EKONOMİK YORUM
İSTANBUL- 2023 hedefleri hükümet programından çıkarıldı. Dünya Gazetesi’nden Talip Aktaş’ın haberine göre, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından Cumhuriyet’in 100. yılı dolayısıyla 5 yıl önce açıklanan ve ardından ilave göstergelerle genişletilerek hükümet tarafından da resmen benimsenen 2023 hedefleri, izleyen 61 ve 62. Hükümet programlarında yer bulmuştu. Söz konusu hedefler, 62. Hükümet programının “Güçlü Ekonomi” başlığı altında şu şekilde ifade edilmişti. “Uzun vadeli kalkınma amacımız, yeniden şekillenmekte olan dünyada milletimizin temel değerlerini ve beklentilerini esas alarak gerçekleştirilecek yapısal dönüşümlerle ülkemizin uluslararası konumunu yükseltmek ve halkımızın refahını artırmaktır. Bu çerçevede, 2023 yılında GSYH’nın 2 trilyon dolara, kişi başına gelirin 25 bin dolara yükseltilmesi, ihracatın 500 milyar dolara çıkarılması; işsizlik oranının yüzde 5’e düşürülmesi; enflasyonu oranlarının kalıcı bir biçimde düşük ve tek haneli rakamlara indirilmesi hedeflenmektedir.”
Açıklanan son programda, bu hedeflerin biç birine ilişkin rakamsal veriye yer verilmemesi dikkati çekti. Diğer yandan, Türkiye’nin dünyanın ilk 10 ekonomisi içinde yer alma hedefi bir önceki programda, “12 yıllık kazanımlarımızdan hareketle, 2023 yılında dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasına girmeyi hedefliyoruz” sözleriyle ifade edilirken, açıklanan yeni programda bu hedef için sıralama verilmedi ve şöyle denildi: “Büyük ekonomiler arasına girme hedefimize ulaşmak için teknoloji üre¬terek katma değeri yüksek ürünler ihraç eden bir konuma hızlı bir şekil¬de ulaşmayı planlıyoruz.” Programda ayrıca, son 13 yılda üst-orta gelir grubuna yükseltilen Türkiye’nin, “yüksek gelir grubu ülkeler arasına girmesi”nin hükümetin temel amacı olduğu belirtildi.
Cumhuriyet’in 100. Yılı olan 2023 için belirlenen net hedefler, AK Parti’nin ekonomik programlarında da aynen yer almıştı. Büyüme, mili gelir, ihracat, işsizlik ve ekonomik büyüklük için net rakamlarla belirlenen bu hedefler, ulaşma zorluğunun ortaya çıkmasıyla, özelikle son bir yıldan bu yana hükümet nezdinde de giderek daha düşük bir tonla dile getirilmeye başlanmıştı. Dolayısıyla, öngörülen rakamların 64. Hükümetin programında yer almaması, bu hedeflerin güncelleneceğine ilişkin beklentileri de güçlendirmiş oldu.
YENİ PROGRAMDA 2023…
64. Hükümet Programı’nda 2023 hedefleri şu ifadelerle yer aldı:
-Son 13 yılda gerçekleştirilen reformlar zemininde, inşa edeceğimiz yeni nesil reformlar ile 2023 hedeflerimize ve ötesine yürüyüşümüz güçlü ve kararlı bir şekilde devam edecektir.
-Genç ve dinamik nüfusu ile bu milletin sahip olduğu muazzam enerjiyi iç çekişmelere değil, Cumhuriyetimizin 100. yılında 2023 Vizyonu ile çerçevesi çizilen yeni hedeflere yönlendireceğiz.
-64. Hükûmet tam anlamıyla bir reform hükûmeti olacaktır. Dünyanın ve ülkemizin değişen şartları ve 2023 Vizyonu’muz çerçevesinde, kritik alanlarda yapacağımız reformlar ile milletimizin bize verdiği emanete en güçlü şekilde sahip çıkacağız.
-2023 ve ötesini hedeflerken dünyayı tanımış, Türkiye’nin meselelerine vâkıf, kendi toplumu ve tarihiyle barışık kültür ve sanat insanlarının ye¬tişmesini sağlayacağız.
-Cum¬huriyetimizin 100. yıl ufkunu ortaya koyan 2023 Vizyonu’muz ile katı¬lımcı bir yaklaşımla hazırladığımız planlarımız ve dönüşüm programla¬rımız yol haritamız olacaktır.
-İnsan merkezli, sürdürülebilir kalkınmayı amaçlayan AK Parti iktidarla¬rının kapsayıcı kalkınma anlayışı, ülkemizin her bir ferdine, her yöresi¬ne ulaşmayı, ülkemizin bütün enerjisini harekete geçirerek 2023 ve daha ötesine uzanan vizyonumuzu el birliğiyle gerçekleştirmeyi esas alır.
-Ormancılıkta 2023 hedefimiz orman alanlarını ülke yüzölçümünün yüzde 30’una denk gelen 23,3 milyon hektara yükseltmektir.
İŞTE O HEDEFLER
2 trilyon $ GSYH büyüklüğü
25 bin $ Kişi başına gelir
500 milyar $ İhracat
%5 İşsizlik oranı
KıŞ GELMEDEN ZAMLARı GELDI
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu, en fazla tüketilen 115 ürünün fiyatlarındaki aylık artışları açıkladı. Araştırmaya göre; kış gelmeden zamları geldi.
Kasım’da gıda fiyatları yüzde 5,53 oranında arttı. En yüksek artış yüzde 24,7 ile sebze fiyatlarında yaşandı. Meyve fiyatları yüzde 16,7 oranında arttı. Et ve balık grubunda yüzde 2,4, kuru gıdada yüzde 3,7 oranında artış gerçekleşti.
Kasım ayında gıda fiyatlarında gözlenen yüksek oranlı artışta her ne kadar mevsimlik ürünler belirleyici olsa da işlenmiş gıda fiyatlarında yaşanan artışların da önemli bir etkisi oldu
Ekonomik güven endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 26,7 artarak, 104,99 oldu.
Ekonomik güven endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 26,7 oranında artarak 82,87 değerinden 104,99 değerine yükseldi. Ekonomik güven endeksindeki artış, endeksi oluşturan tüm güven endekslerindeki artışlardan kaynaklandı.
Tüketici güven endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 22,9 oranında artarak 77,15 değerine yükseldi. Reel kesim güven endeksi yüzde 6,4 artarak 110,30 değerini aldı. Perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 5,9 artarak 105,29 değerine yükseldi. İnşaat ve hizmet sektörü güven endeksleri Ekim ayına göre sırasıyla yüzde 5 ve yüzde 1,9 oranında artarak 84,29 ve 100,04 değerlerine ulaştı.
Ekonomik güven endeksi, tüketici ve üreticilerin genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirme, beklenti ve eğilimlerini özetleyen bir bileşik endeks. Endeks, tüketici güven göstergesi ile mevsim etkilerinden arındırılmış imalat sanayi (reel kesim), hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerine ait normalleştirilmiş alt endekslerin ağırlıklandırılarak birleştirilmesinden oluşuyor.
100 MILYON EUROLUK FUTBOL TURIZMI, 72 SAATTE KAYBEDILDI
Antalya’da 24 yılda büyük emekler ve fedekarlıklarla oluşturulan, ekonomiye yılda 100 milyon Euro gelir sağlayan futbol turizmi Rusya ile yaşanan uçak krizinin ardından bitme noktasına geldi. Ocak-nisan arasında Antalya’da kamp yapan 1200-1300 civarı Rusya ve etki alanında ülkelerin takımı kamplarını iptal etti. Polonya’dan Çin sınırına kadar olan bölgedeki 30-35 ülkenin futbol kulüpleri yaşanan krizin ardından rotalarını İspanya, Portekiz, Güney Kıbrıs ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne çevirdi.
Bu takımların gelmemesiyle Antalya’nın 70 milyon Euro gelirden olacağını belirten Spor Turizmi Birliği (STB) Başkanı Ferit Turgut, “24 yılda kazandığmız bir pazar var. 3 günde kaybetme noktasına gelmiş durumdayız.” dedi.
Güzel ve katileli otelleri ile her yıl milyorca turizmi ağırlayan Antalya havaların daha ılıman olduğu kış aylarında ise dünyanın 76 ülkesinden futbol klüplerine ev sahipliği yapıyor. Ocak-nisan arasında bin 700 futbol kulübü 4 ay süresince Antalya’da 2 bin 500 civarı kamp yapıyor. Birçok takım liglerine verilen arayı Antalya’da değerlendirirken, kısa zaman diliminde gerçekleşen bu faaliyet, ulaşım hariç, 100 milyon Euro büyüklüğünde bir ekonomi oluşturuyor. Ağırlıkla Belek bölgesinde olmak üzere 55 otel futbol turizmine hizmet veriyor, bu işin organizasyonunu 22 acente gerçekleştiriyor.
Antalya’da yapılan kampların 1200-1300 tanesini Rusya ve hinterlandındaki ülkelerin takımları yapıyor. Tek başına Rus takımlarının kamp sayısı ise 250 ve 20 milyon Euro gelir bırakıyorlar. Fakat Rusya’nın etki alanındaki bölgenin futbol turizmindeki ağırlığı ise futbol turizmi gelirinin yüzde 70′ini oluşturuyor. Rusya ile yaşanan uçak krizinin sadece Rusya’yı değil, Polonya ve Almanya’dan Çin sınırına, Hindistan ile İran’ın üstünde kalan 30-35 ülkelik büyük bir bölgeyi etkilediğini belirten STB Baştanı Ferit Turgut, “Bu krizden tek başına Rusya etkilenmiyor. Kazakistan, Özbekistan, Ermenistan etkilenmiş durumda. Onlar da aynı şekilde ‘stand by’a aldı. Rus uçağını vurmamız o bölgedeki tüm ülkeleri etkiledi. Slovenya, Slovakya, Çek Cumhuriyeti dahil olmak üzere. Polonyalılar direk karar kaldı, İspanya’ya geçiyor. Bu alanda 100 milyon Euro’nun 70 milyonunu kaybetme riskiyle karşı karşıyayız.” diye konuştu.
KIZILYILDIZ TAKIMI BİLE İPTAL ETTİ
Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın ‘gitmeyin’ uyarısının ardından futbol federasyonlarının Türkiye’ye gitmelerine yasak getirdiği futbol kulüplerinin rotalarını İspanya, Portekiz, Güney Kıbrıs ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne çevirdiğini anlatan Turgut, “Bazı kulüpler hemen karar alıyor, bazısı da biraz bekleyim diye düşünüyor. Gazprom’un sponsor olduğu Kızıyıldız takımı bile gelmeyeceğini deklare etmiş durumda.” dedi. Krizin futbol kulüplerini Türkiye’ye gönderen daha fazla ülkeyi etkilemesinden endişe ettiklerine değinen Turgut, “Sıcak gelişme devam ederse bu sefer diğer ülkeler de gelmemeye karar verir. Rusya’yı kendine yakın gören ülkelere de sıçarar. Almanya-Polonya sınırından Çin’e kadar, İran ve Hindistan’ın üzerindeki 30-35 ülke direk etkilenek.” değerlendirmesinde bulundu.
RUSLAR GELMEK İSTİYOR
Politikacılardan sağduyla hareket etmelerini isteyen Ferit Turgut, şöyle konuştu: “Bunun daha barışçıl yollarla çözülmesini istiyoruz. Barış olursa turizm ve diğer ticaret kazanacak. Politik bir kızışma olursa etkileri farklı olacak. Onlar bu bölgeyi çok seviyor. Gelmekle ilgili de bir sıkıntıları yok. Yalnız sıkıntı şu; federasyon veya dışişleri bakanılığının kararı. Onlar devletleri böyle istediği için gelmiyor. Kendilerine bıraksa gelecekler. Elimizdekileri nasıl kuvvetlendiririz diye strateji geliştirmemiz, diğer marketlere yönelmemiz lazım. Öbür türlü en kötüsü hep beraber işsisiz.”
İNGILTERE EKONOMISI YÜZDE 2.3 BÜYÜDÜ
İngiltere’de gayrı safi yurt içi hasıla (GSYH) üçüncü çeyrek büyüme oranı beklentiler doğrultusunda öncü seviyeden değişmeyerek yüzde 0.5 olarak teyit edilirken, ikinci çeyrekte yüzde 0.7 yavaşlamıştı.
Ekonomi yılın üçüncü çeyreğinde bir önceki yıla oranla yüzde 2.3 büyürken, ikinci çeyrekte bu rakam yüzde 2.4 olarak gerçekleşmişti.
Öte yandan yılın ikinci çeyreğinde ekonomiye yüzde 1.4 katkıda bulunan dış ticaret ise üçüncü çeyrekte büyümede yüzde 1.5 azalmaya neden oldu.
İngiltere ekonomisinde yaşanan yavaşlama Çin gibi gelişen piyasalardaki küresel ekonomik yavaşlamanın bir yansıması. İngiltere ihracatı bu yıl güçlenen sterlinden de zarar gördü.