Abdurrahman Büyükkeskin
Kaş/Antalya- Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Kınık Mahallesi yakınlarında bulunan Xanthos Antik Kenti, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmasının 38’inci yılını geride bıraktı. Likya Birliği’nin idari merkezi ve başkenti olarak tarihe geçen Xanthos, Perslerden Büyük İskender’e, Roma’dan Bizans’a uzanan binlerce yıllık geçmişiyle Antalya kültür turizminin en değerli mirasları arasında yer alıyor.
Xanthos’ta uzun yıllar Fransız arkeologlar tarafından yürütülen kazılar, antik kentin tarihinin ve şehir planının ortaya çıkarılmasına önemli katkı sağladı. Yaklaşık yarım asır devam eden Fransız kazı çalışmalarının ardından hazırlanan alan planı ve bilimsel çalışmalar, Xanthos’un dünya kültür mirası olarak tanınması sürecinde önemli rol oynadı.
Xanthos, yakınındaki Letoon ile birlikte 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kabul edildi.
Kaş Belediye Başkanı Erol Demirhan, Xanthos’un Kaş ilçesine bağlı Kınık Mahallesi yakınlarında, Letoon Antik Kenti’ne yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta bulunduğunu belirterek antik kentin eski Likya’nın başkenti olduğunu söyledi.
Xanthos adının Likya dilindeki kitabelerde “Arnna” olarak geçtiğini hatırlatan Demirhan, kentin ovaya hâkim iki tepe üzerine kurulduğunu ifade etti.
Demirhan, Xanthos’un tarih boyunca birçok büyük medeniyetin egemenliğine girdiğini belirterek şunları söyledi:
“Antik Çağ’da Likya’nın en büyük idari merkezlerinden biri olan Xanthos, MÖ 545-546 yıllarında Pers Komutanı Harpagos tarafından kuşatıldı. Xanthoslular büyük bir direniş gösterdi. MÖ 334 yılında ise Büyük İskender şehri ele geçirdi. İskender’in ölümünün ardından Xanthos, MÖ 309’dan itibaren Ptolemaiosların, daha sonra da Suriye Kralı III. Antiokhos’un egemenliği altına girdi.”
Xanthos’un Roma döneminde de önemini koruduğunu belirten Demirhan, MS 1. yüzyılda İmparator Vespasianus adına kentte bir tak yaptırıldığını, günümüze ulaşan Roma dönemi yapılarının önemli bölümünün de bu süreçte inşa edildiğini söyledi.
Demirhan, “Yerleşen her uygarlığın inşa ettirdiği yapılarla insanlık tarihine ışık tutan bu merkez, 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. Xanthos, Antalya'nın dünya çapındaki en önemli tarihi ve kültürel değerlerinden biridir” dedi.
Anıtsal mezarları, kaya mezarları, tiyatrosu, agorası, Roma dönemi yapıları ve Likya dilindeki yazıtlarıyla dikkat çeken Xanthos, Anadolu’nun çok katmanlı tarihini günümüze taşıyor.
Xanthos ve yakınındaki Letoon, Likya uygarlığının siyasi, dini ve kültürel yapısının anlaşılmasında dünyanın en önemli arkeolojik alanları arasında gösteriliyor.
UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki 38 yılı geride bırakan Xanthos, bugün Kaş ve Antalya'nın deniz-kum-güneş turizminin yanında kültür ve arkeoloji turizmindeki güçlü potansiyelini de temsil ediyor.