TAKSİM ANITI'IN ONARIMI SÜRÜYOR

İSTANBUL- Cumhuriyet'in en önemli simgelerinden biri olan Taksim Meydanı'ndaki anıtın temizlenmesi sürüyor. Büyükşehir Belediyesi'nin ihalesini, Pekerler İnşaat Ltd. Şirketi, 118 bin TL bedelle kazandı. Anıttaki mermer ve kirlerin temizlenmesi için gerçekleştirilecek restorasyon, bayramdan sonra başladı. Anıtın kirlenmesinde en büyük etken olan güvercinler ise temizliği bekliyor.
Demir iskele kurulan tarihi anıtta restorasyon yapılırken çevresini kapatacak olan panolarının üzeri de Atatürk fotoğrafları ile kapatıldı. Firmaya anıtı temizlemeleri için 3 ay süre tanındı. Vatandaşların Cumhuriyet Anıtı'na olan hassasiyetlerini dikkate alan firma yöneticileri, herhangi bir aksaklığa meydan vermemek için projenin başına Mimar Sinan Üniversitesi'nden Prof. Dr. Oğuz Ceylan'ı getirdi.
İskele kurulan ve yarı şeffaf branda ile çevrilen anıttaki çalışmaların, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'na kadar bitirilmesi planlanıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Tarihi Çevre Koruma Müdürü Cem Eriş, anıtın röleve, restitüsyon, restorasyon ve çevre düzenleme projesinin 2007 yılında hazırlandığını söyledi.
Eriş, projenin 2 Numaralı Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylandığını belirterek, proje kapsamında yapılan malzeme analizleriyle, anıttaki tahribat, malzeme kayıpları ve kirlenmelerin tespit edildiğini anlattı.
Bunların giderilmesi için gerekli koruma önlemlerinin belirlendiğini ifade eden Eriş, ayrıca özel ve resmi törenlerde çelenk koymak üzere, anıta rahat yaklaşım ve kaidenin korunmasını sağlamak amacıyla peyzaj projeleri hazırlandığını kaydetti.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yapı İşleri Müdür Yardımcısı Fatih Duman da proje uygulamasının kendi müdürlüklerince gerçekleştirildiğini belirterek, amaçlarının anıtın özgünlüğünü korumak olduğunu söyledi.
Duman, restorasyon çalışmaları kapsamında malzeme değişimi yapılmadan var olan malzemeyi en üst düzeyde koruyacak ve sağlamlaştıracak bir uygulama yapılacağını aktardı.
Anıt üzerinde yapılan gözlemlerde, Verona kırmızısı olarak adlandırılan taşlarda ve yeşil renkli serpantinlerde pudralaşma, bağlayıcı kayıpları ve bununla birlikte yüzeylerde yoğun erozyonlar ve parça kayıpları tespit edildiğini dile getiren Duman, "Anıtta genel olarak büyük bir tahribat yok" dedi.
Fatih Duman, bronz heykellerde oluşan korozyonla birlikte anıtın taşlarının üzerinde yağışların oluşturduğu bakır oksit lekeleri ve asit yağmurlarının taşlar üzerinde karbon kirlenmeleri ve tabakalaşma oluşturduğunu anlatarak, anıtı oluşturan taş blokların yıllar içerisinde oluşturduğu küçük hareketlerin de derzlerde boşalmalara neden olduğunu kaydetti.

-TEMİZLİK ÇALIŞMALARI HASSAS MEKANİK YÖNTEMLE YAPILIYOR
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yapı İşleri Müdür Yardımcısı Duman, bronz heykellerin heykeltıraş gözetiminde öncelikle el aletleriyle hassas mekanik yöntemle temizleneceğini, sonraki aşamada bakır kirlenmesi gibi lekelerin çıkarılabilmesi için kimyasal temizlik yapıldığını söyledi.
Temizliği tamamlanan bronz heykellere kimyasal koruyucu sürüleceğini ifade eden Duman, anıttaki tüm temizlik işleri bittikten sonra da raporda belirtilen oranlarda malzeme kullanılarak sağlamlaştırma işleminin yapılacağını bildirdi.
Anıtta oluşan çatlakların enjeksiyon yöntemiyle doldurulacağını aktaran Duman, anıtın kurşun örtüsünün yağmur sularından zarar görmemesi için yenileneceğini ve kuşkonmazların da tekrar elden geçirileceğini söyledi.

Duman, restorasyon projesi ve uygulaması ile çevre düzenlemesi için 250 bin TL kaynak ayrıldığını ifade ederek, çalışmaların 90 iş günü içerisinde bitirilmesinin hedeflendiğini sözlerine ekledi.

TAKSİM CUMHURİYET ANITI-
Cumhuriyeti simgeleyen anıt, Pietro Canonica tarafından bronz ve taş
kullanılarak 2.5 yılda tamamlandı. Halkın maddi katkılarıyla yapılan anıt, parçalar halinde 45 sandık içerisinde İtalya'dan vapurla İstanbul'a getirildi. 84 ton ağırlığındaki anıt, 23 günde monte edildikten sonra 8 Ağustos 1928'de törenle açıldı. Talimhane Caddesi ve İstiklal Caddesi-Sıraselviler aksı üzerine yerleştirilen anıtın yerleşim planlamasında önünde tören yapılacağı dikkate alınarak çevre düzenlemesi yapıldı.
Dairesel bir meydanın ortasında yükselen anıtın, iki yüzündeki bronz figürler, geleneksel mimariden esinlenerek oluşturulmuş kemerli taş bir kaide içerisinde yer alıyor.
11 metre yüksekliğindeki anıtın bir yüzü Kurtuluş Savaşını, diğer yüzü ise Cumhuriyet Türkiye'sini simgeliyor.
Anıtın kuzey yüzünde Mustafa Kemal, askerlerinin önünde görülürken, diğer yüzünde ise sivil giysileri ile Mustafa Kemal Atatürk yanında İsmet İnönü ve Fevzi Çakmak, askerler ve halkla birlikte betimlenerek, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu canlandırılıyor. Anıtın bu yüzünde Atatürk'ün ardında bulunan Ukrayna asıllı Sovyet general Mihail Frunze ve Kliment Voroşilov'un heykeli, Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye'ye yapılan Sovyet yardımına duyulan minnettarlığı da anlatıyor. Anıtın Harbiye'ye yönelik bölümünde ise 30 Ağustos Zaferi canlandırıldı ve Atatürk'ün Kocatepe Savaşı, askerler ve kadınlar ile gösterildi. Atatürk'ün buradaki heykeli, Milli Mücadele sırasında Ethem Hamdi'nin çektiği fotoğraf esas alınarak canlandırıldı.
Anıtın yan yüzlerinde ise birer asker heykeli, üstlerindeki madalyonlarda ise iki kadın portresi yer alıyor. Anıtın bu dar yüzleri altında birer ayna taşı ve önlerinde mermer yalaklar bulunuyor. Sanatçı bu yalakları akacak su ile meydan çeşmelerini anımsatan bir proje için oluşturmuş, ancak sonradan su ögesi kullanılmamış.

"Öfkeli Yıllar" ve tarihteki traşlama merakı
Gazeteci Altan Öymen "Öfkeli Yıllar" adlı son kitabında, "İsmet Paşa"yı Ne Yapmalı" adlı bölümde Taksim Cumhuriyet Anıtı"na dair oldukça çok ilginç bir tartışmaya yer veriyor. Yıl 1950. CHP, 27 yıllık iktidardan sonra muhalefette. Genel Başkan İsmet İnönü. Adnan Menderes"li DP iktidarda.
Yerel seçimlerden sonra DP"li belediyelerin ilk işi İnönü adını taşıyan cadde ve sokakların isimlerini değiştirmek olur. Uygulama, “Sokak ve caddelere yaşayan kişilerin adı verilemez” diyen hükümet kararına bağlanır. Heykeller için ise yasa gerekmektedir. Yaşayan kişilerin heykellerinin kaldırılması için yasa da hazırlanır. Ama komisyondan geçen teklif, bazı DP"lilerin de aklına yatmaz. DP Afyon milletvekili Kemal Özçoban sorar: “Peki, Taksim Adibesi"nde Atatürk"ün yanındaki İnönü ne olacak?”
Bu durumda ya İnönü"yü anıttan traşlamak ya da anıtı tümden kaldırmak gerekecektir. İkisinin de izahı zor olduğundan vazgeçilir.

Zuhuri tarihi!
Ama "traşlama" konusunda akıllara ziyan bazı örneklere de rastlanır. Altan Öymen "Öfkeli Yıllar"da anlatıyor: “Demokrat Partili bir Bolu milletvekili vardı. Adı Zuhuri Danışman"dı. Daha önce eğitimciydi. Tarih öğretmenliği yapıyordu. Okullar için bir tarih kitabı yazmış, kitap Milli Eğitim Bakanlığı"nca yardımcı kitap olarak kabul edilmişti. Ama sayfalarını karıştıran öğrenci velileri, hayretler içinde şunu görmüşlerdi: İsmet İnönü"nün adı, Kurtuluş Savaşı Tarihi"nden çıkarılmıştı. İnönü muharebelerinin adıyla birlikte...
Lozan"ın barış müzakerecisi de, Atatürk döneminin 14 yıllık başbakanı da, Cumhuriyet tarihih ikinci cumhurbaşkanı da yok sayılmıştı.
Muhalefet basını, kitabı "Zuhuri tarihi" diye nitelendirdi.”