KARS ALGISI VE MARKA POTANSİYELİ
Kar, kaz ve kaşar… Bu üç kelime sadece benim aklıma gelen ilkler değil. Türkiye geneli bir araştırmada da aynı sonuç çıkmış.

05 Temmuz 2022 Salı 07:20
FİKRİ TÜRKEL
KARS- Bana Kars’ı üç kelimeyle anlatır mısınız? Kar, kaz ve kaşar… Bu üç kelime sadece benim aklıma gelen ilkler değil. Türkiye geneli bir araştırmada da aynı sonuç çıkmış.
“Edirne’den Kars’a kadar” cümlesini çocukluğumuzdan beri her platformda duyarız. Türkiye coğrafyasını ve sınırlarını tanımlayan iki serhat şehrimizi birleştiren bu cümle, herkesin aklında Kars imgesi de bırakmıştır.
15 yıl aradan sonra tekrar Kars’a gitme şansı buldum. Kars için en iyi mevsim diyebilirim. Beni sevindiren gelişmelerin yanı sıra, Görün alabildiği bütün ovalar rengarenk çiçekler kaplıydı. Çiçeklerin çoğu sarı renkteydi. Uçaktan gördüğümde bunları aspir veya kanola bitkisi sandım.
Malum, bu yıl yağ sıkıntısı yaşadık; bu sıkıntıya karşılık bolca aspir, kanola ekilmiş diye sevindim. Meğer bunlar aynı aileden olan hardal çiçekleri olduğunu öğrendim. Hardal da bir yağlı tohum bitkisi olmasına rağmen, yabani hali yağ sanayii yerine hayvan yemi olarak kullanılıyor.
Kars’a bu sefer gelişim de bir bitki ile ilgili. Peygamber çiçeği olarak da bilinen mavi kantaron, Türkiye’de bir kaç bölgede yetişiyor. Kars’ta doğal olarak yetişen tıbbi ve aromatik bitkilerden biri olan mavi kantaronun, yağ ve kurutulmuş halini üretmek için Oğuzlu Köyünde bir kadın kooperatifi kuruluyor. Kars Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ve ABC Deterjan destekleriyle 20 kadın için mavi kantaron ve benzeri bitkilerin işlenmesi ve satılması için bir yapı kuruluyor.
Hem kadınlarımızı desteklemek, hem de mavi kantaron için bilgi almak için buradayız. Geleneksel Kars algısının ötesinde, kooperatifin yeni bir faaliyet alanı ve tanıtım imkanı olarak, şehre değer katacağına inanıyorum.
Kars tarım ve hayvancılık şehri olmasının yanı sıra önemli bir tarihi yerleşim yeridir. Kars’ın tarihi ve kültürel yönünün öne çıkarılmasında Prof. Dr. Metin Sözen’in yeri ayrıdır. Tarihî ve çevre değerlerinin korunması, tarihi yapıların hayata kazandırılması için ciddi gayretleri oldu. Yine kalp uzmanı olarak tanıdığımız Prof. Dr. Bingür Sönmez’in Sarıkamış’la ilgili çalışmaları Kars kimliğinin oluşmasında önemli yer tutuyor.
Son dönemde Doğu Ekspresi ile başlayan tren turları, şehrin kimliğine turizmi de katmış görünüyor. Bu ivmesi artacak bir turizm çeşitliliğidir. Şehir bundan istifade etmelidir.
Kars, terk edilmişliğinden ve geri kalmışlığından son yıllarda silkinmeye başladığını gördüm. Özellikle süt ürünleri alanında hem üretim, hem ürün çeşitliliğinde ciddi artışlar yaşanıyor. Tarım ve Orman İl Müdürü İbrahim Altıntaş’ın verdiği bilgiye göre 500 bin büyükbaş ve bir o kadar da küçükbaş hayvan varlığına sahip şehirde, modern mandıraların yanı sıra Gravyer, Kars Kaşarı başta olmak üzere peynir ihracatı da başlamış durumda.
Kars bir mera şehri. Haliyle hayvanlar için ucuz bir beslenme imkanı sunuyor. 1 milyon 100 bin hektar genişliğindeki Kars’ın 350 bin hektarı mera olduğunu hatırlatmak isterim.
Kars’a gidişinizde mutlaka Peynir Müzesini gezmeyi ihmal etmeyin. Hem mimari tasarımıyla, hem de konumu ile mutlaka görülmesi gereken bir yer olduğunu hatırlatmak isterim. Ancak, üzesinin marketi, farklı peynir marka ve ürünleri ile zenginleştirilmelidir. Bir de müzeye bir canlı bir mandıra üretimi eklenmesinde fayda görüyorum.
Kars algısı diyoruz ya! Kars’ın yapılarında ilk dikkati çeken şey kara taşlar. Kara taşlardan inşa edilmiş yapılarında Rus etkisi üzerine düşününce buranın ne kadar stratejik bir yer olduğuna daha çabuk karar veriyorsunuz. Kafkasların havasını taşıyan karlı, kazlı, kaşarlı Kars şehrinde deyip ardından karataşlara yapılmış binaları görünce yine karşımıza “K” harfli
2 bin metre yükseklerdeki bir platodan bahsediyorum. Değerleri üzerine düşününce bu şehrin markalaşmasında “K” harfinin bir şifre olarak her noktasında kendini gösterdiğini görmek mümkün. Her gelişimde de şehrin karakterini oluşturan yeni bir “K” harfli bir şeyi öğreniyorum.
Siz benim yazdığım K’lara yenilerini ekleyebilirsiniz. Orhan Pamuk’un romanıyla da ünlenen kışın sembolü ‘kar’ en etkili unsurlardan biri. Bir keresinde Haziran ayında kar yağdığına şahit olmuştum. Aklıma gelen diğer K’ları sayayım: Kış, kaşar, Kafkas, kaz, korunga, koyun, kavak, karga, kilim, kuş, kartal, kayak, kaya bülbülü, Kaçkarlar…
Tabii ki bitmedi.
Türkiye’nin başka bir yöresinde duyamayacağınız insan unsurlarımızdan Katolik Marakanlar, Karakalpak diye bildiğimiz Terekemeler de Kars’ın insani değerlerinden. Her şeyin K ile ilgisi var dedim ya, köpekleri bile ‘Karabaş’ cinsi. Kurtlara karşı köylünün en yakın arkadaşları.
Genel bir söylemdir: “Kaz, Kars’ta yenir.” Bölgede geleneksel olarak kaz yetiştiriciliği yapılıyor. Köylerde her ailenin kaz sürüsü var. Pandemi öncesi 325 bini aşkın anaç kaz varlığı tahmin ediliyordu. Kazın yörenin geleneksel ürünü olmasının sebebi, her yerin karla kaplı aylarında temel besinlerinden biri olmasıdır. Köylüler sonbaharda kesip kurutarak, kışlık et ihtiyaçlarını karşılıyor. Artık konu iktisadi işletme ve kaz tüyü gibi endüstriyel bir hammadde temini aşamasına gelmiş.
Kaz ürünlerinin satılacağı ve kaz yemeklerinin sunulacağı örnek merkezler açmayı planlamış durumdalar. Dünyanın bütün kaz yemekleri burada yenebilecek. Kaz tüyü yastık ve yorganların satıldığı mağazalar da aynı projenin kapsamında yer alacak.
Büyükbaş besicilik bölge için vazgeçilmez. Türkiye’de ilk defa ‘organize besi sanayii’ sektörü yeni bir sürece getirmiş. Büyük şehirlere göçmüş varlıklı iş insanları da yeni Kars imajına destek vermek için yatırımlar yapıyorlar.
Kars kaşarının şöhreti malum ancak tedarik konusunda sıkıntı var. Yazın çok, kışın yok bir ürün. Bir de yeni yetişen nesillerde kaşarın damak tadının bozulduğu şikâyeti var. Hayvancılık açısından koyun ve keçi ikinci planda kalmış.
Çıldır Gölü sadece Kars’ın değil, Türkiye’nin en önemli değerlerinden biri. Bu rakımda kış ve yaz için farklı bir turizm noktası olabilir. Özellikle kış günleri göl üstünde kızak ve rüzgâr sörfünün farklılığı üzerinde durulması tavsiye ediliyor.
Çıldır Gölü deyince kuşları anmadan geçmemek gerekiyor. 100 ayrı cins kuşun konaklama, yavrulama ve göç yolları üstünde burası. Gölde kınalı başlı ördekler dikkat çekiyor.
Başınızı kaldırdığınızda kartalları her yerde süzülürken görebilirsiniz. Dere kenarlarında ve köy içlerinde tek tük göreceğiniz ağaç kavaktır. Ve üstünde yuvalanmış kargalar da en az kartallar kadar göze batıyor.
Aynı şekilde kayak turizmi için de önemli. Ancak uluslararası uçuşlara sahip Erzurum varken Kars’ın rekabet etmesinin zor olduğu düşünülüyor.
K’larla ilgili notlarım bu kadarla kalmıyor. Kars’ın endemik bitkilerinden bazılarını burada anmak istiyorum: Koşkoz, Kaya Dolaması, Kurt Mürdümü, Kars Burçağı, Koca Soğulcan, Kaplanboğan… Hakkını yemeyelim, K harfi ile başlamayan endemik bitkileri de var…
Son yıllarda Kavılca buğdayı çok büyük ilgi görmeye başladı. Kastamonu’nun Siyez Buğdayından sonra iki şehir arasında antik buğday tohumlarının bir nevi yarışı var. Karslılar, Siyez için çıplak buğday diyor, kendi ürünleri Kavılca ise tahmin edeceğiniz gibi yine K’lı bir sıfat taşıyor: Kabuklu… Kabuklu Kavılca, gluten hassasiyeti olan kişiler için önemli bir tercih nedeni oldu.
Son gezim mavi kantaronun da bir K harfi ile başlayan bir yapı yani bir kadın kooperatifi ve hayat bulması manidardır. Umarım bundan böyle şehrin kimliğine kantaron yağı, kantaron kremi de eklenmiş olur.
Kars’ı düşünürken K ile başlayan şifrelerini unutmayın. Şehrin marka kimliğini oluşturacaklar da bunu mutlaka göz önünde bulundurmaları gerekiyor.
Finlandiya’nın kış turizmi İstanbul’da tanıtıldıİstanbul’daki Türkiye Workshop’unda Finlandiya’nın Kuzey Kutbu'nda bulunan turizm tesisleri ile cam igloları, kuzey ışıkları turları, buz kıran gemileri ve Helsinki–Tallinn seferleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 20:27TURİZM
Malezya’nın renkleri ve lezzetleri İstanbul’da buluştuFairmont Quasar İstanbul’daki Colours of Malaysia etkinliğinde, şef Farhan’ın menüsü ve turizm sunumuyla Malezya’nın lezzetleri ve bölgeleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 00:10GASTRONOMİ
Hilton 2027 otel açılışlarını duyurduHilton, 2027’de portföyünü genişletmeye hazırlanıyor. Şirketin açıkladığı projeler arasında Londra’nın tarihi Admiralty Arch yapısında açılacak Waldorf Astoria, Yunan adalarındaki üç tesis ve Fas’ın ilk LXR oteli bulunuyor.17 Kasım 2026 Salı 23:30KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da turizm harcamaları 40,5 milyar dolara ulaştıSuudi Arabistan, 2026’nın ilk altı ayında 61,2 milyon turisti ağırladı. Ülkede turizm harcamaları 151,9 milyar Suudi Arabistan riyali, yaklaşık 40,5 milyar dolar olarak kaydedildi.17 Kasım 2026 Salı 23:00TURİZM
Rotana, Mısır’da 2030’a kadar 25 otele ulaşmayı hedefliyorMısır’da üç otel işleten ve sekiz otel projesi geliştiren Rotana, 2030’a kadar ülkedeki portföyünü 25 otele çıkarmayı hedefliyor. Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın ardından grubun üçüncü büyük pazarı olacak.17 Kasım 2026 Salı 22:00KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da şef adaylarına iki yıllık aşçılık eğitimiAdeera Hospitality ve Suudi Aşçılık Sanatları Akademisi ZADK, Suudi vatandaşlarını otelcilik ve turizm sektöründe kariyere hazırlamak için iki yıllık diploma programı başlattı. Ocak 2027’de başlayacak programa başvurular 31 Aralık 2026’ya kadar sürecek.17 Kasım 2026 Salı 21:00GASTRONOMİ
FITUR Screen 2027’de film ve dizi rotaları turizme kazandırılacakFITUR Screen 2027, 20–22 Ocak’ta Madrid’de düzenlenecek. İspanya Film Komisyonu, film ve dizi çekim yerlerini turizme kazandıracak stratejisini tanıtacak.17 Kasım 2026 Salı 20:00MICE
Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu 190 ülke ve bölgede yayımlandı61. Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, Çeşme’den Ankara’ya uzanan rotasıyla 190 ülke ve bölgede yayımlandı. 2027 turu 25 Nisan’da başlayacak.17 Kasım 2026 Salı 19:00MICE
MG International ilk sürdürülebilirlik raporunu açıkladıMG International, Gebze’de tanıttığı ilk sürdürülebilirlik raporunda üretim başına enerji tüketimini yüzde 45,4, su kullanımını yüzde 21,2 azalttığını açıkladı.17 Kasım 2026 Salı 18:00GÜNDEM
İstanbul Uluslararası Perküsyon Günleri 20 Kasım’da3. İstanbul Uluslararası Perküsyon Günleri, 20–22 Kasım 2026’da Haliç Tersanesi’ndeki Forsa PSM’de ücretsiz konser ve söyleşilerle düzenlenecek.17 Kasım 2026 Salı 17:00MICE
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2005 Türkiye Turizm











Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.