REHBERLER: TEHLİKENİN İÇİNDEYİZ

ÖZKAN ALTINTAŞ-TÜRKİYE TURİZM
İSTANBUL-Ramada Otel’de toplanan İstanbul Profesyonel Turist Rehberleri Rehber Yasası’na ve yaklaşan seçimlere ilişkin görüşlerini paylaştılar. Rehberlik Meslek Yasası’nın rehberliğin bir meslek olarak tanınmasını sağladığını söylediler. Ancak “iyi” ve “kötü” maddeleri bulunduğunu belirten rehberler “Asıl sorun, kanunun kötü yönetimlerin elinde rehberlik mesleğine büyük zarar vereceğidir. Meslekten mene gidebileceği gibi tehlikenin içindeyiz” dediler.



Toplantıda çıkan yasada “Seçim esasları yönetmelikle belirtilir” şeklinde bir madde bulunduğu belirtilerek “Yönetmelik kanun meclisten geçtikten hemen sonra yayınlanmalıdır. Kanunda denetlemeler, cezalar her türlü uygulamalarda yönetmeliğe atıf yapılan bir sürü madde var. Ancak bunlar için yönetmelik çıkmadan hiçbirşey söylenemez.Yönetmelikle ilgili bir taslak metni Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan geldi. Ancak henüz yayınlanmadı. Yönetmelik yayınlanmadan seçim yapılamaz” denildi.

HAKAN EĞİNLİOĞLU: YASANIN YARISI CEZALARLA DOLU
Ramada Otel’inde yapılan toplantının açış konuşmasını yapan Hakan Eğinlioğlu, Rehberlik Meslek Yasası’nın yarısını rehberlere getirilecek ceza maddelerinin oluşturduğunu belirterek “Yasa profesyonel turist rehberlerinin lehine değil, aleyhine maddelerle dolu olarak yayınlandı. Rehberler arasında tartışma yarattığı için bu toplantıyı düzenleyerek herkesin görüşünü almak istedik” dedi.
Hakan Eğinlioğlu’nun açış konuşmasından sonra söz alan avukat rehber Aspen Kaya, rehberlerin yeni çıkan yasayı okumamasının kendisini üzdüğünü belirterek sözlerine başladı.

“YÖNETİMDEKİLER İYİ UYGULAMAZLARLA BERBAT BİR KANUN OLUR”
Asmen Kaya, Anadoluda görev yapan rehberlerin çoğunun yasayı okumak yerine “Biz vergi mi vereceği? SSK’mız ne olacak gibi?” sorular sorduğunu söyledi. Kaya, “Benim kişisel görüşüm kanunun berbat bir kanun olması yanında ‘En kötü kanun kanunsuzluktan iyidir’ lâfının dünya hukukçuları tarafından benimsenmiş olmasına katılmamdır” dedi.
Aspen Kaya, “Ben bu kanuna “iyi” derken yorumum şöyledir” diyerek şunları anlattı:
“İstediğiniz kanunu yaparsınız ama yönetimdekiler iyi uygulamazlarla berbat bir kanun olur şeklinde hukukta ortak görüş vardır. Benim temel düşüncem kanunun iyi olmasıdır. Rehberler olarak 2005’te yayınlanan turist rehberi yönetmeliği ile yönetiliyorduk. Bugüne kadar bakanlığın iki dudağının arasındaki yönetmeliğe tabiydik.
Çıkan kanunun içinde artılar ve eksiler vardır. Ama bundan sonra bir meslek yasamızla meslek sahibi olmamız önemlidir. Yönetim iyi olduğu sürece sorun çıkacağını sanmıyorum. Bu ülkede rehberlik yaparken taban ücretin altında çalışmanın meslekten mene kadar gidebileceği gibi tehlikenin içindeyiz.
Kokart takmazsanız, kınamalar uyarmalar ve giderek meslekten mene kadar gidiyor. Yasada benim için önemli olan taban ücretin verilmiş olmasıdır. Rehberlik yapmak için verilen kursların üniversite eğitimi yanında devamı olması hukuk sistemine aykırı olaydır. Üniversite eğitimi ile kazanılan bir mesleğin, kursla kazanılması hukuki temele aykırıdır. Anayasa mahkemesi kararlarıyla ters düşer. Dava açılsa kursların açılması engellenir. Kursların açılması için ise birlik yönetiminin ortak önerisi lazımdır. Odaların oluşturduğu birlik istemezse bu da yetmiyor. Üniversitede lisans veya 4 yıllık eğitimi tamamlayıp kursa başvuru gerekiyor.”

MESLEK DIŞI KİŞİNİN DİSİPLİN KURULUNDA İŞİ NE?
Asmen Kaya, yasada bulunan eksilerden birinin de meslekten mene kadar giden kararı verecek disiplin kurulunda 5 kişiden 2 kişinin avukat veya hukuk fakültesi öğretim görevlisi olmalısının yanlış olduğunu belirterek şöyle devam etti:
“Meslek dışı kişinin disiplin kurulunda olması gibi bir şey hiçbir meslek kuruluşunda yoktur. O mesleği men eden kurulda böyle birilerinin olması hukuk dışıdır. Meslekten sürekli men edilmeye yol açan bir kuruldur. Meslek yöneticilerini rahatsız eden her durumda disiplin kurulu sizi meslekten men edebiliyor. Bu da yanlıştır. Öncelikli olarak idari mahkemede yargılamanın olması gerekmektedir. Yargı olmadan disiplin kurulunun meslekten men gibi bir kararı vermesi yanlıştır.”



VERGİ KONUSU HİÇBİR MESLEKİ KANUNDA YAZILMAZ.
Asmen Kaya, hiçbir mesleki kanunda vergi konusunun yazılamayacağını belirterek “Her ülkenin vergi sistemini ilgilendiren kanunları ve makamları vardır. Ancak bizim kazanç durumumuz vergi kanununda yer almaz. Kişiye göre değişen vergi maddeleri vardır. Vergi Usul Kanunu’nun 155’ci maddesinde serbest meslek ile ilgili durumlar yer alır.
Bizi ilgilendiren bölüm olan serbest meslekte işe başlamanın ise 4 şartı vardır. İş yeri açmak, iş yerine tabela asmak, herhangi bir şekilde bu işi yaptığına dair ilân yapmak (vergiciler gelir getiren her türlü ilânı görüyorlar), mesleğinizi yapabilmeniz için meslek kuruluşuna üye olmalısınız.
Vergi Usul Kanunu’nun 155’inci maddesinde serbest meslek erbabı olarak yazıyor. Gelir Vergisi Kanunu’nun 66’cı maddesinde ise rehberler şu şartlarda gelir vergisinden muaftır deniliyor. Serbest meslek erbabından bu 4 şarttan en az 2’sini yapan vergi öder deniliyor. En az 2’sini yapmayanların kazançları gelir vergisinden muaftır deniliyor. Yani web sayfanız veya kartvizitiniz yoksa, sadece meslek kuruluşuna üye iseniz gelir vergisinden muafsınız. Bunun dışında gelir vergisi mükellefisiniz. Defter tutup vergi ödeyeceksiniz. Burada her türlü masrafınızı gösterebilirsiniz.”

İKAMETGAHIN OLDUĞU YERDE 6 AY İÇİNDE KAYIT OLMANIZ GEREKİR
Asmen Kaya, rehberlerin odaya üye olmak zorunda olduklarını belirterek şunları anlattı:
“Yasanın 22 Haziran 2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmasından sonra bütün rehberlerin ruhsatname almaları gerekiyor. İkametgâhın olduğu yerde 6 ay içinde kayıt olmak gerekiyor. 21 Aralık’a kadar bir odaya üye olmak zorundasınız. Geçici madde İRO, ARO, İZRO olarak mevcut 3 meslek odasının geçerlilik kazandığını söylüyor. İsterseniz Yozgat’ta oturun oda yok deyin kaydolmayın, 22 Aralık’ta rehberliğiniz biter kokartınız iptal edilir. İlde bir oda yoksa en yakın ildeki odaya kayıt mecburiyeti vardır. Bakanlığa sorarak yeri öğrenebilirsiniz. Aydın ve Muğla’da yeni odalar kuruldu. Kuruluş tarihine göre kayıt süresi 6 ay olmalıdır.”

SOSYAL GÜVENLİK KURULU ŞEMSİYE NASILDIR?
“Rehberlik Kanunu 6326 sayılı yasanın getirdiği getirdiği çalışma şeklinin serbest rehberlik veya iş kanunu göre çalışma” olduğunu anlatan Asmen Kaya “ Bu birinin yanında bordolu çalışmadır. Acente taban ücretten çalışamam derse iş kanuna göre bağlı çalışabilirsiniz. Maaşınız anlaştığınız rakamdır ve maaşın bankadan ödenmesi gereklidir. Bu durumda verginizi acente öder. Sosyal güvenlik priminizi de öder. SGK’lı olursunuz” dedi.

SÖZLEŞME MECBURİYETİ VARDIR.
Rehberlerin serbest meslek şeklinde çalışmaları halinde acente ile sözleşme mecburiyeti bulunduğunu anlatan Asmen Kaya, “Taban ücret konulur. Hatta alabilirseniz iki taban ücrette isteyebilirsiniz. Eski sisteme göre bağkurlu yeni sisteme göre 4B’li SGK sistemine göre çalışır priminizi ödemek zorunda kalırsınız. Esnaf odası sici kaydınız varsa bile, bağkur hükümlülüğünüz devam eder. Bağkur primizi ödemezseniz ödeme gelir, icra gelir. Af gelirse faizsiz ödersiniz. Eğer bir yerde bordolu değilseniz bağkur priminiz ödemeye başlayın” dedi.

YÖNETMELİK YAYINLANMADAN SEÇİM YAPILAMAZ.
Serbest çalışanın sözleşmeyi acente ile o tur üzerinden yapması gerektiğini belirten Aspen Kaya şöyle devam etti: “Kanunu yavrusu denilebilecek yönetmelik hala yayınlanmadı. Bir taslağın bakanlıktan geldiği söylendi. Yönetmelik yayınlanmadan seçim yapılamaz. Kanun seçim esasları yönetmelikle belirtilir diyor.
Tur için yapılacak sözleşmenin de yönetmelikle belirlenmesi lazımdır. Ancak bu sözleşmeyi yapmadan çalışmak disiplin cezası getiriyor. Kınama uyarma geçici meslekten men ve mene gidiyor. Sözleşme yapılmaması hem rehbere hem acenteye ceza getiriyor. Yönetmelik çıkmadığı için miktar ve sözleşmenin şekli yayınlanmadı. Sözleşmeyi acente ile faks, sms ve email ile karşılıklı teyit edin. Bu size yollarda kontrol olduğu zaman hukuki hak yaratır. Denetimlerde faks, email veya sms’i gösterirseniz cezadan kurtulabilirsiniz. Görüldüğü gibi yönetmelik olmadan birlik kurulamıyor.. Yönetimdeki arkadaşların bu çalışmalarda emeği vardır. Ben deneyimlilerle deneyimsizlerin bir arada devam etmesinden yanayım.”

KARTVİZİT BASTIRMAK SÜREKLİ İLANA GİRER.
Asmen Kaya “Yasaya göre yövmiyelerin artık düşmesi değil her yıl artışı söz konusudur. Rehberlerin acentelerle sözleşme yaparken taban fiyat uygulamasında ısrar ederek “Ben kokartımı kaybetmek istemiyorum” demesi gerekiyor. Vergi yasasında “mesleğini sürekli yaptığını gösteren ilan yapmak” şeklinde geçiyor. Kartvizit bastırmakta sürekli ilâna girer” dedi.
Eski yönetmeliğe aykırı olan serbest rehberliğini yeni yasa ile serbest olduğunu belirten Aspen Kaya, şunları söyledi: “Bu eski yönetmeliğe göre aykırı idi. Ancak acenteye zarar vermediği için takibi yapılmadı. Kaçak acenteciliğe giriyordu. Yeni kanun serbest rehberliği resmi hale getiriyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken noktalar bulunuyor. Paket tur, ulaştırma, konaklama gibi seyahat acentesine ilişkin faaliyetleri rehber yapamıyor. Rehber “şuraları gezdiririm” diyemiyor. Sadece tavsiye şeklinde “şuralar gezilebilir” diyebiliyor. Ayrıca yeni kanun denetlemeleri birliğin yapabileceğini belirtiyor. Gölge rehberlik ise sadece kendi dilinde yapılabiliyor. Korece rehberin yanına hiç Korece anlamayan rehber giderse ceza var.”



HALİL GÜÇLÜ YASADA, YÖNETMELİKTE MADDİ HATALAR VAR
Japonca rehberi Halil Güçlü “Acentelere göbekten bağlı bir yönetim varsa kaçak rehberliği engelletemezsiniz” diyerek yeni yasada ve hazırlanan yönetmelik taslak metninde maddi hatalar bulunduğunu söyledi. Bu hatalar nedeniyle odaların hiçbir işlem yapamayacağını belirten Halil Güçlü “Taslak metnine göre yönetmelikte, genel kurulu bile iptal edecek hatalar bulunuyor” şeklinde konuştu.



Halil Güçlü, İRO’nun avukatı Avukat Burak Özel’in bu yönetmeliğin altına imza atmadığını ileri sürerek “Bu onun hazırladığı bir taslak yönetmelik değildir” dedi.
Halil Güçlü yönetmelik taslağı üzerine şunları söyledi:
“Burada yer alan yabancı dil seviyesini c‘den b’ye çıkarmak rehberlerin önüne set çekmektir. İktidar başka güçlerle çalışıyorsa onların güdümündedir. Kurumun sahipleriyle, üyeleriyle işbirliği içinde olmayan bir yönetim sorunu vardır.
Eleştirmekle meslekten men edilme gibi meslek örgütünü zayıflatan bir yapı geliyor.
Rehber odaların en büyük gelir kaynağı aidat ve en yüksek birimi 188 TL’dir. Şu an bu yasaya göre aidat alınamaz. Odalar “kart parası” adı altında alıyor. Alınan gelirlerin yüzde 20’sini birliğe göndermek zorundadır. Bu yasaya göre rehberlik mesleğini temsil eden birliktir. Birliğin kararlarını uygulamak zorundadır. Bakanlık turist rehberleri eğitim dairesini kapatıp bunu birliğe veriyor. Oda başkanlarının alacağı para belirtilmiyor. En fazla alabilecekleri iki asgari ücrettir. Başkan yardımcılar bir asgari ücret. Yönetim kurulu üyeleri asgari ücret üzerinden bir bölü 5 oranında hakkı huzur alacaklardır.”

CENGİZ ALATLI: OLUMLU YAN TÜZEL KİŞİLİKTİR
İnci Pirinçcioğlu’nun kurduğu dernekte görev alarak 54 yıldır çalıştığını söyleyen avukat rehber Ceniz Alatlı, Rehberlİk Meslek Yasası’nı inceleyerek hazırladığı 15 sayfalık çalışmayı gösterdi. Cengiz Alatlı, yasanın Anayasa’ya aykırı maddelerle dolu olduğunu belirterek “Anayasaya aykırı 13 madde var. Genel kurula getirilmelidir. Bakanlık beğenmezse dava açar ve kaybeder. Yasanın tek olumlu yanı rehberlerin kamu tüzel kişiliğine kavuşmuş olmasıdır” dedi.

UĞUR AYYILDIZ: BUNA KEFİL OLANLAR UTANSIN
Uğur Ayyıldız, “Ayinesi iştir kişinin hilafa bakılmaz” diyerek sözlerine başladıktan sonra kendisine İdikut tarafından gönderilen yazıyı okudu.



Yazıda “Yasa kamu yönetiminin rehberleri zapt-ı rapt altına almasını içeriyor. Kanun birden fazla birlik öngörüyor. Birden fazla birlikte birlik olmaz. Dikkatsizlik ve beceriksizlikle bazılarının camiaya ihanet etmeleri rehberlerdi zor durumda bırakıyor” dedi



Uğur Ayyıldız, dünyanın hiçbir kanununda meslekte aktiflik ve pasiflik olamayacağını belirterek “Ben iş yapacaksam vergi dairesine muhatap olurum. Bakanlık hiçbir meslekte görülmeyen sistem ortaya getiriliyor. Buna kefil olanlar utansın” şeklinde konuştu.