İLHAN KARAÇAY / MUSTAFA KOYUNCU
UTRECHT- Hollanda’nın Utrecht kentinde düzenlenen ve Avrupa’nın en önemli turizm organizasyonları arasında yer alan Utrecht Turizm Fuarı bu yıl da kapılarını açtı. Fuar alanını gezenler, Türkiye’nin doğrudan rakibi olan pek çok ülkenin güçlü katılımına tanıklık etti. Utrecht Turizm Fuarı'ın gözlemlerini deneyimli Hollanda muhabiri İlhan Karaçay yazdı. Mustafa Koyuncu ise fotoğrafladı.
TÜRKİYE, FUARDA KURUMSAL OLARAK YER ALMADI
Utrecht Turizm Fuarı’nda bu yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmi Türkiye standı, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı’nın görünür bir varlığı ve yıllardır bu fuarların en önemli aktörlerinden biri olan Türk Hava Yolları yer almadı.
Fuarda Türkiye adına görülebilen tek katılım, bireysel olarak yer alan Sunis Hotels oldu. Bu katılım, bir ülke temsili değil, bir otelin kendi imkânlarıyla gerçekleştirdiği sınırlı bir tanıtımdı. Bu durum, fuarı yakından takip edenler için sadece şaşırtıcı değil, aynı zamanda rahatsız edici oldu.
DAVETİYE GELMEDİ, SES DE ÇIKMADI
Geçmiş yıllarda, Utrecht Turizm Fuarı yaklaşırken Lahey Turizm Müşavirliği ile Lahey İletişim Müşavirliği, basın mensuplarına düzenli olarak davetiye gönderirdi. Bu yıl ise ne böyle bir davetiye geldi ne de fuara katılım olmayacağına dair herhangi bir bilgilendirme yapıldı. Daha da dikkat çekici olan, bu sessizliğin hiçbir açıklamayla desteklenmemesiydi. Ortada alışıldık olmayan bir durum vardı ve ben de bu nedenle, değerli meslektaşım Mustafa Koyuncu’ya kendim fuara gitmeyeceğimi ama mümkünse gidip bir bakmasını rica ettim. Kısa süre sonra gelen cevap, şüphelerimin yersiz olmadığını gösterdi. Mustafa Koyuncu’nun ifadesiyle, “Abi, buralarda Türk ve Türkiye diye bir şey yok.”
CORENDON DA BU YIL FUARDA YOKTU
Bu yıl Utrecht Turizm Fuarı’ndaki eksiklikler bununla da sınırlı kalmadı. Hollanda’dan Türkiye’ye en fazla turist taşıyan, Utrecht Turizm Fuarı’nın yıllardır en büyük müdavimi olarak bilinen Corendon da bu yıl fuara katılmadı. Corendon’un yokluğu, sektörde daha derin soruların sorulmasına yol açtı.
Edinilen bilgilere göre Corendon’un fuara katılmama nedeni, kendilerine yakışır büyüklükte ve nitelikte bir standın “kira bedelinin ve buna bağlı tüm yan masrafların son derece yüksek olması”, buna karşılık bu mali yükü dengeleyecek “herhangi bir kurumsal destek mekanizmasının devreye girmemesi” oldu.
Bu tablo, yalnızca bir şirketin fuara katılmaması olarak değil, Türkiye turizminin uluslararası tanıtım anlayışındaki “eşgüdüm ve sahiplenme eksikliği” olarak okunuyor.
YUNANİSTAN GENİŞ VE CANLI STANDIYLA ZİYARETÇİLERİNİ AĞIRLADI.
Yunanistan, Utrecht Turizm Fuarı’nda geniş standı, güçlü görsel dili ve ziyaretçileri içine çeken atmosferiyle adeta gövde gösterisi yaptı. Yıllardır Türkiye ile aynı turist profiline hitap eden Yunanistan’ın bu etkin tanıtımı, Türkiye’nin yokluğunda daha da dikkat çekti. Bu durum, özellikle Ege ve Akdeniz tatili arayan yüzbinlerce Hollandalı turistin rotasını Yunan adalarına çevirmesi riskini beraberinde getiriyor.
Güney Kıbrıs, Utrecht’teki tanıtımında deniz, güneş ve güvenli tatil vurgusu ile öne çıkararak Hollandalı turistlere net mesajlar verdi. Türkiye’nin bu fuarda kurumsal olarak yer almaması, Güney Kıbrıs gibi alternatif destinasyonların kendilerini daha rahat anlatmalarına zemin hazırladı.
Daha önceki fuarlarda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti katılımını kıskanan Yunanistan ve Güney Kıbrıs, Fuar yönetimine, dünyanın tanımadığı ülke Kuzey Kıbrıs’ın kapatılması için şikâyette bulunurlardı. Sonuçta bu tablo, Türkiye yerine Güney Kıbrıs’ı tercih edecek on binlerce, hatta yüzbinlerce Hollandalı turist anlamına geliyor.
BULGARİSTAN AGRESİF KAMPANYALARIYLA SAHADAYDI.
Utrecht Turizm Fuarı’nda Bulgaristan, sade ama planlı bir tanıtımla Hollandalı ziyaretçilerin karşısına çıktı. Ulaşım kolaylığı, uygun fiyatlar ve artan hizmet kalitesi özellikle orta gelirli Hollandalı turistlerin ilgisini çekti. Türkiye’nin bu fuarda görünür olmaması, Bulgaristan gibi yükselen destinasyonların önünü açarken, yüzbinlerce Hollandalı turistin tatil tercihini doğrudan etkileyebilecek bir boşluk yarattı.
İspanya, Portekiz ve Fas da fuarın aktif oyuncuları arasındaydı. Ancak bu tablo içinde Türkiye yoktu. Daha doğrusu, Türkiye bu fuarda kurumsal olarak hiç yoktu.
BU FUAR TÜRKİYE İÇİN HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
Utrecht Turizm Fuarı sıradan bir etkinlik değildir. Hollanda’da her iki kişiden biri tatilini yurt dışında geçiriyor. Hollandalılar yılda ortalama üç-dört kez tatile çıkıyor. Türkiye ise bu pazarın yıllardır en gözde destinasyonlarından biri. Her yıl bir milyona yakın Hollandalı turist Türkiye’yi ziyaret ediyor. Bu rakam, Türkiye turizmi için yalnızca bir istatistik değil, hayati bir ekonomik ve stratejik değerdir.
ÖZLENEN FOTOĞRAFLAR
Fuarı bu yıl ziyaret edenler, geçmiş yıllardan kalma görüntüleri özler oldular. Böylesine büyük ve sadık bir pazarın kalbinin attığı bir fuarda, Türkiye’nin kurumsal olarak yer almaması, nedeni ne olursa olsun iyi bir tercih değildir.
Bütçe gerekçesi olabilir. Stratejik öncelikler değişmiş olabilir. Tanıtım anlayışı başka mecralara kaydırılmış olabilir. Ancak hangi gerekçe öne sürülürse sürülsün, sonuç değişmiyor: Türkiye, Hollanda pazarına verilen önemi bu yıl Utrecht’te gösterememiştir.
Geçmiş yıllarda Utrecht Turizm Fuarı, Türkiye açısından adeta bir vitrin görevi görüyordu. Bakan düzeyinde katılımlar yapılır, büyükelçilikler ve başkonsolosluklar ev sahipliği üstlenir, Türk Hava Yolları bilet çekilişleriyle Hollandalılara doğrudan seslenir, Corendon gibi güçlü tur operatörleri Türkiye’ye turist taşıma iradesini en net biçimde ortaya koyardı.
30-40 TURİZM ELÇİSİ GELEMEDİ
Türkiye standları arasında yer alan, çeşitli bölgelerden turizm temsilcileri, Türkiye’nin tanıtımında büyük rol oynarlardı. Her yıl 30-40 bölge temsilcisine Türk standında yer verilirdi. Bugün ise aynı fuarda ne devlet var, ne bayrak var, ne de Türkiye adına güçlü bir mesaj… Bu keskin değişim, “normal” olarak geçiştirilemeyecek kadar belirgindir.
Fuar alanında Yunanistan ve Güney Kıbrıs ziyaretçilerini geniş ikram alanlarında ağırlarken, Bulgaristan agresif tanıtım çalışmaları yürütürken, Türkiye’nin tamamen sahadan çekilmiş görünmesi, sektörde ciddi soru işaretleri yarattı. Turizm, “nasıl olsa geliyorlar” rahatlığıyla yürütülebilecek bir alan değildir. Turizm, her yıl yeniden ikna edilmesi gereken bir ilişkidir. Pazarlar ihmal edildiği anda boşluk oluşur. Ve o boşluk, rakipler tarafından hızla doldurulur.
Utrecht Turizm Fuarı’nda Türkiye’nin bu yıl görünmemesi, bir kriz değilse bile, ciddi bir uyarı işareti olarak değerlendirilmelidir. Bu durumun kamuoyuna açık bir şekilde izah edilmesi, alınan kararın gerekçelerinin paylaşılması ve gelecek yıllara dair net bir yol haritası sunulması gerekmektedir. Çünkü mesele yalnızca bir fuar değildir. Mesele, Türkiye’nin Avrupa’nın en önemli turizm pazarlarından birine verdiği mesajdır.
SORU AÇIK, BEKLENTİ NET
Utrecht’te bu yıl Türkiye yoktu. Bu yokluk, görmezden gelinecek kadar küçük değildir.
Her yıl bir milyona yakın Hollandalı’nın ziyaret ettiği Türkiye’nin, böylesine önemli bir fuarda yer almaması, nedeni ne olursa olsun iyi olmamıştır. Şimdi cevap bekleyen soru şudur: Türkiye, Hollanda pazarına verdiği önemi yeniden ne zaman ve nasıl gösterecektir? Bu sorunun cevabı, sadece bir fuarın değil, Türkiye turizminin gelecekteki yönünün de göstergesi olacaktır.