BUDAPEŞTE - Macaristan'da yapılan genel seçimlerde ilk sonuçlara göre yarışı kaybeden Başbakan Viktor Orban, seçimi büyük farkla önde götüren Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza) lideri Peter Magyar'ı telefonla arayarak seçimi kazanmasından dolayı tebrik ettiğini belirtti. Tisza lideri Magyar, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin paylaşımda bulundu.
Magyar, paylaşımında, “Başbakan Viktor Orban, az önce bizi arayarak zaferimizden dolayı tebrik etti.” ifadesini kullandı.
Macaristan'daki genel seçimlerden muhalefet zaferle çıktı. Yüzde 69,35 oy alan Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi, parlamentoda 138 sandalye kazanarak nitelikli çoğunluğa ulaştı. Başbakan Viktor Orban'ın öncülüğündeki FIDESZ-KDNP ittifakı ise yüzde 27,14 oyla 54 milletvekilinde kaldı. Yenilgiyi kabul eden Orban sonrası, sonuçların Macaristan'ın Avrupa Birliği ile ilişkilerinde yeni bir sayfa açabileceği yorumları yapılıyor
Seçim sonucunun net ve acı olduğunun açık olduğunu belirten Orban, “Seçmenler bize ülkeyi yönetme sorumluluğunu ve imkanını vermedi. Kazanan partiyi tebrik ettim.” dedi.
Orban, “Muhalefette de olsak Macar ulusuna ve vatanımıza hizmet etmeye devam edeceğiz.” diye konuştu.
SANDIKLARIN YAKLAŞIK YÜZDE 72’Sİ AÇILDI
Macaristan Ulusal Seçim Ofisinin (NVI) verilerine göre sandıkların yaklaşık yüzde 72’si açıldı.
İlk sonuçlara göre Tisza yüzde 53 ile öndeyken Başbakan Viktor Orban'ın liderliğindeki Fidesz yüzde 38'de kaldı.
Bu sonuçlara göre 199 sandalyeli Meclisin 138 sandalyesini Magyar liderliğindeki Tisza partisi kazanıyor.
Fidesz 54 sandalyede kalırken, seçim barajını aşarak meclise girmesi beklenen üçüncü parti Mi Hazank, 7 milletvekili elde ediyor.
Mecliste en az 100 milletvekiline ulaşan parti veya liste, hükümeti kurabilecek. Anayasal çoğunluk için ise 133 sandalye gerekiyor.
Sabah yerel saatle 06.00'da başlayan oy verme işlemi, saat 19.00'da tamamlandı. NVI verilerine göre saat 18.30 itibarıyla genel seçime katılım yüzde 77,80'i buldu.
Vatandaşlar ülke genelindeki 10 bin 47 seçim merkezinde oy kullandı.
ORBAN, TRUMP VE İSRAİL'DEN GÜÇLÜ DESTEK ALMIŞTI
Budapeşte'de düzenlenen Muhafazakar Siyasi Eylem Konferansı'na (CPAC) video mesajla katılan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Orban'ın "güvenlik, emniyet ve istikrarı" temsil ettiğini belirterek, seçimlerde ona desteğini açıklamıştı.
Netanyahu, ülkede seçim kampanyaları sürerken Macar basınına yaptığı açıklamada da Orban’ın “İslam karşıtı” politikalarını överek diğer Avrupalı liderleri bu konuda zayıf kalmakla eleştirmişti.
İsrail basını, Orban’ın AB içinde İsrail’e en güçlü destek veren lider olduğuna ve Gazze’deki soykırım nedeniyle AB yaptırımlarına hedef olmaması için çabaladığına işaret ederek Macaristan seçimlerini Magyar’ın kazanması halinde İsrail’in AB içindeki en son savunma hattının da düşeceği uyarısı yapmıştı.
Peter Magyar kimdir?
Peter Magyar aslında tıpkı Orban gibi muhafazakâr bir siyasetçi ve onun Fidesz partisine yakın bir çevreden. Çocukluğunda odasında Orban'ın fotoğrafları olduğunu anlatıyor. Fidesz'te görev almasa da Orban hükümeti döneminde çeşitli devlet pozisyonlarında bulundu.
1981'de avukat bir ailenin çocuğu olarak doğan Magyar da hukuk eğitimi aldı. Bir süre Brüksel'de çalıştıktan sonra Macaristan'a dönerek devletin öğrenci kredisi kurumunun başına geçti; ayrıca bazı devlet şirketlerinin yönetim kurullarında yer aldı.
Viktor Orban ve partisi Fidesz 16 yıldır Macaristan'ı yönetiyorduFotoğraf: Daniel Alfoldi/ZUMA/picture alliance
Eski eşi Judit Varga ile üç çocuğu bulunan Magyar kendisini dindar olarak tanımlıyor ve yemek yapmaktan, futbol oynamaktan hoşlandığını söylüyor.
Eski eşinin karıştığı skandalla tanındı
Daha önce kamuoyu tarafından pek tanınmayan Magyar, 2024'te eski eşinin karıştığı bir skandalla bilinir hâle geldi.
Magyar'ın eşi Varga, Orban hükümetinde adalet bakanı olarak görev yapıyordu. 2023'te Macaristan Cumhurbaşkanı Katalin Novak, bir çocuk istismarcısının suçlarını karartmasına yardım eden işbirlikçiyi affetmişti. Ertesi yılın başında bu olay ortaya çıkınca Cumhurbaşkanı Novak ve dönemin Adale Bakanı Judit Varga istifa etmek zorunda kalmıştı.
O yıl eski partisine rakip olarak aktif siyasete atılan Magyar, adını ülkenin ikinci büyük nehrinden alan yeni partisi Tisza ile Avrupa Parlamentosu seçimlerine girdi. Yeni parti sürpriz bir sonuçla Haziran 2024'teki seçimlerde oyların yüzde 30'unu aldı, Fidesz'in ardından ikinci oldu ve diğer muhalefet partilerini geride bıraktı.
Peki Tisza ve partinin lideri Magyar nasıl bir Macaristan hayal ediyor?
Orban ve milliyetçi partisi Fidesz, 16 yılda Macaristan'da medya özgürlüklerini, sivil toplum faaliyetlerini ve yargı bağımsızlığını zayıflattı. Orban özellikle Ukrayna savaşı konusunda Avrupa Birliği (AB) ile neredeyse sürekli karşı karşıya geliyor, Moskova ve Rus lider Vladimir Putin ile iyi ilişkilerini sürdürüyor. Macaristan lideri Avrupa ve NATO'ya şüpheyle yaklaşan ABD Başkanı Donald Trump ile de yakın ilişkilere sahip.
Peter Magyar'ın mitinglerinde de Viktor Orban'ın milliyetçi partisinde olduğu gibi çok sayıda ulusal bayrak dikkat çektiFotoğraf: Balint Szentgallay/NurPhoto/picture alliance
Buna karşılık Magyar, Macaristan'ı yeniden Batı'ya döndürmeyi, Rusya'ya olan enerji bağımlılığına son vermeyi taahhüt ediyor. Magyar kampanya döneminde seçimin, otokrasi ve Avrupa demokrasisi arasında bir "referandum" olacağını söylemişti.
Ukrayna konusunda tutumu ne?
Orban'dan farklı olarak Ukrayna'nın bir gün AB'ye katılma hakkını ilkesel olarak reddetmiyor ancak Kiev'in hızla üye yapılmasını desteklemiyor. Öte yandan Orban gibi o da Ukrayna'ya silah gönderilmesini reddediyor, Kiev'e yönelik düşmanca söylemleri ise paylaşmıyor.
Her mitinginde Orban ve milliyetçi-popülist Fidesz partisinin Macaristan'ı AB'nin "en yoksul ve en yolsuz" ülkesi haline getirdiğini savunuyor. Brüksel'le ilişkileri düzelterek dondurulmuş AB fonlarının serbest bırakılmasını sağlayacağını, bunun da Macar ekonomisini canlandıracağını belirtiyor.
Kampanyası sırasında Magyar; aksayan sağlık sistemi, toplu taşıma sorunları ve yolsuzluk gibi seçmenlerin günlük yaşamını etkileyen konulara odaklandı.
Magyar'ın göçmenlere bakışı nasıl?
Orban'ın partisi Fidesz gibi Magyar'ın Tisza'sı da göçmen kabulüne karşı çıkıyor. Magyar, Orban döneminde düzensiz göçü engellemek için inşa edilen sınır çitini koruyacağını söylüyor dahası hükümetin misafir işçi programını sona erdirme sözü vererek göç konusunda Orban'dan bile sert bir döneme işaret ediyor. Magyar'ın mitinglerinde tıpkı Orban'ınkinde olduğu gibi çok sayıda ulusal bayrak göze çarpıyor.
Magyar'ın LGBTİ+ hakları konusundaki tutumu ise belirsiz, ancak yasa önünde eşitliği desteklediğini vurguluyor. Orban döneminde LGBTİ+ bireyleri hedef alan çok sayıda adım atılmıştı.