SEMİH ORCAN: AVRUPALI TATİLE GELİR

SELÇUK MERAL-GM

---

ANTALYA- Tusid Başkanı ve Electrolux Genel Müdürü Semih Orcan  "Avrupalı kolay kolay hiçbir koşulda tatilinden vazgeçmez. Az yapar, uz yapar ama mutlaka yapar. Belki Rusya pazarında belli gerilemeler yaşanır.ben turizm açısından ümitliyim" dedi.

Semih Orcan GM dergisine krizle ilgili gözlemlerini şöyle özetledi:

Bu kriz psikolojik mi, gerçek mi?
Tabii biz firma olarak, bu krizi çok yakın zamana kadar, çok derin bir biçimde hissetmedik. 2008, bizim için çok iyi bir yıldı. Hemen hemen bütün kulvarlarda çok önemli atılımlar yaptık. O nedenle doğruyu söylemek gerekirse, Aralık ayına kadar krizin fazla farkında değildik. Ama Aralık ayından bu yana, özellikle sipariş girişlerinde ciddi oranlarda, % 25-30"lar seviyesinde düşmeler var. Krizin, önümüzde ki günlere şu şekilde yansıyacağını düşünüyorum. Endüstriyel mutfak ve çamaşırhane sektörünün pazarı, birkaç segmentten oluşuyor. Çok önemli bir tanesi elbette ki ağırlama, konaklama sektörü. Yani turizm. Bunun yanında catering sektörü, kamu sektörü var.

İTHALAT CİDDİ ORANLARDA DÜŞER
Önce kamudan başlayayım. Kamuda ciddi bir daralmanın olacağını düşünüyoruz. Her ne kadar hükümet bütçeyi revize etmediyse de, revize etmek zorunda kalacak. Çünkü gelirleri ciddi biçimde azalacak. Bizim gelirlerimiz büyük ölçüde dolaylı vergilere dayanıyor. İşte ÖTV"si idi KDV"si idi, ithalat sırasında alınan vergilerdi… Yani ithalatın ciddi oranlarda düşeceğini tahmin ediyoruz. Bu nedenle orada ciddi bir ÖTV ve KDV kaybı olacaktır. Diğer bütçe gelirlerinde de önemli azalmalar olacağını, bu anlamda da devletin öncelikle kamunun, yatırım bütçelerini de keseceğini düşünüyoruz.

PERSONEL ÇIKARMALARI OLUYOR
Öte yandan catering de, sanayide ve iş hayatında büyük personel çıkarmaları oluyor. Bakın Eczacıbaşı; Ekim ayında 139 bin kişi çıkarılmış. Otomotiv ve bir tekstil kenti olan Bursa"da, her ay yaklaşık 50 - 60 bin insan işini kaybetti. Bu durum catering sektörünü elbette etkiliyor; pazarları küçülüyor, pazarları küçüldükçe, bırakın yatırımı, mevcudu revizyon dahi etmiyorlar. Bu anlamda ayakta kalan tek sektör, turizm sektörü. Turizmciler bunun farkında mı, değiller mi bilmiyorum ama onlardan bütün ülkeye iyimser bir havanın yayılması, bir umut olmalarını bekliyorum. Muhtemelen önümüzde ki dönemde de en az etkilenecek sektör, turizm. Bir kere turizm, bir tüketim sektörü; Avrupalı kolay kolay hiçbir koşulda tatilinden vazgeçmez. Az yapar, uz yapar ama mutlaka yapar. Belki Rusya pazarında belli gerilemeler yaşanır. Ama onun dışında ben turizm açısından ümitliyim.

Şu anda işletmelerin bir çoğu ihtiyaçlarını ertelemekte. Bulutlar dağılır dağılmaz, her nevi ürüne ve hizmete büyük bir talep olacaktır, tedarikçiler bunu karşılamakta zorluk çekmeyecekler mi?
Turizm sektöründe, Avrupa"da ekonomik ömürler 6 ile 8 yıl arasındadır. Restoran v.b. gibi trafiği daha yoğun yatırımlarda ve catering sektöründe 6 yıl, otel gibi daha oturmuş yatırımlarda da 8- 9 yıldır. Biz de ki ekonomik ömürler çok uzun oluyor. Artık yedek parçası bitmiş, bütün özellikleri ile piyasadan çekilmiş teknolojileri, biz teknik servislerimiz vasıtası ile ayakta tutmaya çalışıyoruz ama bunlar çok kolay olmuyor. Yani yedek parçasını bulmak, artık kaybolmuş teknolojiler konusunda eğitimli personel bulmak gibi… Öte yandan yatırımcı bu yenilemeyi yapmadı mı, otel yatırımı farkında olmadan gerçekten çok büyük değerler kaybediyor.

DEVLET TEŞVİKLERLE TURİZMİ CANLANDIRABİLİR
Bana göre riviera"mızın coğrafi açıdan en güzel noktası Kemer"dir; arkasında ki dağlarıyla, yüzyıllık ağaçlarıyla, çok güzel koylarıyla Kemer hakikaten bu bölgenin incisidir. Orada ki yatırımlar artık çok eskimiş durumda. 20-25 yıllık yatırımlar, ciddi yenileme görmeden, geçici tedbirler ile bugüne kadar gelebiliyor. Bu, bütün Kemer bölgesinin toplam değerini çok ciddi biçimde düşürüyor. Tabii yatırımcı büyük rekabetler içinde ve çok az kazançlarla yılı geçirmek zorunda. Belki ciddi yatırım bütçeleri ayırmıyor. Devlet, bazı yatırım indirimi gibi teşviklerle bu revizyon piyasasını canlandırabilir. Bu tabi bütün sektörlerinde yani halıcısından sandalyecisine, yatakçısından perdecisine, mutfak ekipmanları üreticisinden çamaşırhane ekipmanları üreticisine kadar, tüm sektörlerde ciddi bir canlılık yaratabilir. Hem de sanki yepyeni bir yatırım yapmış gibi olabiliriz.

KEMER'E MUTLAKA TEŞVİK VERİLMELİDİR
Örneğin Kemer"e bölgesel bazda verilecek teşvik tedbirleri, o bölgenin yeniden ayaklanmasına, orada ki yatak fiyatlarının artması gibi olumlu gelişmelere neden olacaktır. Mutlaka bu yapılmak zorundadır. Birde, oralar ilk teşvik bölgeleri, oranın yatırımcısı farklı bir yatırımcı. Çoğu turizmin içinden gelmedi. Ankaralı, İstanbullu yatırımcılar içinden geldiler. Farklı bir anlayışları var. Kemer"i sadece bir örnek olarak veriyorum. Marmaris"te, Kuşadası"nda da büyük değer kayıpları yaşıyoruz. Bunun belli başlı nedenlerinden birisi eskiyen işletmeler ve yatırımlardır.