TÜRKİYE-ERMENİSTAN SINIR KAPISI AÇILIŞI NE KAZANDIRIR?

Türkiye-Ermenistan sınır kapısının açılması, her iki ülke için hem ekonomik hem de bölgesel istikrar açısından ciddi bir potansiyel taşıyor.
Uzmanların ve her iki ülke yetkililerinin yaptığı değerlendirmelere göre bu kazanımları şu başlıklar altında topladık.

Ermenistan İçin Kazanımlar

Denize kıyısı olmayan ve dört komşusundan ikisiyle sınırı kapalı olan Ermenistan için bu durum tam bir "nefes alma" stratejisi olarak görülüyor:

Lojistik Maliyetlerin Düşmesi: Ermenistan şu an dünyaya açılmak için büyük ölçüde Gürcistan üzerinden geçen ve hava koşulları nedeniyle sık sık kapanan Lars kapısına bağımlı. Türkiye sınırının açılması, taşıma maliyetlerini ve sürelerini %30 ila %90 oranında azaltabilir.

Türk Limanlarına Erişim: Ermenistan Ekonomi Bakanlığı'nın belirttiği üzere, Ermenistan'ın Akdeniz ve Karadeniz'deki Türk limanlarından faydalanması dünyaya açılmasını ciddi oranda kolaylaştıracaktır.

Enerji ve Hammadde Tedariği: İlaç, elektrikli cihazlar ve endüstriyel hammaddelerin Türkiye üzerinden daha uygun fiyatla ithal edilmesi, iç pazarda maliyetlerin düşmesini sağlayabilir.

Yatırım Artışı: Sınırın açılmasının bölgeye olan yabancı yatırım akışını %20 oranında artırabileceği öngörülüyor.

Türkiye İçin Kazanımlar

Türkiye için bu açılım, özellikle Doğu Anadolu bölgesinin kalkınması ve bölgesel jeopolitik güç açısından önem taşıyor:

Doğu Anadolu'nun Ekonomik Canlanması: Kars, Iğdır ve Ardahan gibi sınır illerinde ticaretin ve sanayinin hareketlenmesi bekleniyor. Bölgedeki işsizliğin azaltılması ve yerel üreticinin yeni bir pazara erişmesi büyük bir avantaj.

Turizm Potansiyeli: Her iki ülke arasındaki inanç ve kültür turizmi (örneğin Ani Harabeleri veya Ermenistan'daki tarihi yapılar) ciddi bir turist akışını tetikleyebilir.

Bölgesel Ticaret Merkezi: Türkiye, Kafkasya ve Orta Asya ile olan ekonomik bağlantılarını güçlendirerek bölgede bir "ticaret kavşağı" olma konumunu pekiştirebilir.

Ticaret Hacminde Artış: Mevcut durumda dolaylı yollarla yürütülen ticaretin, doğrudan sınır geçişiyle kısa vadede 700-800 milyon dolar seviyelerine çıkabileceği tahmin ediliyor.

Ortak Kazanımlar: "Kök ve Kanat" Yaklaşımı

İki ülke arasındaki diyaloğun gelişmesi, sadece ticaret değil aynı zamanda sosyo-kültürel bir miras paylaşımını da beraberinde getirecektir:

Türkiye ve Ermenistan arasındaki sınır kapılarının (Kars-Akyaka ve Iğdır-Alican) açılmasına yönelik güncel veriler ve projeksiyonlar, sürecin sadece bir yol açılması değil, bölgesel bir ekonomik ekosistem dönüşümü olduğunu göstermektedir.
2026 yılı başı itibarıyla yapılan analizleri ekonomik, lojistik ve sosyo-kültürel boyutlarıyla derinleştirelim:

1. Lojistik Devrim: "Yüzde 90 Tasarruf"

Mevcut durumda Türkiye'den Ermenistan'a giden bir tır, Gürcistan üzerinden yaklaşık 680-700 km yol kat etmek zorundadır. Sınır açıldığında:

Mesafe ve Zaman: Iğdır-Alican hattı üzerinden mesafe sadece 72,5 km'ye düşecektir. Bu, lojistik maliyetlerinde %90'a varan bir tasarruf demektir.

Gürcistan Bağımlılığı: Ermenistan için kışın sık sık kapanan Gürcistan-Rusya (Lars) kapısına olan hayati bağımlılık azalacak, Türkiye üzerinden dünyaya (Akdeniz ve Karadeniz limanlarına) kesintisiz erişim sağlanacaktır.

Demiryolu Hattı: 1992'den beri atıl olan Kars-Gümrü-Tiflis demiryolu hattının canlanması, Türkiye'nin Orta Asya ve Rusya demiryolu ağlarına en kısa yoldan bağlanmasını sağlayacaktır.

2. Ticaret Hacmi ve Yatırım Öngörüleri

Ekonomi uzmanlarının (Berlin Economics ve Ermenistan Ekonomi Bakanlığı verileri ışığında) 2026 öngörüleri şöyledir:

Ticaret Artışı: Şu an dolaylı yollarla 330-340 milyon dolar seviyesinde olan ticaret hacminin, sınırın açılmasıyla kısa vadede 700-800 milyon dolara, orta vadede ise milyar dolar seviyelerine çıkması bekleniyor.

Pazar Yapısı: Ermenistan'ın dış ticaretinde Türkiye'nin payının %1'den %12'ye yükselmesi öngörülüyor.

Doğrudan Yatırım: Sınır illerinde (Kars, Iğdır) sanayi bölgelerinin canlanması ve yabancı yatırımların %20 oranında artması beklenmektedir.

3. Gastronomi ve Turizm: "Lezzet ve Kültür Köprüsü"

Sınırın açılması, bölgedeki "kültürel mirası" ekonomik bir değere dönüştürecektir:

İnanç Turizmi: Ani Harabeleri (Türkiye) ve Eçmiyadzin (Ermenistan) arasındaki aks, devasa bir turist akışı potansiyeline sahiptir.

Gastronomi Analizi: Her iki kültürde de ortak olan Mantı, Tarhana, Pestil ve özellikle bölgenin meşhur Aras Havzası ürünleri (kayısı, patlıcan, domates) için ortak bir coğrafi işaretleme ve "Sınır Ötesi Lezzet Rotaları" oluşturulabilir. Bu durum, yerel üreticinin ürününü doğrudan komşu pazara satmasını sağlar.

Karşılaşılabilecek Riskler

Analizlerde sadece kazanımlar değil, bazı riskler de not edilmektedir:

Küçük Üretici Baskısı: Ermenistanlı tarım üreticileri, Türkiye'den gelecek daha ucuz ürünler karşısında rekabet zorluğu yaşayabilir.

Jeopolitik Hassasiyet: Azerbaycan-Ermenistan barış sürecindeki aksamalar, sınır ticaretinin sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyecektir.