KRUVAZİYER TURİZMİNDE GAZİMAĞUSA

İSTANBUL- Kuşadası'nı Akdeniz'de kruvaziyer turizminin vazgeçilmez cazibe limanı yapan unsur, Hıristiyanlar için kutsal bir yer olan Efes ve burada hacı olma imkânlarıdır.
Nitekim Hıristiyan dininde iki önemli kişiden biri St. Paul ve diğeri St. John'dur. Bunların her ikisi de Efes'te yaşamışlardır. St. Paul Efes'te yıllarını Hıristiyanlığı Efes'te tanıtmakla geçirmiştir. St. John ise uzun ömrünün son yılIarını Yeni Ahit'in bölümlerini yazmaya adamış ve Efes'te ölmüştür. Mezarı Ayasuluk Tepesi'ndedir.
Kral Justinyen tarafından bu mezarın üzerinde yapılan kilise de ortaçağın muhteşem anıtları arasında yer almaktadır.
MS 6. yy'nin ilk yarısında hükümdar Jüstinyen, St. John'un mezarının üzerine basilika -Dikdörtgen biçiminde bir mezarlık- yapılmasını emretti. St. John basilikası Ayasuluk adıyla bilinen bu tepenin üzerinde Artemis Tapınağı'nın doğusunda yer almaktadır.
Hıristiyanlık için böylesine hudutsuz önem taşıdığından dolayıdır ki turistik yolcu gemilerinin Akdeniz-Ege programlarında Kuşadası çok ayrı bir önem taşımaktadır.
Doğu Akdeniz'de Gazimağusa Hıristiyanlık eserleriyle benzersiz bir uğrak limanı olmasına karşın, BM'den gelen ambargo nedeniyle programlara alınamamaktadır. Haliyle Hıristiyan yolcular tarafından bu örenyerlerini gezmek mümkün olamamaktadır. Açıkçası, hemen önemli yüzdesiyle Hıristiyanlık dünyasının önde gelen örgütü olan BM, bu dinden olanların turistik yolcu gemileriyle Kıbrıs'a gitmelerini engellemektedir.

Gazimağusa'da dini örenyerleri
Kıbrıs MÖ 325-58 yıllarında Büyük İskender'in yerine geçen krallar tarafından yönetilmeye devam etti. Coğrafi konumu ve bakır yatakları kadar, ormanları nedeniyle gemiler için önemini korudu. MÖ 58 ila MS 326 yıllarında Kıbrıs, Roma İmparatorluğu'nun bir dominyonu olarak kaldı.
Hıristiyanlığın giderek yayılması ve Yahudiliğin güçlenmesi evresinde yine bu iki din mensuplarının sığınağı oldu. Kıbrıs'ta ilk Yahudi yerleşimi Ptolemy I zamanında başladı. Salamis'te ilk Yahudi sinagogu bu devirde inşa edildi.
Aziz Marcus ve Aziz Barnabas, Kıbrıs'ı baştan başa dolaşarak Hıristiyanlığı yaymaya çalıştılar. Aziz Barnabas MS 51'de Kıbrıs'ta öldü.
Bizans İmparatorluğu dönemi 326-1191 yılları arasında devam etti. Bu dönemde Bizans İmparatoru Constantin'in annesi Helena Kudüs'ten dönüşte adaya kutsal bir haç getirdi ve "Haç Dağı" adı verilen Stravouni Manastırı onun isteği üzerine inşa edildi.

Aslan Yürekli Richard
Gerek Aslan Yürekli Richard ve gerekse Fransa Kralı Philip Augustus, Hıristiyan fanatiklerdendiler ve Saint John Şövalyeleri'nin en önemli, destekleyicileri olarak tanınıyorlardı.
Aslan Yürekli Richard âşık olduğu Berengaria ile 12 Mayıs 1191'de Lemesos'taki St. George Kilisesi'nde evlendiler ve Berengaria, Başpiskopos Evrueuz tarafından İngiltere kraliçesi ilan edildi.
Üç yüz yıl süren Lusignan devrinde Kıbrıs çoğunlukla Ortodoks kavimlerin etkisi altında kaldı. 1489-1571 yıllarında Venedikli tacirlerin ilgisi nedeniyle Kıbrıs önemli bir uğrak yeri oldu.
Halen Haydar Paşa Camii olarak anılan Aziz Catharine Kilisesi on dördüncü asırda Fransız gotik mimarisine uygun olarak inşa edilmiş mükemmel bir örnektir.
Gerek Gazimağusa'daki St. Sophia Katedrali ve gerekse Güzelyurt'daki Bellapais Manastırı gotik mimarisinin şaheserleri arasında gösterilmektedir.
Apostolos Andreas olarak da anılan Aziz Andreas Manastırı, Aziz Andreas tarafından denizcilerin ve gemilerle seyahat eden yolcuların korunmasına adak olarak inşa edilmiştir. Aziz Andreas bir gözü kör kaptanın da koruyucusu olmuştur. Hıristiyanlığın kutsal yortu ayinleri için Kudüs'e gitmek üzere gemiyle denize açıldıklarında içecekleri suyun yetmeyeceğini görerek Dinaretum Burnu, bugünkü adıyla Zafer Burnu'nda karaya çıktılar. Zira Aziz Andreas burasını işaret etmişti.
Oysa orada su yoktu. Aziz Andreas karada bir noktayı kazmalarını söyledi. Buradan tatlı su fışkırmaya başladı. Bu suyla yüzünü yıkayan kaptanın kör gözü görmeye başladı. Kutsal sayılan bu yerde Aziz Andrew Manastırı inşa edildi.
Aziz Barnabas Manastırı ise bu azizi taşlayarak öldüren Salamis halkının Barnabas'ı katlettikleri yerde kuruludur. Aziz Barnabas'ın mezarı beşinci yüzyılda Salamis Constania Piskoposu Anthemios tarafından bulunmuştur.
Kıbrıs günümüzde hemen sadece kumarhaneleriyle ve kumsallarıyla cazip sayılan bir turistik ada olmaktadır.
Oysa kruvaziyer turizminin Efes'ten sonraki henüz değerlendirilemeyen benzersiz uğrak limanı Gazimağusa Hıristiyanlığın değişik mezheplerine ait kiliseleri, katedralleri ile bir hac merkezi olarak ambargonun aşılmasını beklemektedir. Belki de dini inançları politik kısırdöngülerden ayıracak kadar akıl varsa, turistik yolcu gemilerinin Gazimağusa Limanı'na seferlerinin büyük ilgi göreceği kuşkusuz sayılmalıdır.

Osman Öndeş