NOBEL ÖDÜLÜ, EDEBİYATÇI MÜLLER'İN

STOCKHOLM - İsveç Akademisinden yapılan açıklamada, Nobel edebiyat ödülünü  Alman yazar Herta Müller'in almaya hak kazandığı bildirildi. 
Müller'in 17 Ağustos 1953 yılında Romanya'da Almanca konuşulan bir köyde doğduğu, daha sonra Almanya'ya göç ettiği bildirildi.
Nobel ödülüyle birlikte 10 milyon İsveç Kronu (1 milyon avro) para ödülünü de kazanan Alman yazar Herta Müller'in, kendine özgü yazı dili bulunduğu, Almanca ve Romence dillerini çok iyi kullanması ve romanlarıyla birlikte şiirleriyle de tanındığı kaydedildi.
Bu arada Nobel edebiyat ödülünü Alman yazar Herta Müller'in kazanmasıyla birlikte, bu yıl ilk kez 4 kadının aynı anda Nobel ödüllerine layık görüldüğü bildirildi.
Henüz ekonomi ve barış dallarında Nobel kazananların belli olmamasına rağmen, şu ana kadar 4 kadın araştırmacı ya da yazar, İsveç Akademisinin verdiği Nobel ödüllerini almaya hak kazanmış oldu.
Kadınlar için bunun rekor olduğunu kaydeden Nobel komitesi üyeleri, 1901 yılından bu yana verilen ödüllerden, bu yıla kadar 36 kadının ödül almaya hak kazandığına dikkati çekti. Bu yıla kadar toplam 789 kişinin ödül aldığı İsveç Akademisinden ödül alan kadın araştırmacıların veya yazarların oranın ın yüzde 4,4 olduğu kaydedildi.
Kadınların daha çok fizik, kimya ve tıp alanındaki çalış malarından dolayı Nobel ödülüne layık görüldüğü bildirilirken, ayrıca ilk kez bu yıl aynı anda tıp alanında iki kadın, Elisabet H. Blakburn ile Carol W. Greider'ın Nobel almaya hak kazandığına işaret edildi. Kimya alanındaki ödülü de bu yıl Ada E. Yonath, iki erkek araştırmacıyla paylaşmıştı.
Nobel barış ödülünün sahibi, yarın Norveç'in başkenti Oslo'da açıklanacak. Ekonomi ödülünün sahibi ise 12 Ekim Pazartesi günü belli olacak.

HERTA MÜLLER KİMDİR?
Alman yazar Herta Müller, 1953 yılı ağustos ayında Romanya'nın Almanca konuşulan, Banat'a bağlı Nitzkydorf'da dünyaya geldi.
Nikolay Çavuşeksu'nun liderliği döneminde büyüyen Müller, üniversite öğrenimini Temeşvar'da Alman ve Romanya edebiyatı üzerine yaptı. Bu dönemde Çavuşesku'ya muhalif, Almanca konuşan, ifade özgürlüğü arayışındaki genç yazarların oluşturduğu Aktionsgruppe Banat'a katıldı.
Üniversite öğrenimini tamamladıktan sonra 1977-79 yılları arasında bir fabrikada çevirmen olarak çalışan Müller, gizli polis için muhbirlik yapması talebini reddedince, buradaki işinden atıldı, ardından güvenlik güçleri tarafından tartaklandı.
Edebiyat alanındaki çıkışını 1982 yılında, Romanya'da sansürlenen ve kısa öykülerden oluşan "Niederungen" kitabıyla yapan Herta Müller, iki yıl sonra kitabın sansürsüz halini Almanya'da yayımlattı, aynı yıl yazarın "Druckender Tango" kitabı Romanya'da yayımlandı.
Müller'in çalışmaları, Romanya'da ulusal basın tarafından fazlasıyla eleştirilirken, Alman basını eserlerine çok olumlu yaklaştı. Romanya'da Çavuşesku dönemini açıkça eleştirmesi nedeniyle kendi ülkesinde kitaplarının basılmas ı yasaklandı. Herta Müller, kendisi gibi yazar olan eşi Richard Wagner ile birlikte 1987 yılında Romanya'dan Almanya'ya göç etti.
Herta Müller'in Türkçeye çevrilen "Tilki Daha O Zaman Avcıydı" (Der Fuchs war damals schon der Jaeger) ve "Yürekteki Hayvan" (Herztier) adlı kitapları da bulunuyor.

Nobel Edebiyat ödülünü bugüne kadar kazanan 10 Alman yazar şunlar:
2009: Herta Müller
1999: Günter Grass
1972: Heinrich Böll
1966: Nelly Sachs
1946: Hermann Hesse
1929: Thomas Mann
1912: Gerhart Hauptmann
1910: Paul Heyse
1908: Rudolf Eucken
1902: Theodor Mommsen
Dinamitin mucidi İsveçli kimyacı, mühendis ve sanayici Alfred Nobel'in isteğiyle dağıtılması 1895'te kararlaştırılan Nobel ödülleri, ilk kez kuruluşundan 6 yıl sonra verilmeye başladı.
Tıp, kimya, fizik, edebiyat, ekonomi alanlarında ve dünya barışının teşvikinde önemli başarıların onurlandırıldığı ödüllerin sahipleri, 6 Nobel komitesi tarafından seçilerek, ayrı ayrı duyuruluyor.
Geleneğe göre barış ödülü Norveç'in başkenti Oslo'da, diğer ödüllerse İsveç'in başkenti Stockholm'de günlük olarak düzenlenen basın toplantılarıyla açıklanıyor.
Bilim ve edebiyat ödüllerinin sahiplerini seçen İsveç komiteleri, adayları önceki ödül sahipleri ve üniversite profesörlerinden alıyor.
Barış ödülü için ise Norveç Komitesine dünya çapında hükümetler ve parlamentolar aday önerebiliyor.
Bu yılki Nobel edebiyat ödülü adayları arasında, "protest mü ziğin" öncülerinden Amerikalı şarkıcı, şair Bob Dylan, İsraill yazar Amos Oz, Amerikalı yazarlar Joyce Carol Oaets, Philip Roth, Suriyeli şair Adonis ile Cezayirli romancı Asya Cebar'ın da adları geçiyordu.
Nobel ödülleri, kurucusu Alfred Nobel'in (1833-1896) ölüm yıl dön ümü olan 10 Aralıkta sahiplerine veriliyor.
1960'dan bu yana Nobel Edebiyat Ödülünü kazananların tam listesi şöyle:
-2008: Jean-Marie Gustave Le Clezio, Fransız
-2007: Doris Lessing, İngiliz
-2006: Orhan Pamuk, Türk
-2005: Harold Pinter, İngiliz
-2004: Elfriede Jelinek, Avusturyalı
-2003: J.M. Coetzee, Güney Afrikalı
-2002: Imre Kertesz, Macar
-2001: V.S. Naipaul, Trinidad asıllı İngiliz
-2000: Gao Şingcien, Çin doğumlu Fransız
-1999: Günter Grass, Alman
-1998: Jose Saramago, Portekizli
-1997: Dario Fo, İtalyan
-1996: Wislawa Szymborska, Polonyalı
-1995: Seamus Heaney, İrlandalı
-1994: Kenzaburo Oe, Japon
-1993: Toni Morrison, Amerikalı
-1992: Derek Walcott, St. Lucia
-1991: Nadine Gordimer, Güney Afrikalı
-1990: Octavio Paz, Meksikalı
-1989: Camilo Jose Cela, İspanyol
-1988: Necip Mahfuz, Mısırlı
-1987: Joseph Brodsky, Rusya asıllı Amerikalı
-1986: Wole Soyinka, Nijeryalı
-1985: Claude Simon, Fransız
-1984: Jaroslav Seifert, Çekoslovakyalı
-1983: William Golding, İngiliz
-1982: Gabriel Garcia Marquez, Kolombiyalı
-1981: Elias Canetti, Bulgaristan asıllı İngiliz
-1980: Czeslaw Milosz, Polonya asıllı Amerikalı
-1979: Odisseus Elitis, Yunanlı
-1978: Isaac Bashevis Singer, Polonya asıllı Amerikalı
-1977: Vicente Aleixandre, İspanyol
-1976: Saul Bellow, Kanada asıllı Amerikalı
-1975: Eugenio Montale, İtalyan
-1974: Eyvind Johnson ve Harry Martinson, İsveçli
-1973: Patrick White, Britanya doğumlu Avusturalyalı
-1972: Heinrich Boell, Batı Almanyalı
-1971: Pablo Neruda, Şilili
-1970: Alexander Solzenitsin, Rus
-1969: Samuel Beckett, İrlandalı
-1968: Yasunari Kawabata, Japon
-1967: Miguel A. Asturias, Guatemalalı
-1966: Shmuel Y. Agnon, Polonya asıllı İsrailli ve Nelly
Sachs, Alman asıllı İsveçli
-1965: Mihail Şolohov, Rus
-1964: Jean-Paul Sartre, Fransız(ödülü kabul etmedi)
-1963: Yorgo Seferis, Urla doğumlu Yunanlı
-1962: John Steinbeck, Amerikalı
-1961: İvo Andriç, Yugoslav
-1960: Saint-John Perse, Guadeloupe asıllı Fransız