MALATYA JAPONLAR’A KAYISI SATACAK

MALATYA- Malatya"nın ilk 4 büyük kayısı ihracatçısı arasında yer alan Erkan Geyik, yönünü Japonya ve Kore"ye çevirdi. Obama"nın "kayısı" çıkışından cesaret alan yatırımcının hedefi ilk etapta yüzde 5 pazar payı
ABD"nin 44"üncü Başkanı Barack Obama"nın kayısı reklamıyla birlikte 44 numaralı kentimiz Malatya"nın kayısı satışlarının yüzde 15 artmasının ardından, bölge üreticisi yatırım için kolları sıvadı. Malatya"nın 81 kayısı ve incir ihracatçısı arasında ilk 4 içinde olmayı başaran Pak Yönetim Kurulu Üyesi Erkan Geyik de bunlardan biri. Çocukluğunda kayısı sattıkları dükkanın yerlerini temizleyen telefonlara bakan şimdi ise elektronik mühendisi olmasına rağmen kayısı işlemeyi tercih eden Geyik, üretiminin neredeyse tamamını dünyanın dört bir yanına satıyor. Avrupa ve ABD ağırlıklı ihracat yaptıkları için krizde kan kaybettiklerini söyleyen Geyik, yönünü Uzakdoğu ülkelerine çevirdi. Japonya ve G.Kore"ye incir ve kayısı satarak yüzde 5 pay hedefleyen Geyik, kuruyemiş sektörüne de giriyor.

• Malatya"da kayısının merkezindesiniz. Neler yapıyorsunuz?

Kuru kayısı ve kuru incir üretip yüzde 90"ını ihraç ediyoruz. Türk üzümü, fındık gibi ürünleri ise alıp satıyoruz. Kuru kayısı için iki fabrikada üretim yapıyoruz. Kapasitemiz 10 bin ton, mevcut ihracatımız 8 bin ton civarında, bu bazen 6 bin tona kadar inebiliyor. Kayısı ve incir iç piyasadaki pazar payı çok az. Kayısı için iç piyasada 10-15 bin tonluk bir pazar payı var. Bu da üretici firmalar için dar bir piyasa. Kâr marjı yüksek ama miktar olarak az. Bu ürünler o yüzden ihraç ediliyor. 8 bin ton ihracatımız var bu da 30 milyon dolara tekabül ediyor. 81 ihracatçı şirket var ve biz ilk 4"teyiz.

• Hangi ülkelerde varsınız?

Bizim çalıştığımız 18 ülke var şu anda, hedefimiz bu rakamı 26"ya çıkarmak. Avrupa Birliği ülkeleri, Rusya, Ukrayna. eski Doğu Bloku ülkeleri, Güney Amerika, ABD özellikle satış yaptığımız bölgeler. Buraların dışında Uzakdoğu"ya da açılmak istiyoruz. Özellikle Japonya ve Güney Kore"de varlığımızı sürdüreceğiz. Ayrıca Avrupa Birliği ülkelerinde olmadığımız ülkelere açılmayı düşünüyoruz.

• Japonlar kayısıyı tanıyor mu?

Uzakdoğu bu ürünleri tanıyor ama çok az ithalatları var. Senelik bin ton civarı. Biz buralardan daha çok pay almak istiyoruz. 15 yıl önce kayısı ve incir o bölgelerde hiç tanınmıyordu. 150 tonluk yani 500 bin dolar civarında bir satışla gireceğiz. Rusya"ya 10 milyon doların üzerinde ihracat yapıyoruz. Japonya"da ise yüzde 5 pay bize yetecek. Bir de Afrika var. Sıcak bir bölge buna rağmen Tunus, Fas, Cezayir, Mısır gibi ülkeler bu ürünleri biliyor. Ancak iklim nedeniyle çok tüketilmiyor. İslam ülkelerine bu ürüne talep Ramazan öncesi artıyor. Bu bölgelere biz de payımızı artırmayı istiyoruz. Toplama baktığımızda 300 milyon dolar seviyesinde yani 100 bin ton kayısı, 50 bin ton yani 150 milyon dolarlık da incir ihracatımız var

• Obama Türkiye ziyareti sırasında kayısıyı gündeme getirdi. Bu Malatyalılar"ı sevindirmişti.

ABD Başkanı Barack Obama"nın, Türk kayısısını tanıyor olması doğal olarak en çok Malatyalılar"ı sevindirdi. Obama, İstanbul"da üniversite öğrencileriyle sohbet toplantısı sırasında “Ben Türkiye"nin AB"ye katılmasının doğru olduğunu düşünüyorum.

Türkiye NATO üyesi olabiliyorsa ve askerlerini müttefiklerini korumak için ve desteklemek için gönderebiliyorsa, onların hayatlarını tehlikeye atıyorsa, neden Avrupa"ya kayısı satamasın örneğin veya Türkler"in dolaşım özgürlüğü neden olmasın” dedi. Barack Obama iki ülke arasındaki ticaretin çok artmasının mümkün olduğunu da vurguladı. Obama"nın kayısı vurgusu, dünya kayısı üretiminin yüzde 80"ini tek başına gerçekleştiren Malatya"nın tüm yöneticilerini harekete geçirdi.

Barack Hüseyin Obama, ABD"nin 44"üncü Başkanı. Malatya"nın da plakası 44. Yani, aramızdaki ortak rakam 44. Böyle de bir esprisi var

• Size yansıması ne oldu?

ABD Başkanı Obama"nın Türkiye ziyareti sırasında öğrencilerle yaptığı sohbette Malatya kayısısından sözetmesi kayısı satışlarını yüzde 15 civarında artırdı. Türkiye"de başarılı bir tanıtım kampanyasına dönüştü. Yatırımcıyı cesaretlendirdi.

• Sizin kısa ve orta vadeli yatırım planlarınız ne durumda?

İzmir"de incir üretim fabrikasını devreye alıp yüzde 20 kapasite artırımı yapacağız. 25 milyon dolar civarındaki ihracatımızı 30 milyon doların üzerine çıkarmayı planlıyoruz. Kayısı daha öncelikli tabi. Ama inciri kayısıdan çok da ayıramıyorsunuz paralel gidiyor.

Ayrıca kuruyemiş sektörüne de girme planımız var. 3 milyon dolarlık bir yatırım olacak. Mevcut yerimizi büyüteceğiz.

2010 yılında da bitirmiş olacağız.

• Kuruyemişin yurt dışı pazarlarındaki yeri nedir?

Soğuk ülkelerde kuruyemiş olarak, aynı bizdeki gibi tüketiliyor. Kuzey Avrupa, Rusya ve ABD"de böyle. Bu bölgelerdeki tüketim Türkiye"den daha ileride hatta.

75 milyon nüfusuyla Türkiye 10 bin ton tüketimi var, bu bölgelerde çok daha fazla. Ancak özellikle organik üründe tüketim arttı. Yüzde 35 seviyelerde arttı hatta. Lüks ürün olan naturel kayısılarda da tüketim arttı ve yüksek fiyatına rağmen alıcı biliyor.

Demek ki isanlar doğal ve sağlıklı beslenme konusunda bilinçleniyor.

81 kayısıcı Özal sayesinde ihracatçı oldu

Malatya batıyla kıyaslandığında geri kalmış, doğuyla kıyaslandığında ileri bir şehir. Kayısıdan elde edilen gelirin tamamı önce ihracatçıya, oradan ambalajcıya, çiftçiye ve tüm halka dağılıyor. Malatya"ya ek girdi kayısıdan her yıl geliyor. Bunda Turgut Özal"ın katkıları çok fazla. Kapanmışlık tabularını kaldırmasayla birlikte Türkiye nasıl şaha kalktıysa, Malatya"da iki kat daha fazla ivmeyle ürünün kendi çabalarıyla dünyaya satar hale gelmiştir.

GİRİŞİMCİYE CESARET VERDİ

20 milyon dolarlık ihracat rakamı 300 milyon dolarlara çıktı. 81 firma var ihracat yapar hale gelen, bunu da Özal"a borçluyuz. Ülke yöneticileri girişimciyi kolundan tutup yurt dışına götürecek değil. Ama Özal, cesaret verdi yol gösterdi. İstanbul"a gitmeye korktuğu dönemlerde girişimcilerimiz çantalarını alıp ABD"ye gittiler kayısıyı anlattılar.

Telefona baktım yerleri sildim

Dedem kayısı alıp satıyordu. İhracat imkanları doğdu ve sektör gelişme trendine girdi. Biz de şirket kurduk. Rusya piyasasında belli bir gelişmeler oldu, Avrupa"yı araştırıyorduk. 100 bin dolar ihracatla başladık 25 milyon dolara çıktık. Ben ise kışın okula giderken yazları iş yerinde telefonlara bakıyor yerleri temizliyordum. Daha sonra hep meraklı olduğum elektronik konusunda eğitim aldım ve elektrik elektronik mühendisliği okudum. Ancak tüm ilgime rağmen kayısı işinde olmam gerektiğine inandım.

Bu krizde bir çok şirket iflas etti

Gıda sektörü olamamız nedeniyle bir otomotiv ya da bir tekstile göre çok daha az etkilendik krizden. İhracat yoğun çalıştığımız için de lokal çalışan firmalara göre çok daha fazla etkilendik. Kontratlarımız hep dolarla olduğu için ve dolar da değer kaybettiğinden fiyatlarda bir dengesizlik yaşadık. Rakamsal olarak baktığımızda belli müşterilerimizi kaybettik. Belli pazarlardaki sipariş miktarlarını etkiledi. İhracatın belli bir ivmesi vardı, krizden sonra girdiğimiz düşüş trendi hâlâ devam ediyor. Çok zor duruma düşen ihracatçılar oldu, bazıları da iflas ettiler.