KRİZ DÜNYAYI TSUNAMİ GİBİ ÇARPTI

Murat EMEN - EMEN&EMEN

---

Geçtiğimiz hafta Expo Real 2008 Fuarı için Münich"te idim. Krize hazırlıksız yakalanan AB ülkelerine krizin nasıl tsunami gibi çarptığını ve özellikle pazartesi gününün şaşkınlığını ifade etmek mümkün değil. AB ekonomik entegrasyonunun çok fazla bir şey ifade etmediğinin açık açık görüldüğünü , Reuters başındaki insanların şaşkınlığından anlamak mümkündü.

İŞİN GERÇEK BOYUTUNUN KİMSE FARKINDA DEĞİL
Hala bazı ekonomistlerin AB ve Avrupa riskinin kıtada satılan Lehman kağıtları ile sınırlı olduğunu söylemelerinin ardından üç beş gün geçmeden beyaz bayrak açan borsa ve bankaları izlemeleri, bu kendine fazla güvenden gelen ve gözüken krize ayak sürümenin ve uyuşuk davranmanın neticeleri idi.
Konuştuğum bankacılar ve katıldığım panellerdeki konuşmacılar hala işin gerçek boyutunun farkında değillerdi. Krizi sadece bir finansal kriz gibi görmelerini anlamak mümkün değildi.

Özellikle geçtiğimiz Perşembe akşamı bizde dahil acaba “sıyırdık mı” dediğimiz gün, asya ülkelerinden gelen yeni bir düşüşle şaşkına dönen bir Avrupa resmi vardı. Bizim gibi acı patlıcanları bile şaşkına çeviren hiç ama hiç tahmin edemeyeceğimiz bir türbülans yaşadığımızı kabul etmek durumundayız.

Bu durum bizi nasıl etkiler sorusunun cevabı biraz zor ;

Gerçi yabancılara karşı biz “ patlayan lastiği 6-7 sene önce değiştirmiştik” de desek, krizin bizi bankalardan çok reel sektörden vuracağını kabul etmemiz gerekecek. Bankalar sakin. Bazı eyyamcıların patırtı yarattığı gibi gelişmeler olmadı ama daralacak kredi hacmı, yaşanacak durgunluk, arka arkaya gelecek iflaslar ve işsizlik gündemimizin esas konuları olacak.

ÜLKEMİZDE KREDİ DARALAMASI KAÇINILMAZDIR
Hepimiz biliyoruz ki, bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde kaynak sıkıntısı var. Ancak yüksek faiz vererek yaratabildiğimiz sıcak para girişi ile sağladığımız büyümemizi devam ettirmek, dünyanın bu durumunda hiç mi hiç mümkün olamayacak. Reel sektörün açık pozisyon yükünün taşınamaması, bankaların vadeleri gelecek sendikasyonlarındaki yenileme zorlukları ülkemizdeki kredi daralmasının önemli nedenleri olacak.

CARİ AÇIK HALA AKLIMIZI BAŞIMIZA GETİRMEDİ
Bu arada varlık satarak edinilen likiditenin, bazı kesimlerce yurtdışına yatırım adı altında taşınmak istenmesini de anlamak mümkün değil. Yatırımı unutan, işsizlik sorunu yaşayan ve ithalat cennetine dönmüş ülkede, mevcut cari açık aklımızı hala başımıza getirmemiş. Herkese Allah akıl fikir versin demekten başka çaremiz yok. Ama iyi bir ekonomi yönetimi (aman 2001"in kişiliksiz yönetimine benzemesin) ülkeyi bu tür dalgalardan en az zararla çıkarabilir. Bu da global anlamda iyi bir rating alır ve ülkeyi “safe heaven” yapar.

ÖNÜMÜZDEKİ GÜNLERİN AKİBETİNİ ABD VE AB KADAR ÇİN VE JAPONYA GÖSTERECEK
Geçtiğimiz haftanın önemli olaylarından birisi, dünyanın önde gelen Merkez Bankaları Çin dahil 50 baz puan faiz indirdiler. Bu toplu faiz indirimi piyasalara kısmen de olsa rahat bir nefes aldırdı. Bizde 22 Ekim"de toplanacak olan TCMB"nin belirsizlik sebebiyle kısa vadede faiz değiştirmesi beklenmiyor.

Önümüzdeki günlerin olaylarını ABD ve AB kadar Uzakdoğu" nun iki büyük devletindeki gelişmeler tayin edecek.

Bilindiği gibi Japonya kaliteli ama pahalı mal üreten bir ülke. Bunu kaldıracak pazar sadece ABD. ABD resesyona girince Japonya"da borsanın düşmesi çok normal. Bugün esasen nerdeyse sıfır faizle piyasasını ayakta tutmaya çalışan Japonya"da etkilenme çok ciddi olacak. Bunu sezen Japon, şimdiden parasını cebine koydu bile. Ülkenin önemli sigorta şirketlerinden Yamato Life iflasını istedi. Overseas Hedge Fund"lar panik satışta ve kıymetli devlet tahvilleri dahi nakit uğruna satılırken, Japon hükümeti yakında vadesi gelecek borçlarını nasıl döndüreceğini kara kara düşünüyor.

Çin gene aynı şekilde ABD pazarına bağlanmış ve ABD dolarına boğulmuş bir ülke. Ürettiğini içerde tüketme şansı olmadığı için ABD resesyonu onu da ciddi olarak etkileyecektir. Daha bir ayı dolmadan ikinci faiz indirimini yaptı.

ABD GÖÇMEN ALMA İŞİNİ HIZLANDIRABİLİR
Diğer önemli bir konu; ABD ekonomisini kurtaracak tedbirlerden birinin de, ülkenin önemli sayıda göçmen alma olasılığının ciddi olarak tartışılması. Amaç tüketimi hızlandırmak.
Bu haftanın muhtemel gelişmelerini irdeleyecek olursak, herkesin merak ettiği üç soru var.
• Döviz ne olacak?
• Borsa ne olacak?
• Dövize veya borsaya yatırım zamanı mı?
Haftaya 19.91"den başlayan bono faizleri haftayı 20.71"den kapattı. Bu hafta 23"lere kadar çıkabilir ama geri dönmez.
Geçen hafta pazartesi günü 1.38 olan dolar, kaygının artması ile 1.43"ün üzerine taşındı. MB"lerin faiz indiriminden sonra 1.37"lere dönen doların haftayı 1.40"ın üzerinde kapatması herkesi düşündürüyor. Türkiye açısından Cuma başlangıcı çok önemli idi. Ancak beklentilerin aksine uzak doğunun etkisiyle her şey yüksek başladı. Kanamanın devam edeceğini düşünüyorum.

Sıcak parada tasfiye sürecinin başladığına inandığım için, kağıttan çıkış dolara talep yaratacaktır. Doların biraz daha yükselmesi beklenebilir.

Borsa endeksinin yükselmesini beklemek, daha ziyade yatırımcı psikolojisi ile ilgili bir olay. Yatırımcı alma zamanının geldiğine inanırsa, ancak endeks yükselecektir. İlk hareket kurumsal alımlardan ziyade bireysel borsa alımları ile başlayacaktır. Şirket değerleri bugün komik seviyelerde. Şimdilik hisse değerlerinin çok düşmesini önlemek isteyen kote kurumların alımları ile endeks tutunmaya çalışıyor. Ancak bekleme döneminin daha geçmediğini düşünüyorum. Endişeler insanları, bütün dünyada olduğu gibi paralarını nakit olarak tutmaya sevk ediyor.

Esen kalın

13-17 Ekim Veri Takvimi

---

Bakanlar Kurulu, yarın olağanüstü yapacağı toplantıda bankalara kaynak aktarmayı görüşecek

 

HABERTURK 12.10.2008

Fransa'da Bakanlar Kurulu, yarın olağanüstü yapacağı toplantıda, zor durumdaki bankalara yardım edilmesiyle ilgili yasa tasarısını görüşecek.

Geçen hafta Başbakan Francois Fillon tarafından gündeme getirilen öneri, oluşturulacak yeni kuruma, vakit geçirmeden kriz içindeki bankaya fon aktarması için yetki verilmesini öngörüyor.

Meclis bütçe komisyonu raportörü Gilles Carrez, basına yaptığı açıklamada, zor durumdaki bankaların finans sorununu vakit geçirmeden çözmek için bu tür bir yasa tasarısı hazırlığı içinde olduklarını söyledi.

 

Tasarının bu hafta içinde meclis ve senatoda kabul edilmesi bekleniyor.

 

İsrail Borsası'nda şok düşüş

 

4 günlük tatil sonrası çakılan Tel Aviv Borsası, işlemlere kapatıldı

 

Amerikalı yatırım uzmanı Dr. Marc Faber bu ayki köşe yazısını şu şekildebitirmiş:

"Federal hükümet bize $600 değerinde bir geri ödeme yapıyor. Eğer bunuWal-Mart'da harcarsak para Çin'e gidecek. Benzin alırsak ise Araplara. Birbilgisayar alırsak Hindistana. Sebze ve meyve alırsak Meksika, Honduras(?)zve Guatemala'ya gidecek. Düzgün bir araba alırsak Almanyaya. Gereksizçerçöpe yatırsak Tayvana gidecek ve bunların hiç biri Amerikan ekonomisinefayda sağlamayacak. Parayı ülkemizde tutmanın tek yolu hayat kadınlarına vebiraya harcamak, çünkü artık ABD'de üretilen tek şey bunlar. Ben üzerimedüşeni yapıyorum."