YELLEN KONUŞTU DOLAR YÜKSELİŞE GEÇTİ

EKONOMİK YORUM
İSTANBUL- Fed Başkanı Yellen'in açıklamaları dolarda yükselişi tetikledi, ABD borsaları ise düşüşe geçti. Fed Başkanı Yellen'in verilerin iyi gelmesi halinde Aralık'ta bir faiz artışının 'canlı bir ihtimal' olduğunu söylemesinin ardından dolar birçok para birimine karşı değer kazandı.

Euro/dolar paritesi New York'ta 11:04'te 1.0886 ile 3 ayın en düşük seviyesine indi. Dolar/TL 2.8638'e kadar yükseldi, 2 yıllık ABD tahvil faizleri Nisan 2011'den beri en yüksek seviyeye çıktı. Bloomberg Dollar Spot Endeksi %0.6 değerlendi.
ABD Temsilciler Meclisi Finansal Hizmetler Komitesi'nde konuşan Yellen Aralık ayında faiz artışı konusunda bir karar verilmediğini belirtti ve ekonomik verilerin enflasyonda ve istihdam piyasasında daha fazla gelişmeye neden olacak kadar iyileştiğini göstermesi halinde Aralık ayının 'canlı bir ihtimal' olduğunu kaydetti.
Dün Temmuz'dan beri en yüksek seviyeyi gören S&P 500 Endeksi açıklamaların ardından %0.3 geriledi ve 2,103.73 puan oldu. Dow Jones 39.95 puan veya %0.2 düşüşle 17,878.80 puan olurken Nasdaq Bileşik Endeksi de %0.2 değer yitirdi.

ALI KOÇ: GERÇEK SORUN KAPITALIZMDIR!
Antalya'da düzenlenen G20 Zirvesi öncesinde iş dünyasının zirvesi B20 ve çalışma hayatına yönelik L20 toplantıları düzenlendi. B20 toplantısında konuşan Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi Ali Koç, "Eşitsizliğin ortadan kalkması için kapitalizmin ortadan kalkması gerekir. Ben en azından eşitsizliğin minimum seviyeye indirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Gerçek sorun kapitalizmdir" dedi.
Antalya’da düzenlenen B20 zirvesinde konuşan Ali Koç, “Bill Gates diyor ki, 100 bin dolarla siz sıtma ile mücadele edebilirsiniz. Bir insanın saçlarının dökülmesine karşı kellik ilacı için büyük paralar dökülürken insanları öldüren sıtmaya karşı mücadele saç dökülmesine karşı mücadeleden daha zayıf kalıyor. Eğer bu problemlere eğilmezsek sonuçta günlük hayatta karşılaştığımız bu olumsuz şeyler kaçınılmaz olacak” diye konuştu.
“Küreselleşmenin insan tarafı yok” diyen Koç sözlerini şöyle sürdürdü: “İkinci Dünya Savaşı’ndan beri en büyük göç dalgasıyla karşı karşıyayız. 60 milyon insan evini terk etti ve kötü insan hakları altında düşük ücretlerle çalışmaya hazırlar. Burada özgür olarak serbest olarak dolaşamayan tek unsur insan.”
İkinci Dünya Savaşı’na göre gelirin 50 kat arttığını, ancak gelir dağılımına bakıldığında büyük bir ayrım olduğunu söyleyen Koç, “Buradaki eşitsizliği anlamak için Einstein olmaya gerek yok” diyerek şöyle devam etti: “Eşitsizliği asgari düzeye indirmek için yapılacak çok fazla senaryo var. Paradigmalar değişmeli” dedi.
Diğer yandan toplantı sonrası sendikacılar arasında, "Türk İş’in başına Ali Koç’u getirelim" konuşmaları geçti. Sendikacılar, Koç’un işçi haklarını savunan açıklamalarını överek, “Ali Koç Türk İş Başkanı olsun” dediler.

'DÜNYA TICARETINDE KÖR NOKTAYA GELINDI'
Nestle'nin Üst Yöneticisi Paul Bulcke, "Dünya ticaretinde kör noktaya gelmiş durumdayız" dedi.
G20 Liderler Zirvesi kapsamında, "G20 Liderleriyle Ana Oturum: Büyüme ve İstihdam İçin Daha Kapsamlı Bir Çerçeve" başlıklı B20-L20 Ortak Toplantısında
değerlendirmede bulunan Nestle'nin Üst Yöneticisi Paul Bulcke de ticaretin büyümede itici güç olduğunu, bunun da ekonomik ve sosyal kalkınmayı beraberinde getirdiğini kaydetti. Dünya ticaretinin giderek azaldığına işaret eden Bulcke, "Mali krizlerden dolayı pek çok koruyucu tedbir alınmıştır. Bu da ironiyi beraberinde getiriyor. Dünya ticaretinde kör noktaya gelmiş durumdayız" diye konuştu.
Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşması'nın bugüne kadar 51 ülke tarafından onaylandığına işaret eden Bulcke, G20 ülkelerinin bazılarının da söz konusu anlaşmayı henüz onaylamadığını dile getirdi.

1300 LIRALıK ASGARI ÜCRET IÇIN FORMÜL BULUNDU
Milyonlarca çalışanı ilgilendiren asgari ücret yeni zam formülüyle birlikte yürürlüğe girecek. 1 Ocak'ta bin 300 liraya yükseltilecek asgari ücrete temmuz ayında zam yapılmayacak. Böylece asgari ücret 6'şar aylık dönem için değil; 2016 yılının tamamı için 'yıllık' belirlenecek.
Asgari ücretin 1 Ocak 2016'dan itibaren 1300 liraya çıkarılması vaadi işverenler arasında tartışma yarattı. Ankara'da sorunun çözümü için 'formül' arayışı başladı. Ekonomi bürokrasi formülü 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesinde buldu. Hürriyet'ten Aysel Alp'in haberine göre bürokrasinin konuştuğu formüle göre asgari ücret, 1 Ocak'tan geçerli olmak üzere 1300 liraya çıkarılacak ancak Temmuz ayında artış yapılmayacak. Böylece 1999'da başlayan asgari ücreti yılda iki kez artırma uygulamasından vazgeçilerek, yıllık belirlemeye dönülmüş olacak. Hatta hükümet isterse bu süreyi iki yıla kadar uzatmak da mümkün olacak.

İKİ YIL HİÇ TOPLANMAYABİLİR
4857 sayılı İş Yasasının 'asgari ücreti' düzenleyen 39.maddesi "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir" diyor. Bürokrasi, İş Yasası'nın söz konusu hükmünün asgari ücreti iki yıl süreyle belirleme yetkisi verdiğini vurgularken, "Bu durumda Aralık ayında toplanacak olan Asgari Ücret Tespit Komisyonu, asgari ücreti 1 Ocak'tan geçerli olmak üzere 2016 yılının tamamı için belirler. Temmuz ayında artış olmaz. Böylece işverene yılın ikinci yarısında ilave bir yük gelmemiş olur" yorumunu yapıyor. Kaldı ki yasanın 'iki yılda bir' belirleme olanağı verdiğinin altı çiziliyor.

ÜLKENİN SOSYAL VE EKONOMİK DURUMU
Asgari Ücret Yönetmeliğinin "Ücretin Belirlenmesindeki Esaslar" başlıklı 7.maddesinde de ücretin en geç iki yılda bir belirleneceğinin yanı sıra Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun ücretin belirlenmesinde; ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durumu, ücretliler geçinme indekslerini, bu indeksler yoksa geçinme indekslerini, fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel durumunu ve geçim şartlarını göz önünde bulunduracağı hükmü yer alıyor.

CARI DENGE 6 YıL SONRA ILK KEZ FAZLA VERDI
Eylül'de cari dengesi 95 milyon dolar fazla verdi. Cari işlemler dengesi en son 2009 yılı Ekim ayında 629 milyon dolar ile bir aylık dönemde fazla vermişti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) eylül ayı ödemeler dengesi verilerini açıkladı. Geçen yılın eylül ayında 2 milyar 365 milyon dolar açık veren cari işlemler hesabı, bu yılın aynı ayında 95 milyon dolar fazla verdi. Bunun sonucunda, oniki aylık cari işlemler açığı 40 milyar 569 milyon dolara geriledi.
Bu gelişmede, ödemeler dengesi tablosundaki dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 2 milyar 539 milyon dolar azalarak 2 milyar 527 milyon dolara düşmesi etkili oldu.
Diğer yandan, hizmetler dengesinden kaynaklanan net gelirler 29 milyon dolar artarak 3 milyar 445 milyon dolara yükseldi. Parasal olmayan altın kaleminde, bir önceki yılın eylül ayında 648 milyon dolar net ithalat olurken, bu yılın aynı ayında 520 milyon dolar net ihracat gerçekleşti.
Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler, bir önceki yılın aynı ayına göre 439 milyon dolar azalışla 2 milyar 913 milyon dolara geriledi. Birincil gelir dengesi kalemi altında yatırım geliri kaleminden kaynaklanan net çıkışlar, bir önceki yılın aynı ayına göre 71 milyon dolar artarak 852 milyon dolar oldu.

AĞUSTOS VERİSİ REVİZE EDİLDİ
Öte yandan ağustos ayı için 163 milyon dolar olarak açıklanan cari işlemler açığı 27 milyon dolar cari fazlaya revize edildi.

6 YIL SONRA BİR İLK
Cari işlemler dengesi en son 2009 yılı Ekim ayında 629 milyon dolar ile bir aylık dönemde fazla vermişti. Ondan önce 2004 yılında Ağustos-Ekim ayları arasında 3 ay süreyle cari fazla açıklanmıştı.

BEKLENTİ
Finans Cari İşlemler Beklenti Anketi'ne göre, ekonomistlerin eylül ayı cari işlemler açığı beklentilerinin ortalaması 20 milyon dolar, yıl sonu cari işlemler açığı beklentilerinin ortalaması ise 37,17 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmişti.

EYLÜL'DE CARİ AÇIK NE OLDU?
Cari açık, geçen yıl Eylül ayında 2.37 milyar dolar; 2014 yılı sonunda 46.53 milyar dolar olmuştu.Cari açık dış ticaret açığındaki düşüşe paralel bu yılın Ağustos ayında ise sert daralma kaydederek Ekim 2009'dan bu yana en düşük olan 163 milyon dolara gerilemişti.

KAYNAĞı BELIRSIZ DÖVIZ GIRIŞLERI DOKUZ AYDA 13 MILYAR DOLARı AŞTı
Türkiye'ye yönelik "kaynağı belirsiz" döviz girişleri, yılın ilk dokuz aylık döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 artışla 13 milyar doları da aştı.
Merkez Bankası verilerine göre, ödemeler dengesinin "kaynağı belirsiz giriş" olarak nitelendirilen "net hata noksan" kalemi, Eylül ayında 1.98 milyar dolar ile 2.0 milyar dolara yakın arttı.
Bu artışla, yılın ilk dokuz ayındaki "kaynağı belirsiz girişler"in toplamı, geçen yılın aynı dönemindeki 8.87 milyar dolarlık girişin yüzde 52 gibi yüksek oranda üzerine çıkarak, 13.44 milyar dolara ulaştı.
Kaynağı belirsiz girişlerin 2.0 milyar dolara dayandığı Eylül ayında, Ağustos'taki 27 milyon dolardan sonra, 95 milyon dolar ile bu yıl ikinci kez fazla verdi. Merkez Bankası'nın verilerine göre, Ağustos ayında da 1.17 milyar dolarlık kaynağı belirsiz giriş gerçekleşti.
Merkez Bankası'nın ödemeler dengesi verilerine göre, Türkiye ekonomisinin "yumuşak karnı" olarak da nitelendirilen 12 aylık cari işlemler açığı da 40.57 milyar dolar oldu.
Merkez Bankası açıklamasında, dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 2.54 milyar dolar azalarak 2.53 milyar dolara düşmesinin yanında altın kaleminde, bir önceki yılın Eylül ayında 648 milyon dolar net ithalat olurken, bu yılın aynı ayında 520 milyon dolar net ihracat gerçekleşmesinin de fazla verilmesinde etkili olduğu belirtildi.