SİDE ANTİK KENTİ’NDE ANADOLU ÜNİVERSİTESİ’NİN 17. YILI

ABDURRAHMAN BÜYÜKKESKİN
ANTALYA / MANAVGAT – Türkiye’nin ve Antalya’nın en önemli kültür, tarih ve arkeoloji turizmi merkezlerinden biri olan Manavgat ilçesine bağlı Side Antik Kenti, arkeolojik kazı tarihinde önemli iki miladı aynı anda kutluyor. 1947 yılında başlayan ilk kazı çalışmalarının 79. yılı tamamlanırken, kurumsal/üniversite düzeyindeki kazıların da 17. yılına girildi.

   Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Vizyonuyla Başlayan Kazılar

Side Antik Kenti’ndeki ilk arkeolojik kazılar, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün yurt dışına eğitime gönderdiği ilk Türk arkeologlardan olan Ordinaryüs Prof. Dr. Arif Müfid Mansel tarafından 1947 yılında başlatıldı. Prof. Dr. Mansel, öğrencisi Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr. Jale İnan ile birlikte 1960 yılına kadar aralıksız bir şekilde çalışmalara öncülük etti. Sonraki yıllarda Dr. Ülkü İzmirligil ve Prof. Dr. Mehmet Özhanlı gibi değerli isimlerin katkılarıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde yürütülen kazılar, bölgenin eşsiz tarihini gün ışığına çıkardı.

Anadolu Üniversitesi 17 Yıldır Side Tarihini Gün Işığına Çıkarıyor

Antik kentte bir üniversite adına yürütülen ilk kurumsal kazı çalışması ise 2009 yılında Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Sabri Alanyalı liderliğinde başladı.

İlk olarak Roma döneminden kalma 16 bin kişilik görkemli Side Antik Tiyatrosu’nda yürütülen sondaj çalışmalarıyla başlayan bu yeni dönemde önemli başarılara imza atıldı. Prof. Dr. Hüseyin Sabri Alanyalı ve ekibi, antik tiyatronun hemen yanında bulunan 1800 yıllık Tyche (Şans) Tapınağı’nı 15 ay gibi kısa bir sürede ayağa kaldırarak Türk arkeolojisine ve turizmine kazandırdı. 2019 yılında alınan kararla ise Side'deki kazılar, yılda 4 aydan 12 aya çıkarılarak kesintisiz sürdürülmeye başlandı.

Antalya’ya Gelen Her 5 Turistten Biri Side’yi Ziyaret Ediyor

Side’nin Antalya ve ülke turizmi açısından stratejik bir öneme sahip olduğunu belirten Kokartlı Turist Rehberi İlkay Özen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Side'de arkeolojik kazılar 79 yaşına girdi. İzmir Efes'ten sonra Türkiye'de başlatılan ikinci arkeolojik kazı alanı olan Side; Olimpos, Myra, Termessos, Perge, Patara gibi diğer ören yerleri arasında en fazla kültür ve tarih turizmi hareketliliğine sahip kenttir. Antalya’ya gelen yaklaşık 17 milyon 450 bin yabancı turistin beşte biri tatilini bitirmeden mutlaka Side’yi ziyaret etmekte; Side Antik Tiyatrosu ve Apollon Tapınağı’nda hatıra fotoğrafı çektirmektedir."

Side’yi en çok ziyaret eden yabancı turistler sıralamasında birinci sırada Almanlar yer alırken, onları sırasıyla Ruslar, İngilizler ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinden gelen misafirler takip ediyor.

Dünyada Bir İlk: Antik Kent Üzerine Kurulu Osmanlı Köyü "Selimiye"

Yaklaşık 7 asır boyunca yerleşimin olmadığı ve ıssız kalan Side Antik Kenti, tarihi ve sosyolojik açıdan da dünyada eşine az rastlanır bir özelliğe sahip. 138 yıl önce Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid, Girit Adası'nda çıkan isyanların ardından adada yaşayan Müslüman Türkleri gemilerle Antalya Limanı’na getirtti.

Padişah II. Abdülhamid, Giritli muhacirleri şehzade oğullarının adına kurduğu köylere yerleştirdi. Bu kapsamda Manavgat Side'de oğlu Şehzade Selim adına Selimiye Köyü kuruldu. Dünya üzerinde antik ören yeri üzerine kurulan tek tarihi köy olan Selimiye, bugün antik kalıntılarla iç içe yaşayan 115 tarihi Osmanlı cumbalı eviyle ziyaretçilerini adeta zamanda bir yolculuğa çıkarıyor.