SMİTH, GOLDMAN’IN YAPTIĞINI DOĞRULADI

MURAT EMEN-EMEN&EMEN
Haftanın Ekonomik Görünümü 9-15 Temmuz 2012
İSTANBUL- 2008 krizi öncesi bir ABD yatırım bankasında yaşanan 24 saati anlatan “ Margin Call ” filminden beğendiğim bir sözdür. “Muzik susmadı, hala yavaş yavaş çalıyor” O zaman hala ümit var demektir.

THE MUSİC İS NOT STOPPED BUT STİLL SLOWİNG DOWN.
2008 krizi öncesi bir ABD yatırım bankasında yaşanan 24 saati anlatan “ Margin Call” filminden beğendiğim bir sözdür. “Müzik susmadı, hala yavaş yavaş çalıyor” O zaman hala ümit var demektir.
Bir krizin anatomisini bu kadar iyi anlatan ve heyecanınızı doruğa ulaştıran bir 2011 yapımı film. Tipik bir Wall Street filmi ama gerçekler, aldatmalar, kandırmalar, yıkmalar.vulture capitalism dedikleri şey işte bu. Filmin özeti “You are selling something that you know has no value”. Değerinin olmadığını bildiğiniz bir takım assetleri satıyorsunuz. Kimin aldığı veya alacağı önemli değil.
Filmin en can alıcı yeri; Yönetim Kurulu Başkanı risk yönetim bölümünden kendilerini bankanın içinde bulunduğu risk konusunda ikaz eden gence sorar.” Is the music stopped or slowing down? Cevap “still slowing down”dır. Başkan hemen karar verir “Sat, sat, sat ne varsa derhal satın”. Pekçok ödüle aday gösterilen realist bir film.

PARA KAZANMA KÜLTÜRÜ
Goldman Sachs’ın eski yöneticisi Greg Smith’in, şirketten ayrılırken The Newyork Times’da yayınlanan yazısı ülke çapında büyük yankı uyandırmıştı. Yazı özetle “yalnızca bir şeye değer verilen bir şirket kültürünü, hangi yolla olursa olsun, olabildiğince çok para kazanma kültürünü” anlatıyor.
Smith’e göre Goldman müşterilerini velinimet değil, yolunacak kaz olarak görüyor Goldman’lı borsacılar, sonunda patlayacağı kesin olan ürünleri satmak ve müşterileri zarara soksa bile, ne kar yapabileceklerini görmek için birbirleriyle yarışıyor. Smith “İnsanların müşterileri nasıl yolabileceklerinden sözettiklerini düşündükçe midem bulanıyor” diye yazıyor. Bu yazıyı okuyunca Smith herhalde nedamet getiriyor diye düşündüm.
Gerçekten mali krizden çok az yara alarak çıkmasına rağmen Goldman öyle şaşırtıcı bir kine hedef oldu ki, onu vampir bir ahtapota benzetenler bile çıktı. Bunun nedeni, şirketin temsil ettiği ahlak dışı, her şeyi paraya bağlayan kapitalizm anlayışının çoğu Amerikalılar arasında içgüdüsel bir nefret uyandırması. Birçok insan; Wall Street’in çirkin uygulamaları kural olarak benimsediğinden, başarılı bir kariyer yapıp milyonlarca dolarlık primler kazanmak için topluma zarar verecek yollardan kar etmeye yeşil ışık yaktığından zaten şüpheleniyordu ve Smith’in yazısı bunları doğruladı. Goldman krizden çok önce kendisi için topladığı mortgage kağıtlarını krizin kokusunu alınca bunları müşterilerine sattı. Goldman hakkında iş ahlakına hiç uymayan daha pekçok şey anlatılıyor.
Yazıda “Goldman’ın yaptıklarına yasadışıdır diyemeyiz Ama yapılanların savunduğumuz ve bu şirketlerde görmek istediğimiz değerlere de uygun olduğunu kimse söyleyemez.”deniyor.
Margin Call filmi Goldman Sach’ın hikayesine çok benziyor.



KIRILGANLIK DEVAM EDİYOR
AB liderlerinin 28-29 Haziran ‘da Brüksel’de yaptıkları zirve beklentilerin aksine iyi sonuç verdi. Liderler bu zirvede hükümetlerden ziyade zayıf bankaların sermaye ihtiyaçkarını gözönünde bulundurarak kurtarma fonlarını onaylarken, güç durumdaki bazı hükümet tahvillerinin satın alınması konusunda da fona ışık yaktılar. Bu gelişmeler euro’da bariz bir yükselme toparlanma hamlesine neden oldu. İtalya ve İspanya tahvillerinin verimleri düşerken, İrlanda kendi piyasasını desteklemek zorunda kaldı. Alınan kararlar meyanında Avrupa Merkez Bankasının AB bankalarını gözetleme görevi daha önce 6 ay ile sınırlı iken şimdi ECB’ye süresiz gözetim görevi verildi. AB ülkelerinde işsizlik rakamları 1995 yılından buyana ilk defa %11.1 ile en yüksekte. Alman üretim endeksi ciddi bir yavaşlama ve zayıflık sinyalleri veriyor.

Bu arada geçtiğimiz hafta ECB gösterge faizini 0.25 düşürerek 0.75’e çekti ve tarihinin en düşük faizini açıkladı. Mevduat faizinin sıfır olarak belirlendiği AB euro Bölgesinde bundan sonraki adım parasal genişlemeye bir adım daha yaklaşıldı.Durgunluğu belirginleşen Euro bölgesinde canlandırma gayreti diyebileceğimiz bu tedbir başarılı olabilecek mi? Göreceğiz.
Endüstriyel kırılganlık bütün dünyaya yayılma temayülünde. ABD’de üretim endeksi Haziran’da 50’nin altına düştü. İhracattaki kesin düşüşün en önemli nedenlerinden biri Avrupa ve Çin’deki talep düşmesi. Aynı şekilde Brezilya’daki sıkıntının nedeni mesela Çin’e yeterince satamamak. Asya’ya baktığımızda da aynı şeyi görüyoruz. Aşağıdaki grafiktede açık olarakJaponya PMI’I geçen kasımdan buyana ilk defa 50’nin altına düştü. Çin’nin PMI’I ise çöplüğün üstünde seyrediyor.Üretim sektörü satınalma müdürlerinin endeksi, Japonya,ABD ve Çin’de geçmiş aya göre 50’nin altına indi.



Görüldüğü gibi her türlü yavaşlama bütün ekonomileri etkiliyor. Global dünyada kriz senin derdin deyip işin içinden sıyrılmak mümkün değil.Dönüp dolaşıp bir şekilde senin ekonominide etkiliyor.

TÜRKİYE DOSYASI
Erdem Başçı : Kemerleri çözüp uçakta dolaşmak için henüz erken.

TCMB Başkanı Başçı Elazığ’da gerçekleştirdiği “Para Politikaları” konulu konferansında biraz daha sabır istedi. Konuşmasından satır başları şöyle;
• Kredi büyüklüğü yeterince yavaşladı ve makul seviyelerde seyrediyor.
• Döviz kuruda gerektiği kadar değer kaybetti.Daha fazlasını beklemeyin .Ama dövizi hiçbir zaman rüzgarın seyrine bırakmayız.
• Bu iki nokta yani krediler ve döviz bizim için çok önemli idi. Böylece yumuşak iniş sağlandı. Ama henüz kemer çözmek için biraz erken.
• Avrupa sıkıntılı. Durgunluk var.Orayı iyi takip etmeliyiz.
• Cari açık 65 milyar dolar. Enerji hariç neredeyse başabaş. Enerji dahil 65 milyar dolar. Yılsonu belki biraz altında gerçekleşebilir.
• Kredi büyümesinde toplamda gelinen nokta%19, tüketicilerde %15, ticari kredilerde %20 civarında. Yılsonunda 19’un %14’e düşmesini ümit ediyoruz.

PİYASALARDA NOT ARTIŞ BEKLENTİSİ VAR
Piyasalarda Türkiye notunun artırılması beklentisi var. Fitch yetkilisi üç ay içinde not kararlarını açıklayabileceklerini belirtti. Şu anda Kasım 2011’deki yerlerinde olduklarını belirten yetkili, risk algılarının değiştiğini, ilginin derecelendirme kuruluşlarına bu yüzden arttığını belirterek, kendileri de dahil krizden herkesin ders aldığını ifade etti.
Not artış beklentisinin borsaya müsbet etki edeceğini ifade eden uzmanlar ilk etapta 65.000 sonrada 70.000 beklentisindeler.



Irak Yatırımcı arıyor
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) İcra Kurulu Başkanı Rona Yırcalı, Irak hükümeti tarafından iletilen dosyada ülkede yapılması istenilen 60 milyar doları aşan 120 proje bulunduğunu söyledi.
Yırcalı, DEİK'in düzenlediği "Irak'ta Türk-Japon İşbirliği Forumu-Müteahhitlik ve Enerji Pazarı" konulu forumda, Irak hükümeti tarafından iletilen dosyada ülkede yapılması istenilen 60 milyar doları aşan 120 proje bulunduğunu belirtti.
Bu projelerin içerisinde hastane, metro, okul, havalimanı, altyapı, rafineri ve konut inşaatlarının yer aldığını kaydeden Yırcalı, "Toplam 60 milyar doları aşan 120 projenin hayata geçirilmesi için Irak hükümeti yatırımcı arayışında. Bu projelerden pay almak isteyen Japon CEO'lar ise Irak'ta iş yapabilmek için Türk iş adamlarına ihtiyaç duyuyor. Türk iş adamlarının bölgedeki tecrübesi ve bilgi birikimi Irak'ta yapılması planlanan projeler için büyük önem taşıyor" ifadelerini kullandı.

PİYASALAR
Avrupa, İngiltere ve Çin Merkez Bankaları’nın parasal duruşu gevşetici adımlarının ardından ABD’de açıklanacak önemli istihdam verileri öncesinde küresel piyasalara sınırlı kâr satışı geliyor…
ECB’nin politika faizi ile birlikte mevduat faizini de 25 baz puan indirmesi ve sıfır seviyesine çekmesi, euro’ya sert satışlar getirdi; Avrupa borsaları da satışlardan nasibini aldı…
Mart, Nisan ve Mayıs aylarında beklentilerin çok altında kalarak piyasalara yüklü satış getiren ABD tarım dışı istihdam verisi 90.000 kişilik beklentinin altında kalırsa piyasalar yine rahatsız olabilir. İşsizlik oranının yüzde 8,2 ile yatay kalacağı tahmin ediliyor…
Euro/dolar paritesi ECB kararları sonrası önemli desteği 1,24’ün altına sarkıyor. Geri çekilmeler 1,2280’e doğru devam edebilir.
USD/TL 1,80-1,82 bandında sakin görünümünü koruyor. Kurda dengeli pozisyon korunmalı.
IMKB’de yatay bir seyir bekleniyor. Açılış 61.900-61.950 bandında tutunmaya çalışacak. Olumsuz gelişme ters tepki verebilir. Tatil sezonuda başladı. Yoğunlukta gevşeme başladı.
Ülke gündeminde tahliyeler var. Başta tutuklu vekiller olmak üzere tahliye bekleyen çok sanık var.
Esenlikle Kalın.