İSTANBUL- 'Mülteciler ölene ya da kendileri isteyene kadar bu binadan çıkartılamazlar' şartıyla yıllar önce Kızılay'a devredilen 'Dostluk Apartmanı'ndaki mülteciler tahliye edilip bina yıkıldı. Şimdi yerine 10 katlı 5 yıldızlı otel yapılacak. Türkiye Kızılay Derneği’nin İstanbul Etiler Nispetiye Caddesi üzerindeki 2 bin 134 metrekare büyüklüğündeki arsasına 10 katlı otel yapılacak. İkinci Dünya Savaşı sonrasında Naziler’den kaçan mülteciler için Birleşmiş Milletler tarafından bina yapılan arsa üzerinde şu anda herhangi bir yapı bulunmuyor. Kızılay’ın 1978’de arsa için 2008’de açılan 25 yıllık kullanım ihalesini 35.5 milyon Euro’yla Elumatec Makine ve İnşaat firması kazanmıştı. Firma, söz konusu arazi için 6 yıl önce de İBB’ye başvurmuş, 20 Kasım 2009’da İBB Meclis gündemine gelen teklifle, “Konut Alanı”nda kalan kısmın 3 emsal yükseklik serbest yapılanma şartlarında otel alanı olarak planlanması istenmişti.
Mevcut planda 21.50 metre yüksekliğinde (7 katlı) konut alanında kalan arazi, Eylül 2015’te, yeniden İBB Meclisi gündemine geldi. İmar ve Bayındırlık Komisyonu’nca “Plan bütünlüğünü bozucu ve İstanbul 3 No’lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 6 Nisan 2010 tarihli kararına aykırı nitelikte olduğu” gerekçesiyle arazinin “Ticaret ve Turizm” alanına alınmasına ilişkin plan tadilatı teklifi, oy birliğiyle reddedildi.
3 AY SONRA KARAR DEĞİŞTİ
Arazi 15 Ocak’ta, bu kez 13 kat yapılanma şartı ile “Turizm (Otel) Alanı”na alınmasına ilişkin plan değişikliği teklifiyle bir kez daha İBB Meclis gündemine taşındı. Parsele ilişkin 2,5 emsal, 13 kat yapılanma şartlarındaki plan tadilatı teklifine, İmar ve Bayındırlık Komisyonu sonunda, plan notları ilavesiyle imar değişikliğine “Uygundur” görüşü verdi. CHP’li İBB Meclis Üyesi Hüseyin Sağ, “Kızılay’ın adını kullanarak plan değişikliği yapıyorsunuz. Üç ay içinde ne değişti de bina yüksekliği yüzde yüz artırıldı? ” diye sordu. Komisyon, emsali 2.50’den 2.10’a, 13 kat yüksekliğini de 10 kata düşürüp, “Turizm tesisi alanı dışında iskan edilemez. Emsal hesabı net parsel alanı üzerinden yapılacak. Birden fazla bağımsız bölüm yapılamaz, konut ve ticaret birimleri yer alamaz. Otopark ihtiyacının parsel bünyesinde karşılanması kaydıyla 1. Bodrum katta otele ait konferans salonu, spor alanı vb. birimler yapılabilir, emsale dahil değildir. Doğal zemin kotu üzerine çıkan kısımlarda TAKS değeri aşılamaz” dedi.
İBB Meclisi’nde bu görüş doğrultusunda oylanan plan değişikliği, CHP’lilerin ret oyuna karşılık, AK Partili Meclis üyelerinin oy çokluğuyla kabul edildi.
Hikayesi 2. Dünya Savaşı'na dayanıyor
Etiler Nispetiye Caddesi’ndeki ‘Dostlu Apartmanı’nı resmi adıyla Nispetiye Sosyal Tesisleri’nin hikayesi 2. Dünya Savaşı'na dayanıyor. Naziler'den kaçan mültecilerin bir bölümü Türkiye’ye sığınmış. İstanbul’a gelen mültecilerin barınma sorunun çözümü için de Dünya Kiliseler Birliği devreye girmiş. Etiler Nispetiye Caddesi'nde 2 bin 500 metrekarelik bir arsa alınmış. 1964'te BM Mülteciler Yüksek Komiserliği mültecilerin barınması için de Dostuk Apartanı adını verdikleri binayı yaptırmış.
1978'de Kızılay'a devredilmiş
1978'de Kızılay'a devredilmiş
En küçüğü 35, en büyüğü 67 metrekare olmak üzere 127 daireden oluşan bina, ‘Mülteciler ölene ya da kendileri isteyene kadar bu binadan çıkartılamazlar" şartıyla 1978 yılında Kızılay'a devredilmiş. İlk dönemlerde 600’e yakın mültecinin barındığı binada zamanla yaşayanların sayısı azalmış. ‘Dostuk Apartmanı’nın sakinlerinin sayısı 59’a kadar düşmüş. Geçen bu süreçte Etiler gelişmiş, apartmanın çevresi lüks binalarla çevrilmiş. Karşısına Akmerkez yapılmış.
Köhne mülteci malikanesi bir anda herkesin gözdesi oluvermişti. Son mülteciler için de 'çözüm' aranmaya başlanmış.
Kızılay teknolojisinin de eskimesini fırsat bilip binanın bulunduğu arsayı ranta çevirmeye karar vermiş. Önce satma planları yapılmış ama bağışın şartı buna en engel olmuş. Çünkü önce binadaki mültecileri ikna etmesi gerekiyordu.
Son mülteciler de gitti
Sonunda Kızılay binanın bulunduğu arsayı kiraya vermeye karar verdi. Son mültecinin ölmesini beklemeden 2008 yılında ihaleye çıkıldı ve arsayı 25 yıllığına 35.5 milyon Euro karşılığında Elumatec A.Ş kiraladı. Binada kalan mülteciler de 100’er bin lira verilerek ikna edilmiş ve İstanbul’da başka yerlere yerleşmişler. Böylece dostluğun simgesi 2009 yılında yıkıldı.
Kızılay'a gelir getirecek
O dönemin Kızılay Genel Müdürü Ömer Taşlı, ‘Dostluk Apartmanı’nın yıkılmasıyla ilgili şunları söylemişti: İlk yıllarda 600'e yakın mülteci kalırken bu sayı günümüzde 30 aileye düştü. Hepsinin o binada kalma hakkı var ama bu bizim için ekonomik değil. Onda biri dolu olan binaya yatırım yapamıyoruz. Yaşanabilir bir yer olması için trilyonlar harcamak lazım, o zaman da bizden 30 mültecinin yaşadığı koca apartmanı onarıyoruz diye hesap sorarlar. Amacımız, mültecileri başka evlere yerleştirip bu binayı yıkarak yerine yenisini yapmak. Böylece burası Kızılay için gelir getirecek bir yer olur.”
İmar planı tadilat süreci başladı
İmar planı tadilat süreci başladı
Dostlar Apartmanı’nın arsasını kiralayan şirket burada bir alışveriş merkezi ve otel yapmayı planlıyordu. Bunun için de plan tadilatı yapılması gerekiyordu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin kapısı çalındı. Mülkiyeti Kızılay’ın olduğu başvuruyu da Kızılay yaptı. Mevcut koşullarda arsaya 5 bin metrekare 7 katlı bina yapılabiliyorken istenen yükseklik serbest olsun, 3 emsal yani 7 bin 350 metrekare inşaat yapılabilsin ve kafe ve restoranların yapılacağı teras ve bodrum katları emsal dışında bırakılsın. Ancak plan İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden geçmedi.