4 asırlık güveç üretimi geleneği

MANİSA -Manisa'nın Salihli ilçesine bağlı Gökeyüp beldesinde yaklaşık 4 asırdır sürdürülen geleneksel güveç (içinde yemek pişirilen toprak kap) üretiminin ilgisizlik nedeniyle sona ermek üzere olduğu bildirildi.
Gökeyüp Belediye Başkanı Ahmet Devrim, beldede 400 yıl önce başladığı tahmin edilen güveç üretiminin son 5 yılda azaldığını, ilerideki yıllardaysa tamamen sona erebileceğini belirtti.



Gökeyüp beldesinde 10-15 yıl öncesine kadar her evde güveç üretildiğini ifade eden Devrim, şöyle konuştu: "Özellikle beldedeki hanımlar boş zamanlarını mutlaka güveç yaparak değerlendirir, aile bütçesine katkı sağlardı. Ancak son yıllarda güveç üretimi iyice azaldı. Eskiden beldedeki 700 hanenin tamamı güveç yapardı. Şimdi bu sayı 30-40 haneye düştü. Gençlerde hiç öğrenme isteği yok. Fiyatları da ç ok düştü. Şu an 30-40 hanede güveç üretimini de yaşlı kadınlarımız yapıyor. Onlar da tarlaya gidemediği için güveç yaparak geçimlerini sağlıyor. Yani beldemizin 400 yıllık geleneği artık bitiyor."
Gökeyüp beldesinde üretilen güveçlerin yurt içinde satılmasının yanı sıra Avrupa'ya ihraç edildiği kaydeden Devrim, "Güveçlerimiz pişirdiği yemeğe farklı bir lezzet verir, bunun yanı sıra aynı güveçte pişirilen iki ayrı yemeğ in kokusu asla birbirine karışmaz. Güveçlerimiz uzmanlar tarafından da incelendi. İnsan sağlığına zararsız olduğu kanıtlandı. Ancak ne yazık ki güveç üretiminin son demlerini yaşıyoruz" dedi.
Beldede 8 yaşından bu yana güveç yapan 67 yaşındaki Fatma Özer ise yeni neslin güveç üretimine ilgi göstermediğini, üretimin her geçen yıl azaldığını söyledi.
Eskiden bir kişinin günde yaklaşık 50 kap ürettiğini belirten Özer, "Çocukluğumuzda güveç yapımını öğrenmek için anne ve babamızın başında dört dönerdik. Kardeşlerimizle güveç yapma yarışına girerdik. Şimdiki gençler ç amura elini bile sürmüyor. Zamanında kızıma ve torunlarıma öğretmek istedim ancak hiçbiri ilgi göstermedi. Güveci beldemizde sadece ihtiyarlar yapıyor artık. Bizler ölünce güveç üretimi de biter" diye konuştu.
Güvecin yapılması için, dağlardan getirilen kil toprak, çamur yap ılıp yoğrulduktan sonra kalıpta zemini oluşturuluyor. "Karınlama" denilen şekil verme işleminden sonra ağızlık (güvecin kenar kısmı) tamamlanıyor. Güveçler kuruduktan sonra kalın olması için "ıslama" yapılıyor. "Kazıma" evresi ve şekilleme işinin ardından "sır" (cilalama) işlemi gerçekleştiriliyor. Bitirilen güveçler 2-3 gün kurumaya bırakılıyor. Güveçlerin ağzı yere dönük dizildikten sonra üstüne odun, altına talaş konulup bin 500 derece ateşte pişiriliyor. Üreticiler toptancılara güveçleri 2 TL'ye kadar satabilirken pazarda değeri 5 TL'ye kadar çıkabiliyor.