ŞANLIURFA'DA BULUNAN 12 BİN YILLIK YÜZ BİZE NE ANLATIYOR?
Karahantepe'de gerçekleştirilen son kazılarda, ilk kez insan yüzü betimli bir T biçimli dikilitaş gün yüzüne çıkarıldı

23 Ekim 2025 Perşembe 23:00
ŞANLIURFA - Şanlıurfa insanlık tarihi için büyük bir buluşa ev sahipliği yaptı. Karahantepe kazı alanında ilk kez insan yüzü betimi taşıyan T biçimli bir sütun gün yüzüne çıkarıldı. Burası 12 bin yıl önce insanlığın yerleşik yaşama geçtiği ilk bölgelerden biri.
Uzmanlara göre henüz hayvancılığın bile yeni öğrenildiği, yazının olmadığı neolitik dönemde taşın üzerine kazınan bu yüz insanının simgesel dünyası ve soyut düşünme biçimleri hakkında önemli ipuçları veriyor.
Kazı başkanı Prof. Dr. Necmi Karul, tarihi kazı gününü BBC News Türkçe'ye anlatırken "Kazı alanındaydım. Burada bugüne kadar bulduğumuz taşların insanı temsil ettiğine inanıyorduk ama o an bir yüz tasviriyle ilk kez karşılaştık. Büyük bir heyecan yaşandı" diyor.
Kazı çalışmalarında yer alan İngiltere'deki Liverpool Üniversitesi'nden arkeobotanik bilimci Dr. Ceren Kabukçu buluntunun sanatsal olarak komplike bir sürecin evrilmiş ve ustalaşmış bir örneği olduğu görüşünde.
Şanlıurfa ve çevresindeki neolitik yerleşimler içerisinde inanılmaz bir dünya olduğunu kaydeden Dr. Kabukçu buradaki buluşların önemini şöyle anlatıyor:
"Yeni örnekler elimize geçtikçe bu dünyanın daha da kompleks, daha da bizim hayal gücümüzün dışında bir dünya olduğunu görüyoruz."
Athena'nın kanatları altında: Assos'ta bir tapınak, bir tanrıça ve zamanın izleri
'İnsan kendini evrenin merkezine koymaya başlıyor'
Karahantepe'deki son buluntudaki yüz ifadesi keskin hatlara sahip, küçük burunlu, derin göz çukurları olan bir tasvir.
Prof. Karul, buluntu için "doğrudan bir tanrı ya da insanüstü varlığı temsil ettiğini söylemek mümkün değil" diyor.
"Daha çok bir kavramı, bir fikri, sembolik olarak insan bedeni üzerinden anlatıyor olabilirler."
T biçimli dikilitaşların sembolik anlamı biliniyordu, ancak bu keşif, onların ilk kez yüz hatlarıyla insanı doğrudan betimlediğini ortaya koydu.
Prof. Dr. Karul, buldukları insan yüzü tasvirinin insanın dönüşümüyle ilgili daha önce yaptıkları yorumlarla örtüştüğünü söylüyor:
"Başlangıçta daha çok hayvan betimleri görülüyor. Yerleşik hayata geçildikten birkaç yüzyıl sonra insan heykelleri ortaya çıkıyor. Önce hayvanlarla birleşik figürler, sonra bağımsız insan heykelleri yapılıyor."
Prof. Dr. Karul'a göre bu, insanın kendini evrenin merkezine koymaya başladığını gösteriyor.
Karahantepe'deki insan yüzlü dikilitaşın da bu sürecin bir parçası olduğunu dile getiren kazı başkanı, "Genel anlamda insanın geçirdiği bilişsel dönüşümün, yani çevresiyle ilişkisinin değişmesinin bir göstergesi" diyor.
Dr. Ceren Kabukçu, bu tasvirdeki duygu unsuruna dikkat çekiyor:
"Birebir sadece bir insan çizmiyorlar; ona bir ifade ekliyorlar. Bir duygu dünyası, bir anlam ekleniyor ve bu anlamın eklenmiş olması orada daha kompleks bir dünya görüşünün olduğunu gösteriyor."
'Bu yüzü tanıyoruz'
BBC News Türkçe'ye konuşan arkeolog İsmail Gezgin bugünkü Lübnan, Filistin ve İsrail topraklarını kapsayan Levant bölgesinde geçmişte benzer keşiflerin yapıldığına dikkat çekiyor.
Kudüs İbrani Üniversitesi uzmanları tarafından İsrail'in Nahal Ein Gev II kazı bölgesinde yapılan çalışmalarda da 12 bin yıllık bir insan tasviri bulunmuştu.
ABD'deki Connecticut Üniversitesi uzmanlarından Prof. Natalie Munro 2017 yılında yapılan bu çalışmaya dahil olan isimlerdendi.
Kaynak,Gabi Laron via Cambridge Üniversitesi
Fotoğraf altı yazısı,Nahal Ein Gev II'de yapılan keşifte bulunan 12 bin yıllık olduğu tahmin edilen çakıl taşına oyulmuş insan yüzü.
BBC News Türkçe'ye konuşan Prof. Munro, Karahantepe'deki buluşa ilişkin basın bülteninin hemen ilgilerini çektiğini söylüyor.
"Fotoğraftaki yüzü görünce, 'Bu yüzü tanıyoruz' dedik. Çünkü gerçekten çok tanıdık bir formdu. Özellikle minimal bir sanat anlayışıyla işlenmiş olması dikkat çekici. Kaş kemeri ve burun çok belirgin, birkaç çizgiyle yüz oluşturulmuş.
"Derinlik, oyma tekniğiyle verilmiş. Bizim Nahal Ein Gev II'de, kireçtaşına işlenmiş insan yüzüyle bu yeni Karahantepe dikilitaşı bu açıdan birbirine çok benziyor.
"On yıl önce kendi keşfimizi yaptığımızda hissettiğimiz heyecanın aynısını tekrar yaşadım. Bu kadar uzak iki noktada, bu kadar benzer bir yüzü görmek gerçekten büyüleyici."
'Şanlıurfa bu dönemi en anıtsal yansıtan yerlerden biri'
Prof. Karul yerleşik hayatın ilk aşamalarında Ortadoğu'nun neredeyse tamamında hızlı bir değişimin aşağı yukarı aynı zamanlarda yaşandığına dikkat çekiyor.
Ancak Şanlıurfa için "bu dönemi en anıtsal biçimde yansıtan yerlerden biri" diyor.
Buradaki yerleşimlerin insanı en yakın şekilde temsil eden sembollere ev sahipliği yaptığını söylüyor.
Aynı dönemde Levant ve Anadolu'daki halkların birbirinden haberdar olduğunu kaydeden Prof. Karul buna rağmen her bölgenin kendi içinde özgün bir kültürel gelişim yaşadığını da ifade ediyor.

Prof. Munro, Karahantepe'deki buluşun erken döneme ait sanatsal ve sembolik davranış anlayışımızı değiştirebileceği görüşünde. Buluntunun sadece sanat geleneğini değil, bilgi ve sembollerin toplumlar arasında nasıl yayıldığını da gösterdiğini söylüyor.
Prof. Munro da aynı görüşte.
Daha önce yayımladıkları çalışmada bu tür sanatın Levant bölgesinden kuzeye, Anadolu'ya doğru hareket ettiğini tartıştıklarını hatırlatarak "Göbeklitepe kadar kuzeyde değildi ama o yönde bir ilerleme olduğu belliydi. Karahantepe'deki bu yeni örnek, o zincirin devam ettiğini gösteriyor" diyor.
Karahantepe'deki kazılar hakkında ne biliniyor?
Türkiye, Şanlıurfa bölgesindeki tarih öncesi yerleşimleri ilk kez Göbeklitepe ile duymuştu.
Göbeklitepe, yaklaşık 12 bin yıllık geçmişiyle dünyanın bilinen en eski tapınağı olarak kabul ediliyor.
Göbeklitepe'den sonra, 2019 yılında yaklaşık bir saat mesafedeki Karahantepe'de kazı çalışmaları başladı.

,Karahantepe kazı alanı 14 hektara yayılıyor.
Kazı alanı Şanlıurfa'daki Tek Tek Dağları Milli Parkı'ndaki kireçtaşı bir kayalığın üzerinde bulunuyor ve yaklaşık 14 hektarlık bir alanı kaplıyor.
Hem Göbeklitepe hem de Karahantepe'nin kazı başkanı olan Prof. Karul "Buradaki yerleşmenin milattan önce 9500–9600'lerde başlayıp 8000'li yıllara kadar, yani yaklaşık bin 500 yıl boyunca kullanıldığını biliyoruz" diyor.
Karul'a göre bu kronoloji Karahantepe'nin Göbeklitepe ile çağdaş olduğunu gösteriyor.

sı,Göbeklitepe'deki T şeklindeki sütunlar
Karahantepe'de farklı katmanlarda yapılan kazılar neticesinde hem anıtsal yapılar hem de konutlar açığa çıkarıldı.
Özellikle T biçimli dikilitaşlara rastlandı.
Bu taşların ana fonksiyonunun çatıyı taşımak olduğu özellikle anıtsal yapılarda kullanıldığı belirtiliyor.
Dünyanın en önemli antik kentlerinden Pergamon'da hayat nasıldı?
'Tüm dünya toplumlarının ortak geçmişi için bir proje'
Prof. Karul, "Karahantepe artık bizi şaşırtmıyor diyebilirim; çünkü her kazı sezonunda yeni bir sürprizle karşılaşıyoruz. Artık bu heyecana alıştık diyebilirim" diyor.
Prof. Dr. Karul, önceden Göbeklitepe'nin sadece bir kutsal alan olduğu düşünülmesine rağmen bulunan konutların bölgenin aynı zamanda bir yerleşim olduğuna dair işaretleri de barındırdığını dile getiriyor.
Artık Karahantepe'de de "tapınak" yerine "kamusal yapılar" demeyi tercih ettiklerini dile getiren Prof. Dr. Karul şöyle devam ediyor:
"Yerleşmenin ilerleyen evrelerinde tarıma alınmış bitkiler ve evcilleştirilmiş hayvanlara dair buluntulara da rastladık. Bu da hem yerleşikliğe hem tarıma geçiş sürecine ışık tutuyor."
Prof. Dr. Karul, insan yüzlü dikilitaşın da mevcut kazı alanında yapılacak diğer keşiflere de ışık tutabileceğini düşünüyor.
Bölgenin tüm insanlığın ortak geçmişine dair bir nokta olduğunu kaydeden Prof. Karul da "Bu sadece Anadolu için değil, tüm dünya toplumlarının ortak geçmişi için yürütülen bir proje" diyor.
Finlandiya’nın kış turizmi İstanbul’da tanıtıldıİstanbul’daki Türkiye Workshop’unda Finlandiya’nın Kuzey Kutbu'nda bulunan turizm tesisleri ile cam igloları, kuzey ışıkları turları, buz kıran gemileri ve Helsinki–Tallinn seferleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 20:27TURİZM
Malezya’nın renkleri ve lezzetleri İstanbul’da buluştuFairmont Quasar İstanbul’daki Colours of Malaysia etkinliğinde, şef Farhan’ın menüsü ve turizm sunumuyla Malezya’nın lezzetleri ve bölgeleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 00:10GASTRONOMİ
Hilton 2027 otel açılışlarını duyurduHilton, 2027’de portföyünü genişletmeye hazırlanıyor. Şirketin açıkladığı projeler arasında Londra’nın tarihi Admiralty Arch yapısında açılacak Waldorf Astoria, Yunan adalarındaki üç tesis ve Fas’ın ilk LXR oteli bulunuyor.17 Kasım 2026 Salı 23:30KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da turizm harcamaları 40,5 milyar dolara ulaştıSuudi Arabistan, 2026’nın ilk altı ayında 61,2 milyon turisti ağırladı. Ülkede turizm harcamaları 151,9 milyar Suudi Arabistan riyali, yaklaşık 40,5 milyar dolar olarak kaydedildi.17 Kasım 2026 Salı 23:00TURİZM
Rotana, Mısır’da 2030’a kadar 25 otele ulaşmayı hedefliyorMısır’da üç otel işleten ve sekiz otel projesi geliştiren Rotana, 2030’a kadar ülkedeki portföyünü 25 otele çıkarmayı hedefliyor. Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın ardından grubun üçüncü büyük pazarı olacak.17 Kasım 2026 Salı 22:00KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da şef adaylarına iki yıllık aşçılık eğitimiAdeera Hospitality ve Suudi Aşçılık Sanatları Akademisi ZADK, Suudi vatandaşlarını otelcilik ve turizm sektöründe kariyere hazırlamak için iki yıllık diploma programı başlattı. Ocak 2027’de başlayacak programa başvurular 31 Aralık 2026’ya kadar sürecek.17 Kasım 2026 Salı 21:00GASTRONOMİ
FITUR Screen 2027’de film ve dizi rotaları turizme kazandırılacakFITUR Screen 2027, 20–22 Ocak’ta Madrid’de düzenlenecek. İspanya Film Komisyonu, film ve dizi çekim yerlerini turizme kazandıracak stratejisini tanıtacak.17 Kasım 2026 Salı 20:00MICE
Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu 190 ülke ve bölgede yayımlandı61. Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, Çeşme’den Ankara’ya uzanan rotasıyla 190 ülke ve bölgede yayımlandı. 2027 turu 25 Nisan’da başlayacak.17 Kasım 2026 Salı 19:00MICE
MG International ilk sürdürülebilirlik raporunu açıkladıMG International, Gebze’de tanıttığı ilk sürdürülebilirlik raporunda üretim başına enerji tüketimini yüzde 45,4, su kullanımını yüzde 21,2 azalttığını açıkladı.17 Kasım 2026 Salı 18:00GÜNDEM
İstanbul Uluslararası Perküsyon Günleri 20 Kasım’da3. İstanbul Uluslararası Perküsyon Günleri, 20–22 Kasım 2026’da Haliç Tersanesi’ndeki Forsa PSM’de ücretsiz konser ve söyleşilerle düzenlenecek.17 Kasım 2026 Salı 17:00MICE
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2005 Türkiye Turizm











Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.