THK'NİN UÇAKLARIYLA AB'DEN GELENLER ARASINDAKİ FARK: 'BEŞ KOVA SU'

ANKARA - Türkiye günlerdir orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Binlerce hektarlık alan yok olurken yangın söndürme uçak sayısının yeterli olmaması nedeniyle iktidara tepki gösteriliyor. Yangınla mücadele eden Türk Hava Kurumu'nun (THK) 2019 yılında ihale dışı bırakılmasıyla ilgili eleştiriler sürerken, Avrupa'dan üç uçak gönderilmesi kararıyla tartışma devam etti.

THK'NUN UÇAKLARI HANGARDA YATIYOR
Öte yandan AB tarafından Türkiye’deki orman yangınlarını söndürme çalışmalarına destek amaçlı gönderilen uçakların Türk Hava Kurumu’nun (THK) hangarlarında bulunan uçakların markasıyla aynı olması dikkat çekti. Twitch yayıncısı Jahrein THK hangarında  bulunan uçakların navigasyon görüntülerini “Bakın ne buldum” diyerek paylaştı.


UÇAKLAR HAVADAN GÖRÜNTÜLENDİ

Ttartışmalar sürerken Biz10TV, Türk Hava Kurumu filosunda yer alan Kanada yapımı Canadair CL-215 tipi yangın söndürme uçaklarının Ankara'da çürümeye terk edildiğini iddia etmişti. Uçakların park halindeyken çekilen görüntülerinde motorlarındaki pervanelerin eksik olduğu ve yapısalındaki çürümelere dikkat çekildi

THK uçakları çürümeye terkedildi

Jahrein paylaşımında şu ifadelere yer verdi: “Bu da 27/02/2021 tarihli THK google earth görüntüsü. Bu uçakların aynısı bugün AB tarafından destek olarak Türkiye’ye gönderildi. Bu uçakların tıpkısının aynısı bütün Akdeniz ülkeleri tarafından kullanılıyor.Bu bilgileri alın. Ne yapıyorsanız yapın.”

Avrupa Komisyonu, devam eden yangınlarla mücadeleye destek olmak amacıyla Hırvatistan’dan 1, İspanya’dan ise 2 Canadair uçağının Türkiye’ye gönderilmesi kararı aldı. Sosyal medyada, Türkiye’nin elinde de ‘aynı tip’ uçak olduğu belirtilerek bunların havalandırılmamasına tepki gösterildi.

9 ADET CL-215 SÖNDÜRME UÇAĞI VAR

Edinilen bilgiye göre, Avrupa Komisyonu’nun gönderdiği uçakların üçü de Canadair CL-415 modelinden oluşuyor. Türk Hava Kurumu (THK) Gökçen Havacılık’ın sitesinde yer alan bilgilere göre ise Türkiye’de yangın söndürme uçak filosunda 11 adet M-18 Dromader, 9 adet de Canadair CL- 215 model yangın söndürme uçağı bulunuyor.

THK’nin eski yöneticilerine göre Avrupa Komisyonu’nun gönderdiği CL-415 tipi uçaklar ile onarılmadığı için kullanılmayan Türkiye’deki CL-215 modeli uçaklar arasında çok fazla fark bulunmuyor. Yöneticiler bir an önce gerekli adımların atılıp Türkiye’deki CL-215 modeli uçakların yangınlarla mücadelede devreye sokulması gerektiğini belirtiyor.

CL-415

‘CL-215’LER 5 BİN 346, CL- 415’LER 6 BİN 137 LİTRE SU KAPASİTELİ’

THK eski Merkez Denetleme Kurulu Başkanı Bayram Duman’a göre Avrupa Komisyonu’nun Türkiye’ye gönderdiği uçaklar ile THK bünyesinde olan fakat gerekli adımlar atılmadığı için havalanamayan uçakların arasında kapasite anlamında çok fark bulunmuyor. Duman, CL-415’in, CL-215’in bir üst modeli olduğunu ifade ediyor.
“Avrupa’nın yolladığı uçaklarla bizdeki onarılmayan uçakların farkı yok” diyen Duman, iki farklı model arasındaki ayrımı ise şu ifadelerle açıklıyor:

“Bizdeki Candair CL-215’ler ile Avrupa Komisyonu’nun gönderdiği CL-415 arasında çok bir fark yok. Aynı tiptir. Motor gücü farkı vardır. İkisinin işlemi aynıdır. Aldığı su miktarları farkı da hemen hemen aynıdır. CL-215’ler 5 bin 346 litre, CL-415’ler de 6 bin 137 litre su kapasitesine sahiptir. CL- 415’ler jet motorlu, CL-215’ler de piston motorludur. “

CL-215

‘ELİMİZDEKİLERE ‘ANTİKA’ DİYORLAR AMA BİRBİRİNE YAKIN UÇAKLAR’

“Bizim elimizdeki CL-215’ler de düşük masraflarla CL-415’e çevrilebilir. CL-415’in motorları takılabilir. Elimizdeki CL-215’e ‘antika’ diyorlardı ama bunlar birbirine yakın uçaklar. Aralarında fark yok, hatta elimizde olan CL-215’ler daha iyi uçaklar. İki uçak arasındaki fark beş kova su. Avrupa’nın yolladığı uçaklarla bizdeki onarılmayan uçakların farkı yok.”

‘TALİMAT VERİLİRSE İKİ UÇAK BEŞ GÜNDE UÇUŞA HAZIR OLUR’

THK bünyesinde yer alan 9 adet CL-215 tipi uçakların 2’sinin havalandırılması için talimat verildiği yönünde duyum aldığını belirten Duman, “Yangın çıkalı beş gün oldu. Benim aldığım net bilgi, iki uçağımız talimat gelirse beş gün içerisinde havada olur” ifadelerini kullandı ve elde olan CL-215 model uçakların havalanması için gerekli sürelere dair şunları kaydetti:

“İki uçak beş gün içerisinde talimat verildiği anda kontrolleri yapılıp uçuşa hazır hale gelir. Bir uçak parçaları geldiği anda yedi günde uçuşa hazır olur. Üç uçak yıllık bakıma hiç girmedi, bunların da sisteme girmesi için parçaları geldiği anda 20 ile 30 gün içerisinde uçuşa hazır hale gelir. Üç uçak da motor ve iniş takımları takıldığı anda, o biraz sürer, altı yedi ay içerisinde onarılır uçar hale gelir. Bu sayede dokuz uçağımız olur. “

‘BEŞ GÜNDE HAVALANABİLECEK UÇAKLARI NEDEN HAVALANDIRMADINIZ?’

Sosyal medyada yangın uçaklarına ilişkin dile getirilen tepkilerin haklı olduğunu belirten Duman, “İnsanların, ‘Elimizde uçak varken neden Avrupa’dan aldık’ tepkisi haklı. Elimizde uçak var. Beş günde havalanabilecek uçakları neden havalandırmadınız? Elinde bir hafta içinde havalanabilecek üç uçak varken beş gündür neden havalandırmadınız? Bu inatlaşma niye? Elimizdeki uçaklar neden faal edilmiyor?” ifadelerini kullandı ve bir an önce adım atılması gerektiğini söyledi.

CL-215

‘TÜRK HAVA KUVVETLERİ DEVREYE GİRSİN’

Avrupa Komisyonu tarafından gönderilen CL-415 tipi uçakların bakımlı halde olduğunu, Türkiye’de bulunan CL-215 modellerinin de bakımlarının yapılması halinde uçabileceğini belirten eski THK Genel Başkanı Erdoğan Karakuş, “Uçak miktarı ne kadar fazla olursa o kadar iyidir” ifadelerini kullandı.

THK bünyesindeki uçaklara ilişkin inceleme yapılması gerektiğini belirten Karakuş, “Bir yıl önce THK kayyım başkanı, ‘Uçakların dört tanesi hazır, beşinci için 150 bin dolar, altıncı için 150 bin dolar verildiği takdirde havada’ diyor. Bir sene sonra ‘4 milyon dolar olursa uçar’ diyor. 4 milyon dolara çıkış nedeni ne? Hangi parçalar değişecek? Ancak bir inceleme sonucunda bu ortaya çıkabilir” diye konuştu.

Türk Hava Kuvvetleri bünyesinde üç fabrika olduğunu, onarılmayı bekleyen yangın söndürme uçaklarının yapılacak bir düzenlemeyle burada onarılabileceğini belirten Karakuş şunları kaydetti:

“Ben teklif ediyorum. Türk Hava Kuvvetleri devreye girsin. Onların üç tane bakım fabrikası var. Bir an evvel bu işi yürütsün. Onların teknik kapasitesi fevkalade yüksek. Görevden alınan THK personeli ve pilotları da işe geri alınsın. Benim gördüğüm kadarıyla sayın cumhurbaşkanına ve sayın bakana devamlı yanlış bilgiler geliyor. Yok efendim motorlarda kuşlar falan var diyor sayın bakan. Cumhurbaşkanı da uygun uçağımız yok diyor.”

‘CL-215’LER BAKIMI YAPILIP DEVREYE SOKULABİLİR’

“Ben oraya genel başkan olduğumda az çok bu işlerin insanı olduğumuzdan yönetimine tuğgeneral de almıştım. Yine bakımcı arkadaşlarım vardı. Yönetimi böyleydi. İlk geldiğimde uçakların uçması için bir buçuk trilyon lazım dediler. Bizim hayatımız uçaklarla geçtiği için hesapladık 400 milyona bu işin olabildiğini gördük. Bu işi bilen inceleyecek. Neye ihtiyacımız var bakacağız. Türk Hava Kuvvetleri’nin Kayseri’deki fabrikasında C-130 uçaklarının bakımı yapılıyor. Tanker uçaklarının bakımı yapılıyor. Radar uçaklarının bakımı yapılıyor. Tersine mühendislikle parça üretirler. Alsın hava kuvvetleri bu uçakları. Alt tarafı kanun hükmünde kararnameye bakar. Yeter ki bu cumhurbaşkanına izah edilebilsin. CL-215’ler bir şekilde bakımı yapılıp devreye sokulabilir. Türk Hava Kurumu pilotları görevden alınmamış olsa, teknik personeli görevden alınmamış olsa bir sorun yoktu ve bu işi bitirirdi. Şu an acil durumdayız ve Türk Hava Kuvvetleri devreye girmelidir."

THK'nın kuruluş amacı: "Bilgili, yürekli, kanatlı bir gençlik yetiştirmek"

"Hayalini geniş tut. Uçak yapmayı bile düşün. Cemiyeti kur ve bana çalışmaya başladığınızı bildir" demişti Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Bolu Milletvekili Cevat Abbas Bey'e Türk Tayyare Cemiyeti'nin kuruluşunun talimatını verirken.

Havacılığı askeri bakımdan "olağanüstü önemli" gören Atatürk'ün hedefinde "bilgili, yürekli, kanatlı bir gençlik yetiştirmek" vardı. 

16 Şubat 1925'de Türk Tayyare Cemiyeti adıyla kurulan, 24 Mayıs 1935'te Türk Hava Kurumu ismini alan kuruma o yıllarda, alyansından arazisine, canlı hayvanından tarladaki mahsulüne kadar pek çok şeyini bağışlayan bir halk desteği vardı.  

Nutuk'un telif hakları Türk Hava Kurumu'na

1935'te Türk Hava Kurumu'na 10 bin lira bağış yapan Atatürk, "Nutuk" adlı eserinin basım-yayım haklarından elde edilen gelirin de THK'ya verilmesini istemişti. 

Hatta 2003 yılında senaryosu için Nutuk'tan faydalanılan "Kurtuluştan Kuruluşa" adlı tiyatro oyununun yönetmeni Mehmet Ege, THK'ya telif ödeyeceklerini açıklamıştı. Bu, Atatürk'e ölümünden sonra ödenen ilk telifti. 

1986'da alınan 11 uçak 2020'de satıldı

Peş peşe paraşüt, planör, motorlu uçuş ve model uçak okulları açan Türk Hava Kurumu'nun ilk yangın uçağı ise ilk kez 1986'da uçurulan tek motorlu tarım uçağı M-18 Dromader'dı. 

Polonya yapımı uçak, 2 bin 200 litre su kapasiteliydi. THK'nın envanterinde 11 adet vardı. 

Ankara'da satışa çıkarılan M-18 Dromader'lardan biri

Bu uçaklar 2012'de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) denetiminden geçmiş, "çok sayıda aksaklık" gerekçesiyle THK'dan bakım yetkileri alınmıştı. Kasım 2014'te de emekliye ayrıldılar. 

Yaz aylarında yangın nöbeti tutan, küçük oldukları için sarp arazilerde yüksek hızlı hareket kabiliyetine sahip, yangına ilk müdahale aracı olarak da bilinen bu uçakların tamamı, 2020 yılında ihaleyle satıldı. İhale şartnamesi için istenen para 500 liraydı.

2009'da yeni yangın uçağı alındığında SHGM şöyle demişti: Döviz yurt içinde kalacak

1990'lı yıllarda pek çok ulusal ve uluslararası havacılık müsabakasının organizasyonunu da üstlenen THK için 2000'li yılların başı altın çağdı. Öyle ki 10 Ekim 2004'te Türk Hava Yolları ile pilot yetiştirme sözleşmesi bile imzalanmıştı. 

Yangınla mücadelede ise 2007 kritik bir yıldı. 

Çünkü o güne kadar Orman Bakanlığı, yangın söndürmede kullanılacak uçakları yurt dışındaki firmalardan kiralıyordu. 17 Mayıs 2007'de yangın söndürme uçağı alım kampanyası başlatıldı. Türk Hava Kurumu'nun aldığı ihale, yedi yıllık bir yatırımı kapsıyordu. 

www.airliners.net sitesi CL 215 tipi uçakların su depolama kapasitesini 6 bin 123 ton olarak açıklıyor

Tarihler 2 Haziran 2009'u gösterdiğinde iki adet amfibik CL 215 tipi yangın söndürme uçağı, Türk Hava Kurumu Gökçen Havacılık İktisadi İşletmesi siciline kaydedildi. 

SHGM'nin internet sitesinden yapılan açıklamada 5 ton su taşıma kapasitesine sahip söndürme uçaklarının alımıyla "artık önemli miktarda döviz yurt içinde kalmış olacaktı". 

O dönemki hedef, göl, deniz ve barajlardan su alabilen 12 adet yangın söndürme uçağı ile filosunu güçlendirmekti. 

Pilot olmak isteyene kredi kolaylığı sunulmuştu 

2009, pilot olmak isteyenlerin de desteklendiği bir yıldı. Akbank, Denizbank gibi özel bankalar o dönem 50 bin euroyu bulan pilotaj kursu için esnek geri ödeme imkanı olan kredi kampanyaları başlatmıştı. 

58, 59 ve 60'ıncı hükümetlerde Devlet Bakanlığı yapmış Kürşat Tüzmen dahi, Türk Hava Kurumu'ndan pilotluk eğitimi alan isimler arasındaydı.