THY SIKINTILI DÖNEMDEN GEÇİYOR

İSTANBUL- Hızlı büyümesi, kaliteli hizmet ve servisi, ses getiren sponsorluk anlaşmaları ile dünyada adından sıkça söz ettiren THY, sene başından bu yana karşılaştığı krizlere karşı mücadele veriyor.
Dünyada en fazla noktaya uçan, transit yolcu sayısını rekor oranda arttıran, hızlı ve agresif büyümesi, kaliteli servis ve hizmetiyle bol ödüllü bir havayolu haline gelen Türk Hava Yolları (THY) yıl başından bu yana bir havayolunun hiç yaşamak istemeyeceği sorunlarla karşılaştı.

Filosunu 10 yılda neredeyse üç kat büyüten, bir yandan yeni pazarlara yönelip, bir yandan da taze sefer başlattığı hatları oturtmaya çalışan THY, 2016 yılında hiç hesapta olmayan birçok krizle yüzleşti. İstanbul, Ankara’da patlayan canlı bombaların hedefi sadece turistler değil aynı zamanda tüm Türkiye turizmi, dolayısıyla milli havayoluydu. 2015 yılında sınırımızı ihlal ettiği için bir Rus uçağının düşürülmesi THY’nin yoğun operasyon yaptığı ve çok sayıda müşteri getirdiği Rusya pazarında küçülmesine neden oldu.

2016 TERÖR SALDIRILARINA SAHNE OLDU

12 Ocak’ta İstanbul’da Alman turist kafilesini hedef alan IŞİD canlı bomba saldırısında 13 kişi, 17 Şubat’ta PKK’nın Ankara’da patlattığı bomba yüzünden 29 kişi, 13 Mart’ta yine PKK’nın Ankara’daki bombalı saldırısında 37 kişi, 19 Mart’ta İstanbul’daki IŞİD saldırısında 5 kişi hayatını kaybetti. Yılın ilk dört ayında ardı ardına yaşanan büyük terör saldırıları hem Türkiye turizmini baltaladı, hem de THY’nin potansiyel müşterilerinde ülke imajı adına bir korkuya neden oldu.

Türkiye’yi güvenli bulmayan Avrupalı turistin İtalya, İspanya gibi ülkeleri tercih etmesiyle Avrupa’dan taşıdığı yolcu sayısı önemli ölçüde azalan THY, herşey rağmen yaralarını sarmaya çalışırken, bu kez de 28 Haziran’da en fazla operasyon yaptığı merkezde, İstanbul Atatürk Havalimanı’nda yaşanan ve 50’ye yakın kişinin ölümüne neden olan terör olayıyla büyük şok yaşadı. Zira İstanbul Atatürk Havalimanı, THY’nin hem en çok uçuş yaptığı hem de transit yolcular için kullandığı bir hub’dı.

RUSYA İLE İLİŞKİLER DÜZELDİ DERKEN DARBE GİRİŞİMİ PATLAK VERDİ

Rusya ile düzelen ilişkiler, bu ülkeden charter ve tarifeli seferlerin tekrar başlayacak olması Atatürk Havalimanı saldırısını tam unutturuyordu ki bu kez de Türkiye, 15 Temmuz’daki darbe girişimi ile tarihinin en sıradışı günlerinden birini yaşadı. Türkiye’nin bekasına, geleceğine yapılan bu darbe girişiminin hemen ertesinde birçok havayolu uçuşlarını durdurarak anında tepki verirken, Amerikan Havacılık Otoritesi (FAA) Türkiye’ye ve Türkiye’den yapılacak tüm uçuşları durdurdu. Bu karar Amerikalı şirketleri pek etkilemedi zira hiçbiri Türkiye’ye uçmuyordu. Ancak karar ABD’de 9 şehre uçan ve bu hatta çok sayıda yolcu taşıyan THY’yi olumsuz etkiledi ve zarar hanesine hiç de küçük olmayan bir meblağın yazılmasına neden oldu. Ardı ardına krizlerle boğuşan THY, son darbe girişimiyle daha da sıkıntılı bir sürece girdi.

Oysa geçtiğimiz yıl İstanbul bir milyon turist ağırlamış, gelen turist sayısı bir önceki yıla oranla yüzde 7 oranında artmıştı. Transit yolcu sayısında İstanbul Frankfurt’u geride bırakmış, Paris Charles de Gaulle havalimanına yaklaşmıştı.

TURİZMDE TALEP DİP YAPTI

Kabul etmemiz gerekiyorki darbe girişiminden sonra Türkiye’ye olan turizm talebi adeta dip yaptı. İyice azalan talepe karşılık transit yolcu sayısını sabit utmak isteyen THY’nin elinde (servis ve kalitede Avrupalı birçok şirketi sollasa da) sadece fiyat kozu kaldı. Şüphesiz Körfez’in üç büyüğü (Qatar, Etihad, Emirates), THY’nin içinde bulunduğu bu durumun avantajlarından yararlanacak. Kabul etmeseler de devletten ciddi miktarda yardım aldıkları iddia edilen bu üç havayolu ile kıran kırana rekabet eden THY, 2016 yılında yaşanan terör ve darbe girişimi nedeniyle yarışta bir adım geriye düşecek.

THY SIKINTILI SÜRECİ HAFTALAR İÇİNDE ATLATABİLİR AMA...

Havacılık uzmanları, THY’nin yeniden rekabetçi ve agresif büyüme sergileyebilmesinin, ülkedeki politik durumun ne zaman stabil olacağına, başka terör saldırıları veya darbe girişimi yaşanıp yaşanmayacağına bağlı olduğuna vurgu yapıyor. Eğer herşey yolunda giderse THY’nin bu sıkıntılı süreçten haftalar içinde çıkabileceği yorumları yapılıyor.

Havacılık analisti Robert Mann, insan hafızasının çabuk unuttuğunu, Türkiye’ye tatil için gidenlerde bir tedirginlik yaşanabileceğini ancak transit olarak İstanbul’u kullanmaktan kimsenin çekinmeyeceğini söylüyor. Mann, transit yolcur açısından THY için durumun kısa sürede normala döneceğini düşünüyor. Transit yolcuların tercihinin yeniden THY’ye dönmesi çok önemli zira milli havayolu gelirlerinin büyük çoğunluğunu bu segmentteki yolcudan kazanıyor. İç hat yolcu trafiği THY’nin uçuşlarının yüzde 43’ünü oluşturuyor.

ABD VE AVRUPALI YOLCUNUN TRANSİT TERCİHİ THY

Afrika’da 50, Ortadoğu’da 30 noktaya sefer yapan THY, Avrupalı ve Amerikalı transit yolcular açısından en ideal tercih olarak öne çıkıyor. Ohio State Üniversitesi’nden Nawal Taneja, Amerikalı yolculara Afrika hattına en iyi bağlantıyı THY’nin sunduğuna vurgu yapıyor. Taneja, Amerikalılar için sadece Afrika değil Avrupa’daki birçok şehre de (Qatar, Etihad ve Emirates’e kıyasla) THY’nin en uygun bağlantıları verdiğini hatırlatıyor. Ülkedeki durumun kısa sürede normala dönmesi ve terör olaylarının yaşanmaması halinde THY’nin global arena da tekrar önemli bir oyuncu olabileceğini belirten Taneja, yaşanan son olaylardan sonra THY’nin ABD hattında frekans azaltımına gidebileceğinin altını çiziyor.

Bir başka havacılık analisti Brett Synder de, FAA’in kısa süreliğine de olsa Türkiye’ye uyguladığı uçuş yasağının ABD’li yolcular açısından THY nezdinde negatif etkisini olacağını savunuyor. THY’nin uzun dönemde taşıyacağı yolcu sayısı ve doluluk oranı ile ilgili daha karamsar bir tablo çiziyor. Son söz olarak şunu söylemekte fayda var; 15 Temmuz’da ülkemizin geleceğine kastedenler, gözbebeğimiz olan, kendisine çok daha yüksek hedefler koyan milli havayolumuza da büyük bir darbe vurmuş oldu.

Fatih Yılmaz/Kokpit.aero