MADRİD - Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), yönetim danışmanlığı şirketi Oliver Wyman işbirliğiyle havacılık sektöründeki tedarik zinciri sıkıntılarını ve bunların hava yolu şirketleri üzerindeki etkilerini inceleyen “Ticari Uçak Tedarik Zincirini Canlandırmak” başlıklı raporunu yayımladı. Bulgulara göre, uçak ve parça üretiminde yaşanan aksamalar hava yolu işletmelerine bu yıl 11,3 milyar doların üzerinde ek maliyet getirecek.
Artan yakıt tüketimi ve bakım giderleri
Rapora göre, tedarik zinciri sorunlarının en büyük maliyet kalemini, eski uçakların hizmette tutulması nedeniyle yakıt tüketimindeki artış oluşturuyor. Bu durumun hava yolu şirketlerine 4,2 milyar dolar ek yük getirdiği hesaplanıyor. Ek bakım çalışmaları 3,1 milyar dolar, bakımda bekleyen motorların kiralanması ise 2,6 milyar dolar maliyet yaratıyor.
Gecikmeleri azaltmak amacıyla daha fazla yedek parça stoğu bulundurmak da ek olarak 1,4 milyar dolara mal oluyor. IATA verilerine göre, bakım ve onarım harcamalarının toplamı 2025’te 120 milyar dolardan 2030’da 150 milyar dolara çıkacak.
“Bekleme süreleri benzeri görülmemiş düzeyde”
IATA Genel Direktörü Willie Walsh, raporda yaptığı değerlendirmede, hava yolu şirketlerinin filolarını verimli şekilde işletmek için güvenilir bir tedarik zincirine ihtiyaç duyduğunu vurguladı:
“Şu anda uçak, motor ve yedek parça temininde eşi benzeri görülmemiş bekleme süreleri ve öngörülemeyen teslimat takvimleri yaşıyoruz. Bu durum maliyetleri bu yıl en az 11 milyar dolar artırdı ve hava yolu şirketlerinin talebi karşılama kapasitesini sınırladı.”
Walsh, bu kırılganlığın sektörün gelecekteki talep şokları veya vergilere karşı direncini azaltabileceğini belirterek, “Küresel ekonomik faaliyetlerin yüzde 3,9’unu destekleyen ve 86,5 milyon kişiye istihdam sağlayan değer zincirinin merkezinde yer alan hava yolu şirketlerini politika yapıcılar net bir biçimde odak noktalarında tutmalıdır,” dedi.
Yedek parça pazarında daha fazla rekabet çağrısı
Walsh, tedarikçilerin fiyatlandırma politikalarını da eleştirerek yedek parça pazarında daha fazla rekabetin gerekliliğine dikkat çekti.
Rapor, dünya çapında önde gelen uçak üreticileri Airbus ve Boeing ile onların tedarikçilerinin, Kovid-19 salgınından bu yana devam eden iş gücü, malzeme ve parça sıkıntılarından hâlâ tam olarak kurtulamadığını da ortaya koyuyor.