IATA: DİJİTAL VİZE UYGULAMASI HAVAYOLLARINI ZORLUYOR!

MONTREAL - Yolcular için dijital vizeler seyahati hızlandırıp kolaylaştırırken, 100’den fazla ülkenin farklı sistemler kullanması havayolu şirketleri için büyük bir karmaşa ve ceza riski yaratıyor. IATA Havaalanları, Altyapı ve Müşteri Deneyimi Direktörü Harry Grewal, sistemdeki bu kopukluğa dikkat çekerek acil standardizasyon çağrısında bulundu.

Küresel seyahat dünyasında geleneksel vize etiketlerinin yerini e-vizelerin almasıyla birlikte yolcular önemli bir hareket özgürlüğü kazandı. Ancak bu dijitalleşme dalgası, arka planda havayolu şirketleri için karmaşık ve riskli bir doğrulama sorununu beraberinde getirdi.

Yolcu İçin Kolaylık, Havayolu İçin Risk

Bir yolcu geçerli pasaportu, onaylı bileti ve e-vizesiyle havaalanına geldiğinde, havayolu şirketinin bu belgenin gerçekliğini ve geçerliliğini doğrulaması yasal bir zorunluluktur. Doğrulama sürecinde yaşanacak en ufak bir hata, havayolu şirketlerine yolcu başına ortalama 9.000 ABD doları para cezası ve sınır dışı etme masrafları olarak geri dönüyor.

Şu anda e-vizelere dair kanıtlar e-posta, PDF, QR kod şeklinde sunulabiliyor ya da web sitesi sorguları ve devlet veri tabanlarına manuel bağlantılar gerektirebiliyor. Standart bir yaklaşımın bulunmadığı bu düzende, check-in kontuarındaki görevlilerin dünyanın dört bir yanından gelen farklı vize türlerine ayak uydurması oldukça zorlaşıyor.
 

Çözüm Nerede Yatıyor: Standardizasyon ve iAPI

Havacılık sektörünün geçmişteki birçok zorluğu standardizasyonla aştığını belirten IATA, bu krizin aşılması için "Fiziksel Olmayan Seyahat İzinleri, Verenler ve Doğrulayanlar için En İyi Uygulamalar (2026)" rehberini yayınladı. ICAO çalışmalarına dayanan bu yaklaşımın merkezinde iki temel mekanizma yer alıyor:

1. iAPI (Etkileşimli Gelişmiş Yolcu Bilgilendirmesi): Check-in sırasında havayolu şirketinin yolcu bilgilerini varış ülkesinin hükümetine elektronik olarak gönderip gerçek zamanlı yanıt almasını sağlar. Kapsamlı iAPI sistemine sahip ülkelerde dokümantasyon uyumluluk oranlarının manuel kontrollere göre 20 kata kadar daha yüksek olduğu belirtiliyor. Ancak şu anda dünyada 30'dan az ülke bu sistemi işletiyor.
2. ICAO Dijital Seyahat İzni (DTA): Elektronik bir iznin verildiğine dair standartlaştırılmış, dijital olarak imzalanmış bir kanıt sunar. iAPI kontrolünün mümkün olmadığı durumlarda dahi tutarlı ve doğrulanabilir bir altyapı sağlar.

"Doğrulama Süreci de Dijitalleşmeye Ayak Uydurmalı"

Ulusal güvenlik endişeleri ve teknik altyapı farkları nedeniyle evrensel iAPI ve DTA geçişinin zaman alacağı öngörülüyor. Ancak uzmanlar, bu durumun geçiş sürecinde hiçbir şey yapmamak için bahane olamayacağının altını çiziyor. Hükümetlerin mevcut vize onaylarını uluslararası standartlarla uyumlu hale getirmesi, havayolu check-in sistemleriyle entegre çözümler geliştirmesi hayati önem taşıyor.

Küresel standartlarla uyum sağlamanın, ülkelerin kendi sınır ve göç politikalarından taviz vermesi anlamına gelmediğini vurgulayan yetkililer, şu kritik soruyla uyarıda bulunuyor:

Soru artık sadece "Vizeyi dijital olarak nasıl veririz?" olmamalı; aynı zamanda "Dünyanın öbür ucundaki bir havayolu şirketi vizenin geçerli olduğunu nasıl bilecek?" sorusu da yanıt bulmalıdır.