HAVALİMANINA DEVLET GARANTİSİ ŞOKU

İSTANBUL- İstanbul’a yapılacak üçüncü havalimanıyla ilgili daha önce de çeşitli yazılar yazdık. 36.5 milyar avroyla Cumhuriyet tarihinin en büyük özelleştirmesi olan proje, ekonomik olduğu kadar siyasi açıdan da hayati önem taşıyor. AK Parti’nin inşaat ve kentsel rantlara dayalı büyüme modelinin önümüzdeki iki yılda yapılacak kritik seçimler öncesinde sürdürülebilmesi... Ve iktidarın, refaha dayalı oy devşirme sisteminin devamı açısından, havalimanın yapılabilmesi hayati bir gereklilik... Çünkü söz konusu havalimanı Başbakan Erdoğan’ın 2011 seçimleri öncesinde bahsettiği bir dizi dev yapı kompleksinden oluşan çılgın projelerin tam göbeğine yerleşiyor.

Üçüncü havalimanı, Kanalİstanbul, bunların yanı başında yükselecek uydu kentlerden oluşan ‘çılgın projeler’... Bugün yanlış hesaplamalar nedeniyle büyük bir çıkmaza giren inşaat sektöründeki büyümeyi ve kentsel rantların devamını sağlayabilmek... Doğrudan ve dolaylı olarak yaratılacak yeni iş sahaları, istihdam artışı, kazanç ve alım gücünün artırılması... Ve en nihayetinde ekonomik büyüme ve siyasi başarının devamı için AK Parti’nin en büyük kozları olarak öne çıkıyor... Sadece AK Parti değil, iktidarı destekleyen sermaye gruplarının kaderi de bu projelerin çevresinde şekilleniyor.
Projeler açısından başlangıçta hemen her şey iyi giderken, son iki ay içinde önce Gezi Parkı olaylarındaki inatlaşma... Ardından ABD Merkez Bankası’nın faiz artırma açıklamaları... Ve nihayetinde küresel yatırımcı açısından Türkiye gibi gelişen ülkelere karşı hızla değişen bakış açısı... Genelinde çılgın projeler, özelinde ise üçüncü havalimanı açısından büyük bir talihsizlik olarak karşımıza çıktı.
Limak’ın patronu Nihat Özdemir ile son yıllarda hemen her kamu yatırımında başrolde yer alan ihale şampiyonu Cengiz İnşaat’ın da içinde yer aldığı beşli yatırım grubunun aldığı üçüncü havalimanı... Kısa bir süre içinde kur, faiz ve büyüme gibi şoklar yüzünden çok sorgulanır bir projeye dönüşüverdi. Sorgulamalar son derece normal çünkü iki ay içinde değişen şartlar projenin nihai maliyetini 6-7 milyar dolar arasında artırıverdi. Zaten ihale fiyatı açısından büyük riskler taşıyan üçüncü havalimanı şimdi çok daha keskin risklerle ‘çılgınlık projesi’ oldu.
Bütün bunlar olurken, ihaleyi kazanan grup, projenin arkasındaki en büyük güç olarak 6.4 milyar avroluk devlet garantisini sık sık dile getirdi. Ancak ihale sürecini baştan beri takip eden bir bankacı dostum öyle bilgiler verdi ki... Havalimanın yapılmasının imkânsıza yakın olduğuna giderek daha çok inanmaya başladım.

Bankacıların bakışı değişiyor
Onun ağzından not alabildiğim kadarıyla özetle aktarayım: “6.4 milyar avroluk devlet garantisi havalimanı açıldıktan sonraki ilk 12 yılda verilecek. Yolcu garantisinin çalışabilmesi için önce 7 milyar avroluk yatırımı bitirmek gerekli. Ve ardından her yıl 1 milyar 45 milyon avroluk kira ödenmek zorunda. Buna ek olarak yıllık işletme giderinin yaklaşık 450 milyon avro olacağını tahmin ediyoruz. Özetle ihaleyi kazanan gruplar ilk 12 yılda 12.5 milyar avrosu kira, 7 milyar avrosu inşaat bedeli ve 5.4 milyar avrosu işletme gideri olmak üzere toplam 25 milyar avroluk risk altında. Evet, 6.4 milyar avroluk devlet garantisi var. Ama önce bu işleri yapabilmeleri lazım... Bankaların kredi vermesi için, bankacıları devlet garantisini alabilecek düzeye gelebileceklerine inandırmaları gerekli. Buna karşın ellerinde olan tek şey 2 milyar avroluk öz sermaye.”
Bankacı dostum ile Nihat Özdemir’in daha önceki açıklamalarını yan yana koyunca bakış açılarının taban tabana zıt olduğu ortaya çıktı. Bankacı, Özdemir’in baktığı yönün tam tersinden bakıyor. Zaten sorunumuz da bu... Artık bakış açıları değişiyor. Kişisel olarak bankacı kadar karamsar değilim. AK Parti bu konuda ısrar edecektir

Taraf