Rüşvet operasyonu ekonomiyi vurdu

MURAT EMEN-EMEN&EMEN
Haftalık Ekonomik Bülten- 23-28 Aralık 2013
İSTANBUL- Türkiye'yi ayağa kaldıran 'Rüşvet ve Yolsuzluk Operasyonu dünya basınında geniş yer buldu. Yabancı haber ajansları ve gazeteler haberi flaş gelişme olarak duyurdu. The Guardian haberinde, Bu beklenmedik gözaltı dalgası, Türk analistler tarafından Erdoğan hükümeti ile eski müttefiki Gülen hareketi arasındaki çatışmanın kızıştığının kuvvetli bir göstergesi olarak yorumlanıyor" ifadesini kullandı. AB Komisyonu’ndan yapılan açıklamada yolsuzluk iddialarının tarafsız şekilde yürütülmesinin ilgili yetkililerin sorumluluğu olduğu kaydedildi. Ancak 'Rüşvet ve Yolsuzluk Operasyonu’nun zararı ekonomide büyük oldu.

TÜRKİYE DOSYASI
Wall Street Journal Gazetesi.”Türk siyaseti pazarları vururken güç mücadelesi ekonomiyi tehdit ediyor” diye yazdı.”Türk siyaseti, pazarları bulandırıyor. Bu defa iktidardaki partinin birliğini ve bununla birlikte 10 yıllık ekonomik istikrarı zedelemekle tehdit ediyor” yorumunu yaptı.
ABD’nin borsa ve iş çevrelerinin gazetesi olan WSJ, yapılan operasyon sonrasında borsa ve TL’nin değerinde yaşanan kayıplara değinerek”Uluslararası yatırımcıları tedirgin edecek artan siyasi riskler, kritik bir seçime üç ay kala ve FED’in yükselen piyasa ekonomilerini güçlendirmeye yardımcı olan tahvil alım programını daraltmaya başladığı sırada meydana geliyor.
Krizin kökünde Başbakan Erdoğan ile Güler’ciler arasındaki bir “çatışma”nın olduğu gibi görüntüsünü kaydeden WSJ,”Bütün bunlar AKP’deki bir iç güç mücadelesinin sonucudur
Bu kavgada ciddi bir tırmanış anlamına geliyor. gibi düşünceleri paylaşıyor.
Soruşturmanın kapsamına Halk Bankası ve Emlak Konut, kamu ihaleleri ve inşaat sektörlerinin oluşu bu sektörlerde gelecek yıl için iç talepteki büyümeyi yavaşlatabilir.

OPERASYONUN YANSIMALARI
WSJ’ın ifade ettiği gibi, 17 Aralık operasyonu tam FED daraltma programı ile birlikte oluştuğu için, piyasalarda ciddi bozulmalara yolaçtı. Piyasalar başlangıçta olayın mahiyeti konusunda tereddüde düştüler. Bu bir basit yolsuzluk operasyonumudur. Yoksa cemaat ile AKP arasındaki bir kavganın tezahürümüdür konusunda tereddüt oluştu. Ancak anlaşıldıki bu bir cemaat-AKP çatışmasıdır ve boyutları ülkeyi ciddi sonuçlara götürebilir.



HIRSIZI BIRAKIP, HIRSIZI YAKALAYANLA UĞRAŞIYORLAR
Nitekim Başbakanın “İnlerine kadar gireceğiz. Darmadağın edeceğiz” söylemi cevabını buldu ve Hoca’nın “ Hırsızı bırakıp, hırsızı yakalayanlarla uğraşıyorlar” demesi işin içine ABD Elçisininde katılması durumu daha da karıştırdı. Başbakanın daha soğukkanlı davranarak partiyi ve hükümeti olayların dışına çekmesi mümkün idi.Ancak mizacına uygun hareket etti.O meydanlardan galip çıkarım anlayışına sahip.
Ancak çok şey değişti. Meşhur bir gazetecininde dediği gibi artık “Susanlarda konuşuyor” demesi çok yerinde idi. Cemaat muhalefetin bile sahip olamadığı bir medya gücüne sahip. Şimdi piyasalara ve kamuya yansıyan “Hükümet olayları örtbas etmeğe çalışıyor” sonucuna geldi.Bu işin içinden kulağı ters göstererek çıkmak mümkün değil. Faiz lobisi faraziyeleri ilede çıkmak mümkün değil. Büyük devlet palavraları veya dış güçler manevraları ile geçiştiremezsiniz. Temizlik yapılmak zorunda.



Dünya medyası olayları yakınen izliyor. Başta İngiliz ve Fransız gazeteleri olmak üzere WSJ ve Financial Times gibi dünya ekonomisine hitap eden medyada konu geniş olarak yer buluyor.
Ama dikkat diyeceğimiz günler yaşıyoruz.Dogruları söyleyen herkesi karşınıza alacağınız günler değil, bilakis düşünüp doğrularu bulmamız gereken günler yaşıyoruz.

GEÇEN HAFTA NELER OLDU?
• FED tatvil alım programını 10 milyar dolar daratma kararı aldı.
• TCMB faizlere dokunmadı.



• Dolar kuru rekor kırmaya devam etti.
• 50 milyonluk döviz satım ihalesini TCMB 400 milyona çıkardı ve ortalama 2.0855 fiyatından sattı.
• 2 yıllık gösterge tahvilin faizi 9.61 olarak eylül ayından buyana en yüksek seviyesini gördü.
• BIST haftayı 69.572 seviyesinden kapattı.
Ama dikkat diyebileceğimiz günler yaşıyoruz. AKP ile Cemaat arasındaki bu güç kavgasının sınırlarını iyi belirlemek gerekiyor.AKP’nin kendi kurulu felsefesinden giderek uzaklaştığı telaffuz edilirken, demokrasi diyerek yola çıkan bir partinin giderek otoriterleşmesi, yasaklara son vermeyi hedeflediğini ilan ederken, yasakçı hale gelmesi, liderinin ifade özgürlüğüne tahammülünün kalmaması iç ve dış basında kritik ediliyor.
Başka ülkelerde bu duruma düşen bakanları bırakın, hükümetlerin istifa edebileceğini bildiğimize göre, AKP Hükümetinin bu tavrı gerçek anlamda sorgulanıyor.
Biz genede aman dikkat diyoruz. Bıçak sırtında giden bir ekonomimiz olduğunu hatırdan çıkarmadan hareket etmemiz gerekiyor.

BOB GELDORF : OLİMPİYATLARI GEZİ MÜDAHALESİ KAYBETTİRDİ
Ünlü rock yıldızı ve aktivist Bob Geldorf katıldığı 2013 Marka Konferansında yaptığı konuşmada”Türkiye olimpiyatları da bu yüzden kaybetti” dedi.Türkiye marka olarak bir çamura bulaştı.Türk markalarıda hükümetin müdahaleci tavrı yüzünden değer kaybetti.Olimpiyat kararınında bu yüzden alındığını kişişel bağlantılarım yüzünden biliyorum.
Olimpiyatlarda iyi gidiyordunuz ama Gezi olaylarının ardından yaşanan şiddet olayları bu gidişatı etkiledi. “ dedi.

AVRUPA DOSYASI
ABD’nin faiz politikası Avrupa’yı sevindirdi. ABD Merkez Bankası FED’in faizleri düşürme politikasına Avrupa Borsaları yükselişle cevap verdi. Borsalar bu adımın ABD’nin teşvik politikasını 10 milyar kısma kararının olumsuz etkilerini bertaraf edeceği kanısındalar. Gerçi FED kararının arkasından AB borsalarında olumsuz bir bir hava vardı ve düşüşle açıldı. Ancak öğleden sonra İngiliz ve Alman endeksleri yükselişe geçti.

ALMANYA NİHAYET KOALİSYON HÜKÜMETİNİ KURABİLDİ.
Şansölye Angela Merkel nihayet 12 hafta sonra uzun müzakerelerden sonra Koalisyon Hükümetini kurdu. Alman siyaset tarihi koalisyon konusunda en uzun müzakere dönemi yaşandı.Bir Türk bayan bakanında yeraldığı hükümetin en büyük sürprizi Merkel’den sonra bu mevkiye yakıştırılan geleceğin Şansölyesi diye tanımlanan Ursula von der Leyen’in Savunma Bakanı olarak kabineye girmiş olması.
Üçüncü dönemini sürdüren Merkel’in son dönemi gözüyle bakılırsa yerine favori gösterilen Leyen böylece ön safa çıkmış oluyor. Uzun yıllar Belçika, ABD ve İngiltere’de yaşayan yedi çocuk annesi Bayan Leyen 42 yaşında politikaya atıldı ve lisan bilgisi ve kültürü ile kısa zamanda ön saflarda yer buldu.
Wolfgang Schuauble gene Maliye Bakanı koltuğunda. Koalisyon ortağı SPD2den FrankSteinmeier tekrar Dışişleri koltuğunda. Yerini Bn. Leyen’e kaptıran Eski Savunma Bakanı Maziziere bu sefer daha önemli bir koltuk olan içişleri Bakanlığı koltuğunda yer buldular.

PİYASALAR

BORSA
Geçtiğimiz hafta olaylar üst üste geldi. Bir taraftan yolsuzlşuk operasyonu 17 Aralık’ta ülkeyi sarsarken, arkadan FED’in tahvil alımını 10 milyar azaltma programı devreye girdi. 13 Aralık itibariyle 74.064 seviyesinde olan BIST 19 aralık itibariyle 69.100 seviyesine geriledi. Haftayı 69.572 olarak kapattı.Halkbank hisseleri’nin piyasa değeri 4 milyar TL düştü.
Endişe konusu olan, FED den ziyade iç mücadelenin ne boyutta genişleyeceği merak ediliyor. Karadeniz illerinde açılışlar yapan Başbakan, “İnlerine gireceğiz. Darmadağın edeceğiz” derken. Hoca efendi cenahındanda beddualı söylemlerle mücadele doruğa çıktı. Hissede yabancı payının %80’lerden 77’lere gerilediği belirtiliyor.Beklentimiz 70 binin altında baskının devam edeceği tahmin ediliyor.

FAİZ
Faiz olayların etkisiyle iki yıllık da gösterge faiz 9.61’e yükseldi.FED’in azaltma kararı devreye girince kısa vadeli faizler üzerinde baskı artacaktır. Ancak TCMB direnişi devam ederse mevcut faizlerle bir müddet daha devam edilecektir. Sadece 5 ve 10 yıllıklarda faiz yükselmesini normal karşılamak gerekir. 10 yıllık gösterge tahvil en son 6 eylül de gördüğü %10 seviyelerine tekrar yükseldi.
Dolar

FED SONRASI DOLAR UÇTU
13 aralık itibariyle 2.03 seviyesinde olan dolar operasyon ve fed sonrası 19 aralık itibariyle 2.08’le yükseldi. Sepet bazında da tarihi seviyelere yükseldi.Haftanın kapanışı dolarda 2.0906 olurken, Euro 2.8603 olarak kapandı. Sepet kanış olrak 2.4754 gibi tarihi seviyelere çıktı.
Bütün bunlar TCMB’nin 400 milyon dolar satmasına rağmen oluşan değerler. Yılsonuna kadar bu konuda başımız ağrımağa devam edecek.
Piyasalar bakımından tavsiyemiz, operasyon nedeniyle oluşan sıcaklığın büyüklerimizce gecikilmeden soğutulması. Eğer cemaat ile AKP arasındaki bu gerilim aynı hızla devam ederse ortaya yeni bilgi ve belgelerin dökülmesine mümkün gözü ile bakılıyor. Yerel seçimler açısından durum AKP için zorluklarla dolu geçecek gözüküyor.

Esenlikle kalın.