'NATO PARA BİRİMİ' ÖNERİSİ

MURAT EMEN- EMEN&EMEN

---

HAFTANIN EKONOMİK GÖRÜNÜMÜ (30 Kasım-03 Aralık 2008)
1999 yılında ekonomi dalinda Nobel ödülü alan Colombia Üniversitesi Profesörü Robert Mundell geçtiğimiz hafta iki meslektaşı ile birlikte Bahçeşehir Üniversite"sinin konuğu oldu. İlerleyen yaşına rağmen zevkle izleme olanağı bulduğumuz Mundell, detaylı sunumunda son krizin teşhisini ve kişisel önerilerini sıraladı.
Euro fikrinin öncülerinden olan Mundell"i izlemek için hemen hemen bütün ekonomi yazarları hazırdılar. Önümüzdeki birkaç gün Mundell yorumları okuyacağımıza eminim. Hele Osman Ulagay önümde durmadan not aldı.
“Yaşanan kriz piyasalarda yenilik ihtiyacını gerekli kılmaktadır. Para birimlerinin fiyatları diğer fiyatlardan farklıdır. Para piyasasında Merkez Bankalarının monopolu sözkonusudur. Yeni bir para sistemi kurmak için yeni bir anchor"a ihtiyaç var. Dolar-Çin yuanı veya Nato para birimi gibi alternatifler tartışılmalı. Lehman"ın batışına izin verilmesi hata idi. AIG sorunu Lehman"dan doğdu. ABD kurumlar vergisinde %15 indirim yapmalı. Mevcut “dolar sistemi” ABD"nin menfaatine.



Prof. Mundell"den aklımda kalanlar bunlar. Ancak diğer iki konuşmacıdan Prof. Francisco Batiz"in görüşleri bana göre daha ilginç geldi. Türkiye ile ilgili olarak, yeni bir devalüasyonla ülkenin değeri yüksek mal ihracatını artırarak bu krizden çıkabileceğini belirtti. Dalgalı kur sisteminde “devalüasyon”a herkes gülüyor ama yerel seçim sonrası orta ölçekli bir devalüasyonu beklememiz mümkün görülüyor.

İŞÇİ ÇIKARMAK SORUNU BÜYÜTMEKTİR
Öztin Akgüç bu haftaki yazısında, sıra krizin maliyetinin kimin sırtına yükleneceğine geldi diyor. Paketle ilgili beklentilerin çözüm olmadığına değinirken, hükümetin ve TCMB"nin kaynaklarına dayalı olarak çıkış aramanın hata olduğunu daha büyük sıkıntılar getirebileceğini belirtiyor. ABD veya GB gibi zengin ülke olmadığımıza, ayrıca bütçe açıkları ve ciddi cari açık problemimiz olduğuna göre; hükümet"ten çok fazla bir şey beklememiz gerekiyor. Esasen Unakıtan"da yaptığı konuşmada, tasarrufları düşük bir ülke olduğumuzu ve dış borç yerine iç tasarrufla kalkınmamız gerektiğini belirtti. Bu arada “benim vergilerime dokunmayın” demeğide ihmal etmedi. Sn. Öztin Akgüç IMF politikalarına bağımlı bir çözüm içinde ciddi ikazlarda bulunuyor. İşçi çıkarmak sorunu büyütmektir diyor.

KAMU HARCAMALARI EKONOMİYİ CANLANDIRIR
AB Komisyonu, küresel ekonomik krizle birlikte durgunluğa giren AB bölgesi ekonomisini canlandırmak adına 200 milyar Euro tutarında bir teşvik paketi hazırladı. Bu paketin 170 milyar Euro'su üye ülkelerce karşılanırken kalan tutar ise AB bütçesi ve Avrupa Yatırım Bankası'ndan gelecek. 11-12 Aralık'ta yapılacak dönem toplantısında onaylanması beklenen paket kısa vadede kamu harcamaları yoluyla ekonominin canlandırılmasını; orta vadede ise otomotiv, çevreci teknolojiler ve altyapı gibi kilit sektörlere yatırımla AB'nin rekabet ve ihracat gücünü artırılmasını hedefliyor.
Görüldüğü gibi paket kısa vadede kamu harcamaları yolu ile ekonominin canlandırılmasını hedefliyor. Daha sonra gene belirli sektörlere yatırımı hedefleyerek, AB bölgesinin rekabet ve ihracat gücünü artırmayı hedefliyor. Bizim de yapmamız gereken bu diyorum.

ÇİN FAİZLERDE İNDİRİME GİTTİ
Çin Merkez Bankası geçtiğimiz hafta faizlerde indirime gitti. Bu hareket son 10 haftadaki dördüncü faiz indirimi oldu. 1 yıllık borç verme oranı %6.66'dan %5.58'e; 1 yıllık mevduat faizi de %3.60'tan %2.52'ye indirildi. Aynı zamanda bankaların zorunlu karşılıklarında da indirime gidildi. Çin'in
büyümeyi teşvik amaçlı aldığı bir karar.

ALICILAR HALA VAR
Amerikan piyasalarının şükran günü tatili devam ederken, Türk hisse senedi piyasası hafta sonuna doğru kar satışlarına maruz kaldı Dolar kurunu 1.60"lara çeken bu gelişmeden sonra USD/YTL kuru için tahmin edilen 1.55-1.60 aralığı sabah saatlerinde oldukça geniş gibi görünse de gün boyunca yaşanan kar satışları, Bu haftanın itfasından gelen paranın dövize kayması ile akşam saatlerine doğru 1.60'lara yükseldi. Sonra, ABD hisse senedi endekslerinin artıya geçmesi ile yeniden 1.5750'ye geriledi. Hisse senedi piyasasında kar satışları yaşansa da alıcıların hala var olduğu görüldü. Bu nedenle de bir ara %2'ye yakın eksiye geçen İMKB-100 endeksi günü başa-baş kapattı. Bu nokta üzerinde durmakta yarar var. Bir görüşe göre; ABD piyasaları ile aramızda doğru bir korelasyon kurmak mümkün. Yani S&P500 yükseldiğinde dolar/YTL kurunda düşme, aksi durumda yükselme beklenebilir.
Faiz cephesinde, geçen haftanın borçlanma ihalelerinin başarılı geçmesi ve böylelikle de 26/11'deki yüklü itfanın sorunsuz atlatılması piyasalarda rahatlamaya yol açtı.



BU HAFTA HÜKÜMETİN PAKETİ AÇIKLIK KAZANACAK
Bu hafta birkaç bakımdan önem arzediyor. Birincisi Hükümetin paketi açıklık kazanacak. İkincisi enflasyon açıklaması var. Üçüncüsü, Aralık ayı banka sendikasyonları başlıyor. Bankaların krediye bakışları özellikle devlet bankalarının tavrı merak ediliyor.
Maliye Bakanının açıklamasına göre, Aralık ayında 3.5 milyar tutarında sendikasyonun vadesi geliyor. En büyük payı iki partide Akbank 1.050 ödeyecek. Bankalarımızın bunu kısmen rollover ve de kendi imkanları ile aşmaları bekleniyor.

ABD VE AB"DE OLUMLU SEYİR TÜRKİYE"YE YANSIYACAK
Dolar konusundaki beklentimiz ABD hisse piyasalarına bağlı olarak 1.55-1.60 bandında tahmin ediliyor. Hazine bonolarında faizin düşme eğilimi devam edecek. Merrill Türk Eurobondlarını underwight"den overweight"e yükseltti. UBS 10-15 milyar Dolarlık IMF paketinin yeterli olacağını belirtiyor. Ayrıca ihracat firmalarına yeni kredi olanakları gözüküyor. Enflasyonun düşme temayülünde gözükmesi de lehte bir görünüm. Bu hafta ABD ve AB ülkelerinde olumlu bir seyir bekleniyor. Bu da bize olumlu yansıyacak.

Esen kalın

ABD Haftanın Veri Takvimi