İLKBAHARIN HABERCİSİ LEYLEKLER İSTANBUL'DAN GEÇİYOR

İSTANBUL - İlkbaharın habercisi leyleklerin Güney Afrika'dan Avrupa ve kuzey ülkelerine İstanbul üzerinden gerçekleştirdiği göç yolculuğu başladı. İstanbul semaları ve kırsal alanlar, binlerce leylekle süslendi.
Batıda Atlas Okyanusu'ndan, doğuda Hint Okyanusu'na, güneyde Güney Afrika'nın Ümit Burnu'na kadar Afrika Kıtası'nın Ekvator kuşağı güneyinde kalan geniş topraklarda kışlayan leyleklerin, Avrupa ve Asya'nın kuzey ülkelerine dönüş yolculuğu başladı. Avrupa ve Balkanlar'da yazı geçirdikten sonra ağustos- eylül aylarında Afrika'ya göç eden ve bu göç sırasında toplandıkları en dar alan olan İstanbul'da, geçen yıllarda bir günde 237 bin, toplamda 1 milyona yakın leylek geçişi yaşanmıştı.

AFRİKA'DAN AVRUPA'YA GÖÇ YOLCULUĞU
Afrika'dan geri dönüş yolunda en dar geçit olarak kullanılan İstanbul'da Sarıyer, üçüncü havalimanı ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile Kuzey Ormanları civarında bugünlerde binlerce leylek görmek mümkün. 15 yıldır leylek sayımı yapan, yaralı leylekleri tedavi ettiren ve bölgede 'Leylek Baba' olarak tanınan avukat Fikret Can (74) ve gönüllülerin oluşturduğu LeylekEl (Stokland), grubu, ilkbaharla birlikte Güney Afrika'dan yeniden Avrupa ve Balkanlar'a göç eden leylekleri yine İstanbul'da karşıladı.




3 BİN KİŞİLİK GÖNÜLLÜ ORDUSU
Gruplar halinde geçiş yapan yüzlerce leylek sürülerinin İstanbul'un kuzeyinden Bulgaristan ve oradan da Avrupa ülkelerindeki yuvalarına dağılımı devam ediyor. Hem Türkiye'nin bütün illeri hem de dünyanın birçok ülkesinden toplamda 3 bine yakın gönüllüsü bulunan LeylekEl grubundan Emine Turhan Tekin, Neriman Fırtına, Murat Acuner, Cumhur Palas, Oğuz Garipoğlu, Armando Martins, Irek Keluga, Heiodi Rosien, Ferdi Gültekin, Haldun Savaş, Nedim İlkin gibi gönüllüler leyleklerin göç yolculuğu sayımında fotoğraf ve görüntü de çekimi de yapıyor.




İSTANBUL'UN KUZEYİNDEN GEÇİYORLAR
Bu coşkulu serüvenin milyonlarca yıldır kesintisiz devam ettiğini belirten Fikret Can, “Afrika'dan yola çıkan leylek sürülerinin hedefi Avrupa'dır. Sahraaltı Afrika'dan yola çıkan leylekler, Nil Vadisi, Filistin, İsrail, Lübnan, Suriye güzergahını izleyerek Hatay Belen geçidinden ülkemize giriş yapar. Anadolu'yu boydan boya geçtikten sonra önlerine geçit vermez Karadeniz dikilir. İlkbahar göçünün kalbi Karadeniz sahillerinde atar. Devasa leylek sürüleri Boğazı geçip Avrupa'ya varmak için Üçüncü Boğaz Köprüsü, Üçüncü Havalimanı, Kuzey Ormanları istikametini takip eder. Göç merkezi Rumeli Feneri'dir. Her ilkbaharda bu güzergahtan 500- 600 bin leylek geçer. En yoğun geçişler 15 Mart- 15 Nisan tarihleri arasına denk gelir" dedi.




EN ÖNEMLİ GÖÇ YOLU İSTANBUL
Doğu, Batı, Kafkaslar, Hazar Denizi ve Afrika olmak üzere 5 göç yolu bulunduğunu kaydeden Can, bu rotanın Trakya, İstanbul Boğazı, Bursa, Eskişehir, Konya, Mersin, Adana, Hatay (Belen Geçidi), Suriye, Lübnan, İsrail, Filistin, Sina Yarımadası, Nil Vadisi, Sahraaltı Afrika olduğunu söyledi. Bu rotayı yıllık sonbahar döneminde 1 milyon, ilkbaharda ise 500- 600 bin civarında leyleğin kullandığını söyleyen Can, “Doğu Göç yolu diğerinden daha önemli ve bu yolu kullanan en kalabalık göçmen türü leylekler. Sonbaharda üreme alanından kalkan leylek sürüleri, kışı geçirmek üzere Afrika'ya gider. İlkbaharda ise Afrika'dan yola çıkar, üreme alanlarındaki yuvalarına geri dönerler" diye konuştu.

DÜNYADA EŞİ BENZERİ YOK
Göç dönemlerinde ülkemizden 1 milyon leyleğin geçtiğini, bunlara yüz binlerce şahin, çaylak, kartal gibi kuş türlerinin eşlik ettiğini dile getiren Fikret Can, şöyle konuştu:
“Bu bizim en büyük zenginliğimiz. Böyle bir doğa olayının dünyada benzeri yok. Son yıllarda, ülkesinde 100 leyleği bir arada göremeyen birçok Avrupalı dostumuz geldi ve büyülendiler. Fransa'da Colmar kasabasında tek bir leylek yuvası var. Fransızlar bu yuvayı turizm merkezlerinden biri yapmayı başardı. Her yıl on binlerce turist ziyaret ediyor. Henüz fark edemediğimiz farklı bir turist potansiyeli var. Amerika'da 37 milyon, İngiltere'de 6 milyon, Avrupa'da 25 milyondan fazla kuş gözlemcisi ve fotoğraf meraklısı var. Bu insanlar sürekli ülkelerarası hareket halindeler. Doğu Göç Yolu'nun merkezi İstanbul'daki bu muhteşem doğal zenginliği, dünya kuş gözlemcileriyle buluşturmalıyız."

GÜNDE 200- 300 KİLOMETRE
Uzun mesafe göçmeni leyleklerin değişen etkenlerle göç süresinin 3 ile 10 hafta sürebildiğini anlatan Can, “Günde 7- 10 saat uçabilir, saatte 50 kilometre yapabilir, 200- 300 kilometre yol gidebilir. Günde 600 kilometre yaptıkları da görülmüştür. İlkbaharda üreme alanlarına dönmek için Afrika'dan yola çıkan sürüler, besin bolluğu nedeniyle yollarda oyalanır ve yuvaya dönüş yolculuğunu, ortalama 49, bazen 70 günde tamamlayabilir. Yavru leylekler üreme alanlarından erken ayrılır, genç bireylerden oluşan sürüler bazen birkaç erişkin birey ile yola çıkabilir" diye konuştu.

BİRÇOK ÜLKEDE GÖRÜLMEZ OLDU

6 cins ve 19 türden oluşan leyleklerin doğal ortamda 20- 25 yıl yaşam süresine sahip olduğunu belirten Fikret Can, uzun gagası, bacakları ve boynu ile beyazlığının en belirgin özelliği olduğunu kaydetti. Sanayileşme ve tarım yöntemlerinin değişmesi ile birlikte 19'uncu yüzyıldan itibaren leylek nüfusunun azalmaya başladığını kaydeden Can, eskiden yuva kurdukları ülkelerin birçoğunda artık görülmez olduğunu, ormanların hızla yok olmasının da yaşam alanlarını daralttığına işaret etti.

EN BÜYÜK FELAKET ELEKTRİK DİREKLERİ

Leyleklerin sulak alanlara ve tarım arazilerine yakın köylerde yuva kurduğunu anlatan Can, “Bir zamanlar, yalnız bir ağaç, insan yaşayan evin çatısı, üreme mevsimi duman tütmeyen bir baca, cami ve kilise kubbesi, çan kulesi, taş duvar, sur, kemer, kaya gibi yüksekçe yerlerde yuvalandılar. Köyler hızla kentleşti, mimari değişti, yuva yapacak çatı ve baca kalmadı. Ağaçlar kesildi, beslenme alanları kurudu, çember daraldı. Yeni çözüm yolları arayan leylek, şimdilerde çareyi dünyanın her yerinde ot gibi biten elektrik direklerinde buldu. Yaşadığı en büyük felaket de bu oldu" dedi.

6.3 MİLYON METREKARE ALANI KAPSIYOR

Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarında toplamda 6 milyon 320 bin kilometrekare alanda dağılım gösterdiklerini söyleyen Fikret Can, leyleklerin iki yarımküre arasındaki normal göç döngüsünde, aslında hiç kış görmeden, sürekli ilkbahar ve yaz mevsiminde yaşayan bir kuş türü olduğunu kaydetti. Çok fazla yaklaşılmadığı sürece insandan kaçmadığını ve ürkek olmadıklarını dile getiren Can, solucan, yılan, akrep, fare, kurbağa, kertenkele, balık gibi hayvanlarla beslendiğini belirterek, “Erişkin bir leylek günde 500-700 gram, çok hızlı büyümesi gereken bir yavru her gün 1600 gram et tüketir" dedi.