PULUR HÖYÜK'TE 3 BİN YILLIK İNSAN YÜZLÜ SERAMİK KAP PARÇASI BULUNDU

ERZURUM - Erzurum'un Aziziye ilçesine bağlı Ömertepe Mahallesi'ndeki Pulur Höyük'teki kazılarda, 3 bin yıllık insan yüzlü seramik parçası bulundu. Erzurum Müze Müdürlüğü başkanlığında, bilimsel danışmanlığını Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü'nde öğretim üyesi Dr. Rabia Akarsu'nun yaptığı kazılarda, kabartma tekniğinde insan yüzünün tasvir edildiği seramik kap parçası bulundu.

Dr. Rabia Akarsu, yaklaşık 2 ay süren kazılar sırasında Kuzeydoğu Anadolu'nun erken dönemlerine ilişkin çok bilinmeyen konuları anlamaya başladıklarını söyledi. Akarsu, geçen yıl en geç dönem olan Erken Demir Çağı'ndan Tunç Çağı ortalarına kadar kesintisiz tabakalanmanın ortaya çıkarıldığını belirtti.

Karaz Kültürü adı verilen Tunç Çağı kültürünün net mimari izlerinin bu seneki çalışmalarla ortaya çıktığını söyleyen Akarsu, şu ifadeleri kullandı:

"Bu seneki amacımız, tespit ettiğimiz arkeolojik dönemlere ilişkin daha detaylı bilgilere ulaşmak oldu. Bölgede M.Ö. 4'üncü binyıl ortalarından 2'nci binyıl ortalarına kadar varlığı bilinen ve 'Karaz Kültürü' adı verilen Tunç Çağı kültürünün sağlam ve net mimari izleri bu seneki çalışmalarla ortaya konmaya başladı. Erken Tunç Çağı'ndan Orta Tunç Çağı'na geçiş sürecinde yaklaşık olarak M.Ö. 2 bin 500- 2 bin 300 yıllarında Anadolu'nun diğer kesimlerinde olduğu gibi Erzurum bölgesinde de sosyoekonomik anlamda dinamik bir sürece işaret eden taş temellerinin açığa çıkardığımız mimari izlere ulaştık. Söz konusu geçiş sürecinde hayvancılık, tarımcılık, dokumacılık, seramik üretimi gibi ekonomik faaliyetler hakkında bilgi veren çok çeşitli taş, obsidyen, kemik aletler, pişmiş toprak tezgah ağırlıkları ve ağırşaklar, seramik ve ocak yapımında kullanılan kil topakları, günlük hayata yönelik karakteristik parlak yüzeyli çanak çömlekler, boncuk, iğne, minyatür kap gibi süs objeleri, tapınım ile ilgili figürinler, kutsal ocaklar gibi çeşitlilik arz eden zengin envanter eser açığa çıkarılmıştır. Bu eserlerin bilimsel çalışmaları, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Pulur Höyük kazı laboratuvarında yapılmaktadır."

'BÖLGEDE BU KADAR İYİ KORUNABİLMİŞ BAŞKA BENZER ÖRNEK YOK'

Akarsu insan yüzünün tasvir edildiği seramik kap parçasının benzer bir örneğinin Doğu Anadolu'da yok denecek kadar az olduğunu belirterek, "Bizi heyecanlandıran önemli buluntu kabartma tekniğinde insan yüzünün tasvir edildiği seramik kap parçası oldu. Erken Demir Çağ'a tarihlenen buluntular ile birlikte çıkardığı bu eserin benzer bir örneği Doğu Anadolu'da yok denecek kadar azdır. Bölgede bu kadar iyi korunabilmiş bir başka benzer örnek yoktur. İnsan yüzünün seramik kaplar üzerinde işlenmesi özellikle Erken Tunç Çağı'nda Batı Anadolu'daki önemli merkezlerde yaygındır. Ritüel amaçlı kullanılan bu kapların Doğu Anadolu'da Erken Demir Çağı'nda varlığını Pulur Höyük kazılarında tespit etmeyi başardık. Bu ve diğer açığa çıkardığımız bulgularımız gösteriyor ki, Erzurum-Pulur Höyük gibi önemli bir arkeolojik yerleşimde uzun yıllar devam edecek kazılarda daha da bilmediğimiz bilgilere ulaşmaya devam edilecek" dedi.

Aziziye ilçesine bağlı Ömertepe Mahallesi'ndeki Pulur Höyük'te ilk olarak 1960'ta Dr. Hamit Zübeyir Koşay ve Macar arkeolog Hermann Vary başkanlığında kazı yapıldı. 250x100 metre boyutlarında ve 17 metre yüksekliğindeki Pulur Höyük'te ikinci kazı çalışmasına Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca yapılan izinle 2021 yılında başlandı.