HAYDARPAŞA’NIN TEMELİNDE AHŞAP KAZIKLARIN YÜZDE 80’İ KAYIP!

İSTANBUL- Haydarpaşa Garı’nda yürütülen restorasyon çalışmalarında yapının temeline ilişkin dikkat çekici bir bulgu ortaya çıktı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, orijinal projelerde yer alan yaklaşık 1000 ahşap kazıktan yalnızca 200’ünün yerinde tespit edildiğini açıkladı.
Zemindeki sıvılaşma riskine karşı kapsamlı güçlendirme çalışmalarının sürdüğünü belirten Ersoy, restorasyonun ilk etabının 2027 yılında tamamlanmasının hedeflendiğini bildirdi.

İstanbul’un simge yapılarından Haydarpaşa Garı’nda 1909’daki resmî açılışından bu yana gerçekleştirilen en kapsamlı restorasyon çalışmalarında önemli bir teknik bulguya ulaşıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa Gar Sahası’ndaki çalışmalar sırasında tarihî gar binasının temellerinin ayrıntılı biçimde incelendiğini açıkladı.

1000 kazıktan yalnızca 200’ü tespit edildi

Haydarpaşa Garı’nın orijinal projelerinin incelenmesi sonucunda, yapının ilk inşası sırasında temel altına yaklaşık 1000 ahşap kazık yerleştirildiği belirlendi.

Uzunlukları 8 ila 21 metre, çapları ise 50 ila 90 santimetre arasında değişen bu kazıkların günümüzdeki durumunu belirlemek amacıyla jeoradar çalışması gerçekleştirildi.

İncelemelerde yalnızca yaklaşık 200 kazığın yerinde olduğu, 800 kazığın ise tespit edilemediği bildirildi. Teknik değerlendirmelere göre bu bulgu, ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin zaman içinde yok olduğunu ortaya koydu.

Bakan Ersoy, “Haydarpaşa’yı geleceğe taşırken tarihî gar binasının temellerine ilişkin kritik bir bulguya ulaştık” ifadelerini kullandı.

Zeminde sıvılaşma riski

Gar binasının bulunduğu zeminde yapılan sondaj, jeofizik ölçüm, arazi ve laboratuvar çalışmalarında da önemli sonuçlara ulaşıldı.

İncelemelerde zeminin heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kumdan oluştuğu, gevşek ve suya doygun yapısının önemli geoteknik riskler barındırdığı belirlendi.

Olası sıvılaşma durumunda tarihî yapıda oturma ve yanal hareket meydana gelebileceğinin tespit edilmesi üzerine kapsamlı bir zemin iyileştirme projesi hazırlandı.

Haydarpaşa’nın çevresine fore kazık

Uzman mühendisler tarafından hazırlanan, akademik heyetlerce incelenen ve Danışma Kurulu tarafından uygun bulunan proje kapsamında yapının çevresinde fore kazık uygulaması gerçekleştirildi.

Garın içinde ve dışında ise kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu gibi yöntemlerle zemin güçlendirildi.

Çalışmalar sırasında tarihî yapının davranışı teknik cihazlarla sürekli takip edildi. Elde edilen veriler doğrultusunda uygulamalar kontrollü ve aşamalı şekilde yürütülürken ihtiyaç duyulan bölümlerde projeler yeniden düzenlendi.

Bodrum katındaki sınırlı çalışma koşulları ve tarihî taşıyıcı sisteme zarar verilmemesi gerekliliği de restorasyon süresini uzatan unsurlar arasında yer aldı.

Açılış takvimi değişti

Haydarpaşa Gar Sahası’nın ilk etabının daha önce İstanbul Kültür Yolu Festivali’nin başlangıcında açılması planlanıyordu.

Ancak temel ve zemin güçlendirmesinde ortaya çıkan yeni teknik gereksinimler, bilimsel analizler, proje revizyonları ve arkeolojik buluntular nedeniyle takvim yeniden düzenlendi.

Bakan Ersoy, çalışmaların ilk etabının 2027 yılı içerisinde tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı.

“Önceliğimiz, bu eşsiz mirası bütün değerleriyle koruyarak güvenle geleceğe taşımak” diyen Ersoy, ilk etabın tamamlanmasının ardından alanın vatandaşlarla buluşturulacağını belirtti.

Arkeoparkta yeni kalıntılar bulundu

Restorasyon sürecinde Haydarpaşa Arkeopark alanında da yeni arkeolojik kalıntılar ortaya çıkarıldı.

Altyapı, drenaj ve ziyaretçi güzergâhlarına ilişkin kazılarda bulunan yeni kalıntıların korunabilmesi amacıyla mevcut projeler yeniden ele alındı.

Ziyaretçi güzergâhları ile altyapı ve drenaj hatları, arkeolojik kalıntıların konumlarına göre yeniden düzenlendi. Bu çalışmalar da uygulama takvimine ilave süre ekledi.

Haydarpaşa kültür ve sanat merkezine dönüşecek

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TCDD arasında 15 Ağustos 2024’te imzalanan protokol kapsamında Haydarpaşa Gar Sahası yalnızca restore edilmeyecek; aynı zamanda İstanbul’un yeni kültür ve sanat merkezlerinden birine dönüştürülecek.

Proje kapsamında Anadolu Yakası’nın ilk arkeoloji müzesi, performans sanatları merkezi, kütüphane, sergi salonları, sanat ve tasarım atölyeleri oluşturulması planlanıyor.

Arkeopark, açık etkinlik alanları ve peyzaj düzenlemeleriyle birlikte tarihî Haydarpaşa Garı’nın ulaşım belleğini koruyarak kültür, sanat ve arkeolojiyle yeniden İstanbul yaşamına kazandırılması hedefleniyor.