ÇORUM - Çorum’un Boğazkale ilçesinde bulunan Hattuşa Örenyeri, dünya tarihine ışık tutan önemli bir arkeolojik keşfe daha sahne oldu. Hititlerin başkentinde yürütülen kazılarda bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Kadeş Barış Antlaşması’nın Akadça nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi.
Hitit kral sarayının bulunduğu Büyükkale’de ortaya çıkarılan parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan antlaşmanın ön yüzüne ait olduğu bilimsel çalışmalar sonucunda belirlendi.
Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında bulundu. Bir yüzü korunmuş halde günümüze ulaşan eser üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel incelemeler gerçekleştirildi.
Çalışmalar sonucunda tabletin Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu ortaya çıkarıldı.
Yeni bulunan parçada antlaşmanın 12–20. maddelerinde ele alınan ve tarafların ülkelerinden kaçarak diğer ülkeye sığınan insanların durumunu düzenleyen hükümlere ilişkin satırlar bulunuyor.
Metnin okunabilen bölümlerinde Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, bu kişilere yönelik uygulamalar ve evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler dikkat çekiyor.
Binlerce yıl öncesinden insanlık mesajı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü dolayısıyla kamuoyuyla paylaşarak, “Barışın binlerce yıllık izini Anadolu’nun toprağında bulduk!” ifadelerini kullandı.
Ersoy, tablet parçasında bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlerin bulunmasının günümüz açısından da dikkat çekici olduğunu belirtti.
“İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor.” diyen Ersoy, keşfin Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü konumunu bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
Bakan Ersoy ayrıca Filistin’de yaşananlara değinerek, binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu mirasın insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğunu hatırlattığını belirtti ve tüm insanların güven, barış ve huzur içinde yaşayacağı bir gelecek temennisinde bulundu.
Kadeş Antlaşması'nın Hattuşa’daki parçaları tamamlanıyor
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni Mısır’daki tapınakların duvarlarına hiyerogliflerle işlenirken, antlaşmanın diplomasi dili olarak kullanılan Akadça metnine ait kil tablet parçaları Hattuşa’da bulundu.
İlk parçalar, 1906–1912 yılları arasında gerçekleştirilen erken dönem kazılarında ortaya çıkarılmıştı.
Bugüne kadar bulunan parçalar İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi gibi önemli koleksiyonlarda korunuyor.
Son keşif, Kadeş Barış Antlaşması’nın Hattuşa’daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik bilimsel çalışmalara yeni bir katkı sağladı.
Büyükkale’de devam eden arkeolojik kazılarda antlaşmaya ait henüz bulunamayan diğer parçaların da gün yüzüne çıkarılması hedefleniyor.
Anadolu’dan dünyaya 3 bin yıllık barış çağrısı
Hattuşa’da ortaya çıkarılan yeni tablet parçası yalnızca arkeolojik açıdan değil, diplomasi tarihi bakımından da önem taşıyor. Yaklaşık üç bin yıl önce iki büyük güç arasında oluşturulan düzenin, sığınan insanların durumu ve yaşam alanlarının korunması gibi konulara ilişkin hükümler içermesi, antlaşmanın tarihsel önemini daha da artırıyor.
Yeni buluntu, Anadolu topraklarının binlerce yıl önce savaşlara olduğu kadar barış arayışlarına ve devletler arası diplomasiye de tanıklık ettiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
İsterseniz bunun için “3 BİN YIL ÖNCEDEN BARIŞ MESAJI” başlığıyla turkiyeturizm.com’a uygun 670×350 yatay kapak görselini de hazırlayabilirim.