UZAY İSTASYONUNA BUZDOLABI

CAPE CANAVERAL - Dünya yörüngesinde yapımı süren Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (UUİ) Endeavour uzay mekiği astronotlarından ikisi istasyonun dışına çıkarak ana güneş paneli kolu yuvasındaki tıkanıklığı giderecek yıkama-yağlama işlemini başlattı.
ABD'nin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi NASA'nın Florida eyaleti Cape Canaveral üssünden verilen bilgiye göre, insanın 47 yıllık uzay etkinliğinde uzayın yer çekimsiz ortamında yapılan yürüme işinde bugün ilk yol gösterici kadın astronot olan Heidemarie Stefanyshyn-Piper ile yardımcısı astronot Stephen Bowen, bir yıldır güneş ışınından tam yararlanma açısını tutturamayan güneş panelini onarmaya başladı.
Piper ile Bowen ana panel kol yuvası ekleminin onarımı için 4 çal ışmadan ilkine girişti. Bu çalışmanın süresi 6,5 saat.
Yer'den 355 bin metre (355 km) irtifada saatte 27 bin km hızla seyredebilen UUİ'de Sandra Magnus yörünge mühendisliği yapıyor. Magnus'un yerini aldığı Greg Chamitoff, önceki gün UUİ ile kenetlenen Endeavour ile iki hafta sonra dünyaya dönecek.



UUİ'deki üç astronot ile istasyona kenetli olarak iki hafta geçirecek Endeavour'un 7 astronotunun istasyon içindeki 5 astronotu da, dün başladıkları ikmalle iç mekan genişletme işini sürdürdü.
UUİ'nin baş destekçileri Rusya Uzay Kurumu ile NASA, 2009 ortasında uzun dönem (3-6 ay) istasyon eleman sayısını 3'ten 6 astronot ve kozmonota çıkarmak istediğinden UUİ'ye iki ek yatak odası ile ek mutfak ve banyo yapılıyor.

Astronotlar gelen yeni buzdolabıyla da ilk kez "soğuk meşrubat içme imkanına kavuşuyor." Daha önce kozmonot ve astronotlar ılık veya sıcak içeceklerle yetiniyorlardı.
Yapımı geciken UUİ'nin inşaatına başta Rusya ve ABD, Kanada, Avrupa Uzay Kurumu, Brezilya, Japonya katkı sağlıyor. Yapımı ilk önce 2006'da tamamlanması planlanan UUİ, bitirilince gece çıplak gözle gökte Ay'dan sonra görülebilecek en büyük "asılı uzay nesnesi" olacak.
Columbia uzay mekiğinin Şubat 2003'teki kazası UUİ'nin yapımını aksattı. SSCB döneminden gelen Rusya'nın tecrübesi "aranın kapatılması için" çok yararlı oldu.

ULUSLARARASI UZAY İSTASYONU 10 YAŞINDA
İnsanoğlunun Güneş Sistemi'ni keşif amacıyla ilk sıçrama tahtası olarak tasarlanan ve 2010'da inşasının tamamlanması öngörülen yörünge ön karakolu Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ), Perşembe günü 10 yaşına basacak.
Bir Amerikan girişimi olarak başlayan UUİ, şimdiye dek en uzun süren, en pahalıya mal olan ve en çok katılımcı ülkenin bulunduğu, teknoloji alanında bir uluslararası işbirliği projesi olarak görülüyor.
Toplamı 100 milyar dolar olarak tahmin edilen UUİ projesinin büyük bölümünün maliyetini üstlenen ABD'nin dışında, aralarında Rusya, Japonya, Kanada, Brezilya ve 11 Avrupa Uzay Kurumu (ESA) üyesi ülkenin bulunduğu 15 katılımcı ü lke yer alıyor.
Dünya dışında uzayın insanlı keşfinde ilk atlama taşı olarak görülen istasyon, uzun süreli uzay yolculukları deneyimi elde etmek, fizyolojik etkilerini görmek ve bunun için ideal ortamı sağlamak açısından en uygun yer olarak düşünülüyor.
Amerikan Columbia uzay mekiğinin 2003'teki kazası UUİ'nin inşa aşaması nı iki yıl geciktirirken, ortaklar, işler kötü gitse de faaliyetlerin devam edebileceğini gösterdi. Katılımcılar, bütçe zorluluklarına rağmen Ay'da uzun süre konaklama ve Mars'ta daha uzun kalmanın ancak uluslararası işbirliğiyle olabileceğini kabullenmiş görünüyor.
Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) Direktörü Michael Griffin, NASA'nın 50. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada, ülkesinin hala uzay ereklerini tek başına finanse etme imkanı olduğunu, ancak gelecekte bunun olanaksız olacağı düşüncesinde olduğunu belirterek, "Ay'a dönmek için katkılar ı en az bizim kadar olacak UUİ'deki uluslararası partnerlerimizle bu sorunu aşabileceğimizi sanıyoruz" diye konuşmuştu.
UUİ'ye büyük katkı sağlayan Avrupalılar, geçen şubatta istasyon'a taşınan ve montajı tamamlanan Columbus laboratuvarının yaşlı kıtanın uzayı keş if kapasitesini önemli ölçüde artırdığının altını çiziyor. Japonya'nın laboratuvarı Kibo da bundan 3 ay sonra monte edilmişti.
İstasyondaki bilimsel faaliyetler, yegane yer çekimsiz ortam karakteristiğiyle dünyadaki binlerce laboratuvarın "müştemilatı" olurken, istasyondaki en önemli ilave bilimsel değer, insan vücudunun yer çekimsiz ortama tepkisi olarak kabul ediliyor.
Bu arada, bir diğer önemli katkı sağlayan uzay konusunda deneyimli ülke Rusya da UUİ'yi kendi uzay sanayisini korumaya yardım eden faktörlerden biri olarak görüyor. Sınırlı kaynaklar karşısında uluslararası işbirliğinin zorunlu olduğunu kabul eden Ruslar, bu olmadan, "ne Rusya'nın, ne de ABD'nin tek başına Ay'a ve Mars'a gideceğini" düşünüyor.
Yörüngede 350 kilometre civarında bir yörüngede bulunan UUİ'nin birkaç ay uzayda kalabilen 3 kişilik daimi mürettebatı, Amerikan Endeavour mekiğinin geçen Pazar getirdiği yeni kıyafet ve teçhizat sayesinde gelecek yıl kalış sürelerini 6 aya çıkarabilecek.