Troya'nın altınları Türkiye'de

ANKARA - Kültür ve Turizm Bakanlığı, yurtdışına kaçak yollardan çıkarılmış önemli eserleri Türkiye müzelerine geri kazandırmaya devam ediyor.
Bakanlık son olarak, Amerika Pensilvanya Üniversitesi Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi'nde (Penn Müzesi) sergilenmekte olan 24 parçalık Troya eserlerinin Türkiye'ye iadesini sağladı. Milattan önce 3 bin yılına ait olduğu bilinen takılar arasında küpe, kolye, bilezik, pendant yer alıyor. Bu takılar Osmanlı İmparatorluğu tarafından iadesi için açılan ilk davanın da konusu. Eserlerin tanıtımı için Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde basın toplantısı düzenleyen Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, bir vasiyeti yerine getirmiş olmanın gururunu yaşadıklarını söyledi.Bakan Günay'ın verdiği bilgilere göre, Troya eserleri, Osmanlı döneminde Alman hafirler (ilk kazıcılar) tarafından yapılan kazılarda belirdi. Daha sonra kaçak yollarla yurtdışına çıkarıldı. Osmanlı'nın geri almak için dava açtığı eserlerin bir kısmı 1966 yılında Penn Müzesi tarafından ABD kanunlarına uygun olarak, kişilerden satın alındı. 2009'da müze ile eserlerin iadesi için bakanlık yeniden görüşmelere başladı. Penn Müzesi'nin 1970 yılında yayınladığı 'kökeni belli olmayan eserlerin müze tarafından satın alınmamasını' içeren 'Penn Deklarasyonu'na da dayanılarak, eserlerin iadesi sağlandı. Ertuğrul Günay, bakanlık görevinin 5. yılına denk gelen 1 Eylül'de eserlerin Türkiye'ye getirildiğini belirtti. 2007 yılından itibaren, son Troya eserleri ile birlikte, 3 bin 336 eserin Türkiye'ye getirilmiş olduğunu aktardı. Günay, Troya eserlerinin bir kısmının da Rusya'da bulunan Puşkin Müzesi'nde sergilendiğini, onların da geri getirilmesi için görüşmelere devam ettiklerini ifade etti.

Dokuz kere yıkılıp yeniden kurulan Troya, ülkemize dönen hazineleriyle yeniden canlanıyor. 2007-2012 yılları arasında Avusturya, İngiltere, Birleşik Arap Emirlikleri, Almanya, İsviçre, Hırvatistan, Amerika Birleşik Devletleri ve Sırbistan olmak üzere sekiz ülkeden ülkemize iadesi sağlanan 3336 esere yenileri ekleniyor. Boğazköy Sfenksi, Herakles Heykeli ve Bursa Yenişehir Sinanpaşa Camii’ne ait çinilerden sonra Troya antik kentine ait arkeolojik buluntular da topraklarında sergileniyor.
1966 yılında Penn Müzesi tarafından iyi niyetle, ABD kanunlarına uygun olarak satın alındığı bilinen ve Troya’nın 2’inci dönemine, Erken Tunç Çağı tabakalarına ait olduğu ortaya konan küpe, kolye, diadem, bilezik, pendanttan oluşan 24 parça altın takı, müze yetkilileri ile yapılan görüşmeler sonucunda ülkemize iade edilerek bugün Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın düzenlediği basın toplantısı ile kamuoyuna tanıtıldı.
Müze yetkilileri ile 2009 yılında başlatılan ve 2010-2011 yıllarında hızlandırılan görüşmeler Müze yetkililerinin kültür varlıklarının ait oldukları yerde sergilenmesi konusundaki hassasiyetleri ile olumlu sonuçlandı. Bakan Günay basın toplantısında yaptığı konuşmada son 5 yılda getirilen eserlerin sayısının Bulgaristan’dan getirilecek eserlerle 4000’in üzerine çıkacağını vurguladı. 19’uncu yüzyılda hafirler tarafından yağmalanan eserlerin bir kısmının Almanya’dan Rusya’ya gittiğini ve Puşkin Müzesi’nde sergilenenlerin de iadesi için yoğun çaba sarf ettiklerini dile getiren Günay, kültür varlıklarının ait oldukları topraklara dönmesi çerçevesinde Kasım ayında Gaziantep’te bir sempozyum düzenleneceğinin de bilgisini verdi.
Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür varlıklarımıza sahip çıkılması konusunda gösterdiği başarılı çalışmaların son örneği olan Troya Eserleri 2012 yılı içinde projesi tamamlanacak ve inşaatına başlanacak olan Çanakkale Troya Müzesinin çalışmaları tamamlanana kadar, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde teşhir edilecek.
Penn Müzesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında gerçekleştirilen bir protokol kapsamında başlayan işbirliği, 2016 yılında Gordion kökenli eserlerimizin Penn Müzesi’ne sergilenmek amacıyla gönderilmesi ile sürecek.