Osmanlı’nın yaşam belgeleri

STANBUL- Topkapı Sarayı’na ait 118 belge ilk kez gün ışığına çıktı. Özellikle 19. yüzyıl sonunda çekilmiş fotoğraflarda tenhalığıyla dikkat çeken Harem’i, sarayın silah koleksiyonunu ve Valide Sultan Taşlığı’nda bekleyen zenci saray görevlilerinin yaşamı ve görüntülerini izlemek mümkün oluyor.
stanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş., Osmanlı sultanlarına 400 yıl ev sahipliği yapan Topkapı Sarayı’na ait hiçbir yerde yayımlanmamış 118 resimli belgeyi ilk kez gün yüzüne çıkardı. 1990-2005 yılları arası Topkapı Sarayı’nda mukaddes emanetler ve silahlar bölümü sorumlusu olarak görev yapan Hilmi Aydın, 2008’de saraya müdür vekili olarak atanınca araştırmalarını tek kitapta toplamaya karar vermiş. Daha önceden de yaptığı araştırmalarla saray külliyatına hakim olan Aydın, kitapta minyatür, gravür ve cam fotoğraflara yer veriyor.

EFSANEVİ FOTOĞRAFÇILARIN GÖZÜNDEN...

Kitapta minyatür ve gravürlere ek olarak 19.yüzyıl sonları ile 20.yüzyıl başlarında çekilen kareler özellikle dikkat çekiyor. Abdullah Biraderler ve Sebah-Joaillier tarafından çekilen fotoğraflarda, saray görevlilerini, avluda dolaşan hocaları, harem dairelerinin önündeki basamaklara gelişi güzel bırakılan ve yaşanmışlığın izlerini gösteren ayakkabıları, sıcak altında dinlenen saray görevlilerini, Harem’deki Valide Sultan Taşlığı’nda bekleyen iki zenci saray görevlisini gözlemlemek mümkün.

RESMİ BELGE NİTELİĞİNDE

Saray arşivinde uzun bir araştırma sonrası hazırlandığı için resmi belge niteliği taşıyan minyatürlerde göze çarpan değişikliklerden biri günümüzde tek katlı olan Saltanat Kapısı’nın (Bâb-ı Hümâyun) bir zamanlar iki katlı olduğu. Padişahtan başka hiç kimsenin atla giremediği, Saray’ın ana bölümlerine geçiş imkânı veren Bâb-üs Selâm’da da pek çok değişiklik görmek mümkün. Eserde yer alan minyatürlerde günümüze ulaşmayan Deavi Kasrı da görünüyor.

OSMANLI'NIN EVRENSEL BOYUTU

Kitabı hazırlayan Hilmi Aydın şunları söylüyor: “Topkapı Sarayı bütün bu görünümüyle Osmanlı yönetim ve sisteminin evrensel boyutuyla da paralellik gösterir. Osmanlı saray protokol ve hiyerarşisinin zamanla kazandığı görkem ve çok ünitelilik sarayın mimarisine de aynen yansımış, hatta devletin yükselişi ve çöküşü de sanatçı anlatımyla sarayda kendini bulmuştur. Saray dünya müzeleri arasında tarih yaşantısıyla da günümüze ulaşabilmiş ender örneklerdendir.”