerinin aksamasının sebebini oluşturuyor.

YAPILAŞMA 1985'TE BAŞLADI

Bunlara bir de plansız ya da plana rağmen ruhsata aykırı binalara ve uygulamalara göz yuman yerel yönetimlerin usulsüzlükleri ve kayırmacılığı binince, merkezi yönetimin soruna toptan el koyması kaçınılmaz hale geliyor. Ancak her şeye rağmen Bodrum'un sorunlarının çözümü yine Bodrum'da yatıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Kasım 2006'da imar yetkisini devralmasıyla başlayan tartışma, kararın yürütmesinin durdurulmasına karşın hâlâ sürüyor. Gelin önce bakanlığın imar yetkisine el koymasına sebep olan koşullara bir göz atalım ve bu sorunların çözümüne ilişkin projeleri değerlendirelim. Bodrum'un sorunlarının bir kısmı kendisinden olmasına karşın, bir kısmı Türkiye'nin ama biraz da dünyanın makro koşullarından kaynaklanıyor. Yapılaşma 1985'ten sonra turizme destekle birlikte başladı. Bugün Rusya ve Avrupa başta olmak üzere yaz aylarında üç bine yakın uçak, yarımadaya turist taşıyor. Havayoluyla gelenlerin sayısı bir milyona yaklaşırken, denizden ise 200 binin üzerinde yabancı, Bodrum'a geliyor. Üstüne yerli turistler de eklenince adeta seyreyle cümbüşü durumu yaşanıyor.

RUHSATA AYKIRI İŞLEM

Bodrum'un duvara çarpmasına ve denizin bitmesine yol açan sebep aşırı yapılaşma. 2006'da 539 bin 632 metrekare, 2007'de 322 bin 838 metrekare ve 2008'in ilk yedi ayında ise 163 bin 879 metrekare alana konut yapıldı. Bodrum yarımadasında toplam 200 bin konut bulunduğu, 140 bininin ise kaçak olduğu iddia ediliyor. Bu konutların bir kısmının ise hülle yöntemiyle ruhsata aykırı olarak yapıldığı iddia ediliyor. Turizm alanı olarak planda yer alan yerler, önce apart adı altında villalarla donatılıyor ardından ise villalar satılarak konut olarak kullanıma sunuluyor. Son üç yılda bu şekilde ruhsata aykırı 5 binin üzerinde konut yapıldığı belirtiliyor. 2005 sonrası yabancılara konut satışının serbest bırakılmasının ardından başlayan furyanın kısa sürede Anayasa Mahkemesi kararıyla durdurulması nedeniyle inşa edilen 20 bin konutun elde kaldığı belirtilirken, küçük bir gezinti, inşaatların hiç de hız kesmeden devam ettiğini kanıtlıyor.

Bina sayısı nüfusun çok üstünde

BAKANLIK Kasım 2006'da Bodrum'un imar yetkisini devralınca, yaptığı bir düzenlemeyle önce iki kat ve bir de bodrum kat izni verilen inşaatlara, turizm alanlarında üç kat ve iki de bodrum katı yapma olanağı tanıdı. Üstelik meyilli arazide kot farkı nedeniyle izin verilen bu bodrum katlarının dört tarafının da açık olabileceğini belirterek, garip bir uygulamaya imza atmış oldu. Bodrum Kaymakamı Abdullah Kalkan'ın TMMOB dergisine verdiği bilgiye göre, Turgutreis, Yalıkavak, Gümüşlük, Gündoğan ve Türkbükü'nde konut sayısı yaşayan nüfustan daha fazla, bazı bölgelerde ise bu sayı üç katına çıkıyor. Geçen yıl 20 bin 600'den fazla tapu işlemi yapılan Bodrum'da bunun 7 bini satış işlemi. 2006'da ise bu rakam 6 bin 250. Bodrum'daki işlemler bağlı bulunduğu Muğla'nın üç katını geçiyor.

Yaz gelince Bodrum iflas ediyor

PEKİ bu noktaya nasıl varıldı. İşte bu sorunun cevabını Ortakent-Yahşi Belediye Başkanı Mehmet Kocadon veriyor: "Ankara'dan yeterli kaynak sağlanmayınca belediyeler de bir çöp kamyonu alabilmek için bazı yerleri imara açmak zorunda kaldı. Bazı arkadaşlar da zamanında bu kolay yolu seçti." Daha sonra toplu konutların yapıldıkları yerlere fayda sağlamadığını belediye başkanları anladı ama geç kalınmıştı. Bodrum bu hatasının farkına çok geç vardı. Bu furyanın sonucu olarak Bodrum'da yaz aylarında su ve elektrik kesintileri yaşanıyor. Merkezi yerleşim alanlarını pençesine alan eğlence mekânlarının gürültüsü nedeniyle kapı ve pencerelerini kapatmak zorunda kalanlar, klimalara yükleniyor ve enerji tüketimi geceleri patlıyor. Bazı beldelerde beş senedir internet bağlantısı bekleyen var. Fosseptikler zaman zaman yollara taşıyor ve koku her yerde karşınıza çıkabiliyor. Büyükşehirlerdeki rahatsızlıklar buraya da sirayet etmiş. Sürekli kaldırım taşları değişiyor ve yollar ihtiyaç olmadan asfalt ya da taş kaplanabiliyor.

Çözüm projeleri de var

BODRUM'DA bunca sorun olmasına rağmen, çözüm çabaları da yok değil. Bodrum Belediye Başkanı Mazlum Ağan, arıtma, çöp ve susuzluk sorunlarını çözmeye yönelik, kente nefes aldıracak projeleri olduğunu anlatıyor. Bodrum'da hali hazırda bir arıtma var. İçmeler'deki bu arıtma AB standartlarına göre yenilenirken, Gümbet'te bir yenisi yapılıyor. Arıtma Bodrum için 20 yıllık bir sorun. Tıpkı katı atıklar gibi. Beş ayrı bölgede vahşi depolama sistemiyle çözülen çöp sorunu için Ağan'ın modern depolama alanı yeni planında yer alıyor. Kentin su sorununu çözmek için 80 milyon dolarlık bir proje var. Ancak sekiz yıldır gündemde olan bu proje, ihalesine yapılan itirazlar nedeniyle hâlâ rölantide. Bodrum'da kooperatif ve otellerin çoğu suyunu kendisi tedarik ediyor. Projelerden biri de Otogar ve Sanayi Sitesi'nin kent dışına taşınması. Bodrum Belediyesi'nin hazırladığı projelerde bunun için yerler ayrılmış ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 25 binlik planı buna mani olmuş. "Bakanlık elimizi kolumuzu bağladı" diyen Ağan'ın hedefinde, belediye ve kaymakamlığı otogarın yerine geçirmek, sanayi sitesinin altındaki tarihi kalıntıları ise açık hava müzesine dönüştürmek var.