TÜRKMENİSTAN'A TURİZM ÖĞRETECEĞİZ

İSTANBUL- Türkmenistan'ın kurucusu ve ilk devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı'nın 2006'da ölümünden sonra Devlet Başkanı seçilen Gurbanguli Berdimuhamedov, Türkiye'deki görüşmelerine dün başladı. 7 yıl aradan sonra Türkmenistan tarafından Türkiye'ye devlet başkanı düzeyinde gerçekleşen sözkonusu ziyaret, 2 ülke açısından büyük önem taşıyor.  Çünkü başta ekonomik ilişkilerin hızla geliştiği Türkmenistan, bugün Türk yatırımcılarının Orta Asya'da en çok yatırım yaptığı ülkelerin başında geliyor.

Türkmenistan'da bugüne kadar ağrılıklı olarak tekstil, inşaat ve gıda sektörlerinde faaliyet gösteren Türk firmalarının bugünkü gündeminde ise turizm ve enerji var. Uzun bir zamandan bu yana beklenen Devlet Başkanın ziyaretinin yeni büyük iş potansiyelinin habercisi olarak yorumlayan Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu Türk-Türkmen İş Konseyi Başkanı Ali Rıza Arslan, "Türkmenistan doğal kaynakları açısından çok zengin. Ülkeye çok büyük yatırımlar yapıyor. Bu ziyaret bir dönüm noktası. Zaten Türkmenistan Türk işadamlarına büyük değer veriyor. Yıllardan beri neredeyse tüm işler Türkler'e veriliyor" diye konuştu.

5 milyar dolarlık potansiyel var

Türkmenistan'ı, 1991'de Sovyetler Birliği'nden ayrılmasından sonra, ilk tanıyan ülke Türkiye oldu. Bu süreçten sonra iki ülke arasında 29 Şubat 1992 tarihinde diplomatik ilişkiler kuruldu ve 100'ün üzerinde anlaşmaya imza atıldı. Türk müteahhitlik firmaları Türkmenistan'ı adeta yeniden yarattı. 2007 yılında Türk şirketlerinin Türkmenistan'da üstlendiği projelerin toplam hacmi 3 milyar doları geçti. İki ülke arasındaki ticaret hacmi ise 2006 yılına göre yüzde 50'nin üzerinde artış göstererek 1.3 milyar doları buldu. Türkmenistan'da faaliyet gösteren yabancı firmaların yüzde 40'a yakını Türk yatırımcılarına ait. Ülkede Türk sermayeli irili ufaklı 428 şirket var. Türkiye, Türkmenistan'ın ithalatında ilk sırada yer alırken, ihracatında da 4'üncü sırada bulunuyor. Ülkenin imarında Türk şirketleri söz sahibi. Doğalgaz ve petrol zengini Türkmenistan'da Türk firmaları enerji sektörüne de büyük ilgi göstermeye başladı. Ülkedeki pek çok projeye katılan Türk firmaları, 2008'in ilk çeyreğinde 1.8 milyar dolarlık iş aldı. Ali Rıza Arslan, Türkmenistan'da inşaat ağırlıklı olarak 4-5 milyar dolarlık daha iş potansiyeli olduğunu belirtti.  

Türkiye Hazar'da yeni Antalya kuruyor

Hazar kıyısında bulunan Avaza'nın devlet tarafından turizm bölgesi ilan edilmesi ülkede yeni bir iş alanı doğurdu. Avaza bölgesinde aralarında Sehil, Polimeks, İçkale, Engin Grup ve Belda gibi Türk şirketlerinin de bulunduğu Türk firmalarla birlikte yabancıların yaptığı yatırım tutarı 5 milyar doları geçti. Örneğin Belda, Avaza turistik bölgesinde 400 kişilik rehabilitasyon merkezinin projelendirilme ve inşaatı ile ilgili 26 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. Şirket, rehabilitasyon merkezinin inşaatını Aralık 2009`da bitirmeyi planlıyor. Hazar kıyısında yeni bir Antalya'nın doğduğuna işaret eden Arslan, "Türkler Türkmenistan'ın alt yapısını kurdu. Tekstil ile tanıştırdı. Şimdi ağabey Türkiye 20 yılda öğrendiği turizm deneyimlerini de kardeş Türkmenistan'a taşıyacak" diye konuştu.

Türk şirketleri 350 projeyi hayata geçirdi

Ülkede havaalanından cumhurbaşkanlığı sarayına kadar 350`den fazla projede aralarında Çalık Grubu'na bağlı GAP, Üçgen, Ekpar, Mensel, Gama , Summa, Polimeks, Burç ve Alarko'nun olduğu Türk mütehaitlik firmalarının imzasını var. Türkmenistan'daki Türk firmalarının başını ise Çalık ve Kölük Holding çekiyor. İki şirket de tekstil ve inşaata odaklanmış durumda. Tekstil alanındaki diğer önemli Türk yatırımlar ise Nebo, Kotam ve Linkway İplik.

Türkmenistan Coca Cola Bottlers firmasında Anadolu Grubu'nun ortaklığı var. Yılda 23 milyon ton üretimi bulunuyor. GAP İnşaat, Aşkabat'ta 30 milyon dolarlık Anne ve Çocuk Hastanesi, her biri 10.8 milyon dolar değerinde iki Diagonistik Tanı Merkezi, 12 milyon dolarlık Sağlık Bakanlığı Binası ve 1 milyon dolarlık sağlık yolu inşa etti. Lotus, 120 milyon euroluk elektrik santralı inşaat ihalesini, Garanti Koza 100 milyon dolarlık köprü inşaat ihalesini aldı. Net Yapı Türkmenistan otoyollarına 287.5 milyon dolar değerinde 90 köprü inşa etmek için el sıkıştı. Polimeks kukla tiyatrosundan, prestij binalara, altyapıdan, okul ve hastaneye kadar 65 projeye imza attı. Son olarak yıllık üretim kapasitesi 1 milyon ton olacak yeni bir çimento fabrikası kurmak için çalışmalara başladı.

Türkmenistan pamukta ve doğalgaz zengini

*Dünyanın en büyük 10'uncu pamuk üreticisi konumunda.

*Alım gücüne göre gayrisafi yurtiçi hasıla 47.37 milyar dolar.

*Ekonominin yıllık büyüme oranı ise yüzde 7.

*Enflasyon oranı yüzde 11.3.

*Günde 196 bin varil petrol üretiliyor. Günlük üretimden 40 bin varili ihraç ediliyor.

*72.3 milyar metreküp doğalgaz çıkartılıyor. Bunun 58 milyar metreküpü ihraç ediliyor.

*Ülkenin 2.86 trilyon metreküp dolayında doğalgaz rezevi bulunduğu tahmin ediliyor.