Portekiz’de MUZEU ziyaretçilerini düşünmeye çağırıyor

BRAGA – Portekiz’in önemli kültür ve turizm kentlerinden Braga, çağdaş sanat alanında yeni bir çekim merkezine kavuştu. Nisan ayında kapılarını açan MUZEU, sanat eserlerini sergilemenin ötesinde ziyaretçilerini düşünmeye, sorgulamaya ve toplumsal yaşam üzerine yeni sorular sormaya davet ediyor.

Müzenin çıkış noktasında ise 1968 Paris olaylarının simgeleşen sloganlarından biri bulunuyor: “Gerçekçi olun, imkânsızı talep edin.”

MUZEU’nun kurucusu José Teixeira, sloganın Gérard-Aimé tarafından 1968 Mayıs olayları sırasında Pont de Neuilly’de görüntülenen ünlü grafitiden esinlendiğini belirtiyor.

Teixeira’ya göre 1968 Mayıs’ı yalnızca siyasi değil, dönemin sosyal ve ahlaki sınırlarının sorgulandığı bir özgürleşme dönemiydi. Günümüzde de birey, toplum, dayanışma, anlayış ve birlikte yaşama kültürünün yeniden tartışılması gerektiğini savunuyor.

5 katta 84 sanatçıdan 100’ü aşkın eser

Yaklaşık 3 bin metrekarelik sergi alanına sahip MUZEU, beş kata yayılıyor. Koleksiyonda 45’i Portekizli, 39’u yabancı olmak üzere toplam 84 sanatçının 100’den fazla eseri bulunuyor.

Müzede 16 farklı ülkeden 57 erkek ve 27 kadın sanatçının çalışmaları yer alıyor.

Koleksiyonda Pablo Picasso, Alex Katz, Artur Lescher, Candida Höfer, Nan Goldin ve Eduardo Batarda gibi çağdaş sanat dünyasının önemli isimlerinin eserleri bulunurken, Alman sanatçı Anselm Kiefer için özel bir galeri ayrılmış durumda.

Fotoğraf sanatı ise koleksiyonun öne çıkan bölümlerinden birini oluşturuyor. Teixeira, fotoğrafa yaklaşımını, “Fotoğraf, anı elinden almadan yakalar” sözleriyle ifade ediyor.

Sanayiciden çağdaş sanat müzesine

MUZEU’nun kurucusu José Teixeira, Portekiz’in önde gelen sanayi kuruluşlarından dstgroup’un CEO’su. Yaklaşık 40 yıldır sanat eserleri toplayan Teixeira, sanatın yalnızca müzelerde değil, çalışma hayatının da içinde bulunması gerektiğine inanıyor.

Braga’daki şirket kampüsünde büyük ölçekli sanat eserlerinin yanı sıra kütüphaneler ve çalışanların yararlanabileceği çeşitli sosyal alanlar bulunuyor.

Teixeira, çalışanlarını kitap okumaya, müzeleri ziyaret etmeye, düşünmeye ve toplum içinde birlikte yaşamanın yollarını sorgulamaya teşvik ettiğini söylüyor.

Bu yaklaşımını Fransız filozof Simone Weil üzerinden anlatan Teixeira, çalışma hayatı üzerine yazmak isteyen Weil’in öğretmenliği bırakarak Renault fabrikasında işçi olarak çalışmasını örnek gösteriyor.

Teixeira’ya göre edebiyat, şiir ve sanat, insanların gerçek hayatı ve toplumu anlamlandırmasının en önemli araçları arasında yer alıyor.

Camdan yapılmış 300 silah

MUZEU’nun yeni sergisinde en fazla dikkat çeken çalışmalardan biri ise Lübnan-Kanadalı sanatçı Elias Nafaa’nın “Handle with Care” adlı eseri oldu.

Çalışma, günümüz çatışmalarında kullanılan silahlardan esinlenerek elde üretilmiş 300 cam replikadan oluşuyor.

Nafaa, silahları özellikle camdan üretmesinin ardındaki düşünceyi, yıkım araçlarını yok ettikleri insanlar ve yaşamlar kadar kırılgan hale getirme isteğiyle açıklıyor.

Sanatçı, böylece silahlarla insanlar arasındaki güç ilişkisini tersine çevirmeyi ve ziyaretçilerin bu nesnelere farklı bir perspektiften bakmasını amaçlıyor.

Nafaa, gerçek çatışmalarda daha sık kullanılan küçük silah modellerine yerleştirmede daha fazla, daha az kullanılan büyük silahlara ise daha sınırlı yer vererek serginin düzenini de kullanım oranlarına göre oluşturduğunu belirtiyor.

Gerçek silah geçiyor, sanat eseri gümrükte bekliyor

Eserin Braga’ya ulaşması sırasında yaşananlar ise çalışmanın verdiği mesajı daha da çarpıcı hale getirdi.

Camdan yapılmış 300 silah replikası, sergi açılışından önce iki haftadan uzun süre gümrükte bekletildi.

Nafaa, gerçek silahların dünyanın farklı bölgelerinde yasal ya da yasa dışı yollarla hızla dolaşabildiğine, buna karşılık silahları sorgulayan bir sanat eserinin gümrükte uzun süre bekletilmesine dikkat çekerek yaşanan durumu ironik bulduğunu ifade ediyor.

Braga turizmine yeni kültür durağı

MUZEU, tarihi ve dini mirasıyla tanınan Braga’nın kültür turizmi çeşitliliğine de yeni bir boyut kazandırıyor.

Çağdaş sanat, fotoğraf, edebiyat ve toplumsal meseleleri aynı çatı altında buluşturan müze, klasik anlamda yalnızca eserlerin izlendiği bir mekan olmanın ötesine geçmeyi hedefliyor.

MUZEU’nun temel yaklaşımı ise oldukça net: Ziyaretçi müzeden yalnızca gördüğü sanat eserlerini değil, zihninde yeni soruları da beraberinde götürsün.