MURAT EMEN –EMEN&EMEN
Haftanın Ekonomik Görünümü 16-21 Mayıs 2011
İSTANBUL- Başbakan'ın kafaları karıştıran sıfır faiz tartışmaları durulmadan gündeme cari açık sorunu oturuverdi. Karabasan gibi bir hafta yaşayan ülke piyasaları tepki alımları ile kendine geldi. Talebi kısmağa yönelik tedbirlere rağmen ekonomi ısınıyor.
Geçtiğimiz haftanın Economist Dergisi bu ısınma konusunda geniş bir değerlendirmeye yer vermişti. Özellikle cari açık konusuna değinen yazının arkasından geçen hafta açıklanan ve beklentilerin çok üstünde gelen cari açık'n piyasalardaki şok etkisi kolay atlatılacak gibi gözükmüyor.
Cari açık Mart ayında geçen yılın aynı dönemine göre%128 artışla 9 milyar 766 milyon dolara yükselirken, 12 aylık rakamlar itibariyle artış oranı da %174'ü geçti ve 60.5 milyar dolara ulaştı. Böylece hem aylık hem de yıllık bazda tarihi bir rekora imza atılmış oldu.
Beklentilerin üstünde çıkan yıllık cari açık, piyasalardaki ek tedbir beklentilerini artırdı. Endişe verici seviyelere yükseldiği ifade edilen bu tablonun sürdürülmesinin mümkün olmadığı konuşuluyor.
• TCMB'nin zorunlu karşılıkları daha da artırması olası tedbir.
• Bunun yanında Maliye Bakanlığı ve BDDK'nin da yeni bazı önlemleri konuşuluyor.
• İthalata getirilen ek vergiler gündemde.
• Belirli kredi türlerini hedef alan önlemler söz konusu olabilir.
• Herşey “harcanabilir gelirin azaltılması”nı yani talebi kısmayı hedefliyor.
• Bu arada bankalar tarafında mevduat savaşları kızışıyor.
Türkiye'nin en önemli makro ekonomik sorunlarından biri olarak görülen cari açık endişelerinin artması ve aylık açığın 10 milyar dolara yaklaşması TL ve TL varlıklar için risk yaratmayı sürdürüyor.
Bu nedenle yaklaşık olarak son on gündür piyasalarımızda satış baskısı mevcuttu.. Ancak, son gelen aylık rakamın detaylarında bazı kalemlerin tek seferlik olduğunun görülmesi ve sonraki aylara ilişkin beklentilerin kısmen olumluya kayması TL varlıklara tepki alımları getirdi.
Yurtdışına baktığımızda ise;
Emtia fiyatlarında hareketliliğin kısmen dengelenmiş olmasının piyasalara da nefes aldırdığını görüyoruz. Asya'da ise parasal sıkılaşma sürüyor ve endişe yaratmayı sürdürüyor. Ancak genel yurtdışı görünümü geçen haftanın sonu itibariyle ılımlı bir iyimserlik sergilemekte. Çin'de durum iyi gözükmüyor. Sıkıştırma politikası meyanında zorunlu karşılıklar %21'e dayandı.
Dünya Başyazarı Osman Arolat, “Freni tutmayan cari açık” başlıklı yazısında;
“Bir süredir ülkemiz ekonomisi açısından en önemli sorunun cari açık olduğu bizler dahil çok kişi tarafından yazılıp çizildi, söylendi. The Economist'in son Türkiye değerlendirmesinde de bu konu olumsuzluk unsuru olarak ortaya kondu. Ancak, önceki gün son ay için beklenenin üstünde aylık 8.9 milyar dolarlık bir cari açık rakamı açıklanınca, konu birden "korku yaratan yorumlarla" birden gündeme oturdu. Cari açığın bu yıl için milli gelirin yüzde 8.5'una ulaşacağı, 70 milyar doları aşacağı tahminleri yapılmayla başlandı. Doğal olarak bu da "Korku çanlarını" çaldırdı. "Önlem gerekir" önerileriyle, "önlemde geç kalındı" yorumlarını beraberinde getirdi.
Cari açığın fren tutmaz yükselişinin nedenleri sıralanırken,
-İç talepte aşırı artış karşısında Merkez Bankası'nın aldığı önlemlerin yeterli olmadığı,
-İthalat artışını önleyici önlemlerin alınamadığı,
-Yerli ara malı üreticilerinin rekabetçi olmasını sağlayıcı desteklerin gündeme getirilemediği,
-Petrol fiyatlarındaki artış gibi faktörler sıralanıyor.”
Çin’de işler yolunda gitmiyor
Çin Merkez Bankası, enflasyonla mücadele için bu yıl beşinci kez, bankaların rezerv karşılık oranlarını artırdı.
Büyük bankaların Merkez Bankası'nda tutmak zorunda oldukları rezervin oranı yüzde 21'e yükseltildi. Bu şimdiye kadarki en yüksek oran. Çin'de üretim artışı Nisan ayında beklenenden daha az gerçekleşmişti. Bu da ekonomiyi yavaşlatmaya yönelik önlemlerin sonuç vermeye başladığına işaret ediyor.
Nisan ayında enflasyon yüzde 5,3 oldu. Enflasyon Mart ayında 5,4 olmuştu. Çin Merkez Bankası'nın yıllık enflasyon hedefi yüzde 4. Merkez Bankası rezerv karşılık oranlarını artırarak, bankaların verdiği kredileri sınırlandırmaya çalışıyor. Bunun karşılığında da harcamaların azalması umuluyor.
Çin'de enflasyonun artmasının en büyük nedeni, gıda fiyatlarındaki artış. Gıda fiyatları bir yıl öncesine göre yüzde 10 yüksek. Amerika Birleşik Devletleri'nin ardından en büyük ekonomi olan Çin, enflasyondaki artışın sosyal huzursuzluğu artımasından endişe ediyor.
Kamudan ayrılana ikramiye müjdesi!
Anayasa Mahkemesi, bir süre Emekli Sandığı’na bağlı çalışıp ayrılanların, ikramiyelerinin ödenmemesine neden olan düzenlemeyi iptal etti
Böylece, kamuda çalışıp ayrıldıktan sonra başka yerlerde çalıştıkları gerekçesiyle, kamuda çalıştıkları döneme ilişkin ikramiyeleri ödenmeyen binlerce vatandaşa, bu ücretleri alabilme imkânı doğdu.
Şimdi ikramiyelerin ödenmesi için yasa değişikliği gerekiyor. Kamuda bir süre çalışıp ayrılan binlerce vatandaşın emekli ikramiyesi için beklediği müjdeli haber Anayasa Mahkemesi’nden geldi. Yüksek Mahkeme, bu durumdaki kişilerin ikramiyelerini almamalarına neden olan düzenlemeyi iptal etti. Emekli Sandığı’na bağlı olarak kamuda bir süre çalışan ancak istifa eden çalışanlar, “Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkındaki Yasa” nedeniyle emekli ikramiyelerini alamıyorlardı. Ankara Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay, 2005 yılında, bu düzenlemenin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştu. Yüksek Mahkeme, 2009 yılında düzenlemeyi iptal etmişti. Anayasa Mahkemesi, iptal kararının yürürlüğe girmesi için bir yıllık süre vermişti.
MEHMETLER DAVASINDA SUÇ KİMDE?
Ankara Gaz Dağıtım İhalesini alan Çukurova ve Mehmet Kazancı grupları aralarında anlaşamayıncs finansman bulamadılar ve ihale iptal edildi. 93 milyon dolarlık teminat mektubu yandı.
Taraflar birbirlerini suçlarken, Çukurova grubundan Stargate A.Ş. yazılı bir açıklama yaparak Kazancı Grubunu taahhütlerini yerine getirmediği için suçladı.
Bu arada Çukurova Grubunun vergi borçları sebebiyle Maliye Turkcell hisselerine ihtiyati haciz koydu.
PİYASALAR
Dolar yükseliyor
Milletlerarası piyasalarda dolar/Euro piyasalarına ilişkin ilginç değerlendirmeler ve tavsiyeler var. Genel trend dolarda kalıcı yükselişin başladığı kanaati hakim. Bununda nedeni; FED’in enflasyonu tehlike görmemesi, büyüme beklentisinini indirmesi ve yeniden morgage tahvillerine yatırım yapmayı düşünmesi sayılabilir.
Piyasaları etkileyen paritedeki düşüş oldu. Gerçi ABD gevşek para politikası izlerken, dolar nasıl yükselebilir diyenlerde varsa da, diğer paralar o kadar nahif ki dolar yukarıyı işaret ediyor.
AB ülkelerinde durulma sağlanamadı. Trichet “enflasyonu izliyoruz” diyor. Şimdilik faiz artırımının arkası gelmedi. Yunanistan ile ilgili dedikodular devam ediyor. Ancak para birliğinden ayrılmasına ihtimal verilmiyor. Bu büyük zaaf olur. Pek çok gelişmeye ses vermeyen parite son Trichet konuşması ve Yunanistan dedikodusu ile düşüş yaşadı.
İçerde de dolardaki yükseliş trendi izlendi. Yabancıların agresif dolar alımları görüldü ve dolar yükseldi. Artışın 1.60’lara kadar sürmesi bekleniyor. Perşembe gününü 1.56302dan tamamlayan dolar Cuma kapanışında
%0.28 artışla 1.59’dan haftayı kapattı. Bu hafta yabancı çıkışlarına bağlı olarak
doların hareketi devam edebilir. Yeni direnç noktası 1.60 olacak.
IMKB’de cari açık şokundan nasibini aldı ve 64.500’lere kadar geriledi. Dolar ve faizdeki yükseliş borsanın erimesine neden oldu. Salı gününe 68.300 den başlayan endeks aynı gün67.250 ile kapandı. Çarşamba akıntı devam etti. Son güne 66.500 olarak giren endeks kapanışta 64.590 oldu.
25 Mayıs tarihine kadar bu volatilite devam eder. Bu tarihte yapılacak PKK Toplantısından yeni tedbirler çıkabilir. Muhtemelen munzam karşılıklarda biraz daha artış gelecektir.
Uluslararası piyasada 1.510 dolar seviyelerinde işlem gören altın yurtiçi piyasalarda rekor kırıyor. Tarihinin en yüksek seviyesi olan 1.577 doları/onsu gören altın yurtiçi piyasalar rekor olarak daha yeni yansıyor.
İstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram fiyatı 76,95 liraya yükselerek yeni zirvesini gördü. Altın bundan önceki rekorunu 76,75 lira ile Perşembe günü kapanışta kırmıştı.
Siyasi arenada seçim konuşmaları ve mitingler son sürat devam ediyor. Karşılıklı salvolar daha ziyade kaset, ÖSS gibi konularla yolsuzluk dosyaları üzerinde toplanıyor. Eski defterler karıştırılıyor. Her şey didik didik ediliyor. Çılgın projeler peşpeşe geliyor. Ama cari açık bu sene 90 milyar dolar olurmuş kimsenin umrunda değil. Bu ülke ithalata dayalı büyüme modeliyle daha ne kadar dayanabilir kimsenin umurunda değil. Ekonomiden anlayan bir siyasi paerti lideri en son rahmetli Özal’dı. Şimdikiler anlamadıkları için fazla bu konulara dokunmuyorlar. Dokunanda pot kırıyor. Ama işler iyi gitmiyor. ABD gibi dev bir ekonomiye kırık notu baştıran rating kuruluşları kimsenin gözünün yaşına bakmıyor. Tedbirlerde geç kalmayalım.
Esenlikle Kalın.
(DİKKAT: Haftalık ekonomik yorum Emen&Emen tarafından turkiyeturizm.com için hazırlanmaktadır. İzinsiz kopyalanıp kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Aksi takdirde Basın Yasası ve Telif Hakları Yasası'na göre yasal işlem yapılacaktır