HAVADA ZAM KRİZİ PATLADI

İSTANBUL- Devlet Hava Meydanları İşletmesi'nin 2009 tarifesi havacıları çileden çıkardı. Yeni tarifelere itiraz etmeye hazırlanan Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) üyeleri, zamların geçerli olması durumunda bilet fiyatlarının en az yüzde 10 artacağını ve gerekirse uçakları kaldırmayacaklarını açıkladı.
Devlet Hava Meydanları İşletmesi'nin (DHMİ) 2009 tarifesi havacıları çileden çıkardı. İşlek olmayan havalimanlarında indirim yapılırken yoğunluğun yüksek olduğu havalimanlarında belli kalemlerde yüzde 8 ila 400'lere varan zam yapıldı. 2009 yılını "belirsizlikler yılı" olarak niteleyen havacılar, DHMİ'nin yeni tarifelerine itiraz edecek. Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) üyeleri, zamların geçerli olması durumunda bilet fiyatlarının en az yüzde 10 artacağını ve gerekirse uçakları kaldırmayacaklarını açıkladı.



Onur Air Genel Müdürü Şehabettin Bolukçu, "Devletler dünyadaki krizin ekonomik etkilerini azaltmaya çalışırken sanki hava meydanları güllük gülistanlıkmış gibi zam yapmak anlaşılır gibi değil.



Halbuki biz bu yıl zam yapılmamasını talep etmiştik" derken TÖSHİD Genel Sekreteri Musa Alioğlu da "DHMİ'ye karşı bir görüş yazacağız. Bu krizde belli kalemlerde yüzde 400'e varan zamlar inanılmaz bir durum. Eğer düzeltme yapılmazsa, bilet fiyatları da en az yüzde 10 artar" açıklamasını yaptı. Alioğlu, gerekirse uçakları kaldırmama eylemi de yapabileceklerini söyledi.

Doluluk oranlarını düşürür
DHMİ, havaalanlarının işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin gerçekleştirilmesi, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi gibi alanlarda faaliyet gösteriyor. DHMİ, 2009 yılı ücret tarifesini geçen günlerde yayımladı. İç hat konma-konaklama tarifesinde Ağrı, Çanakkale, Elazığ, Erzincan, Balıkesir gibi az kullanılan bazı küçük meydanlarda yüzde 10 ile yüzde 80 arasında indirime gidildi. Diğer havalimanları için ise giderlerde en büyük kalemi oluşturan, günlük ve metrekare işgaliyesi, karşılama bankoları tarifesi, check-in, transit kontuar, kiosk gibi TL ile alınan tarifelerin tamamına yakını yüzde 8 ile yüzde 400 oranında artırıldı.
Hava yolu şirketlerinin en önemli maliyet kalemlerinden olan konma, konaklama, check in, transit kontuar tarifesindeki artışlar ise yüzde 7 ila 21 arasında.
Örneğin yeni tarifeye göre maksimum ağırlığı 361 ton olan Airbus A380 önceki tarifeye göre konma başına 230 YTL öderken yeni tarifeye göre 250 YTL ödeyecek. Günlük konaklama ücreti ise 150 YTL'den 180 YTL'ye çıkmış olacak. Bu ücretler uçak başına ödendiği için şirketlerin en önemli gider kalemlerinden biri olarak görülüyor.
Yeni tarifede geri atım atılmaması halinde bilet fiyatlarının en az yüzde 10 artacağı, bu durumun krizle birlikte düşen doluluk oranlarını daha da düşüreceği belirtiliyor.
Global krizin başladığı eylül ayından bu yana dünyada hava yolu şirketlerinin iç hat yolcu trafiği ortalama yüzde 3 oranında azalırken düşüşün nisan-mayıs aylarında yüzde 20'yi bulacağı hesaplanıyor. Türkiye'de de geçen ay hava trafiğinin en yoğun olduğu noktalardan Atatürk Havalimanı'nda iç hat uçuşları yüzde 15 geriledi, dış hatlarda da yüzde 2 daralma oldu.

Yeni tarife sektörü sakatlar
Dünyada yoğun bir krizin yaşandığı bu dönemde yüzde 400'lere varan zamlı tarifenin anlaşılamaz olduğunu vurgulayan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Sivil Havacılık Meclisi Başkanı ve Onur Air Genel Müdürü Şehabettin Bolukçu, yeni tarifenin sektörü sakatlayabileceğine dikkat çekti. Bolukçu, şunları söyledi: "Devletler dünyadaki krizin ekonomik etkilerini azaltmaya çalışırken sanki hava meydanları güllük gülistanlıkmış gibi zam yapmak anlaşılır gibi değil. Biz önümüzü göremezken böyle bir zammı doğru bulmuyoruz. TEFE, TÜFE oranında veya onun üzerinde zam yapıyorlar. Ancak bu yıl TEFE'si, TÜFE'si kalmadı, döviz inanılmaz arttı. Bu sene bu zamların yapılmamasını talep ettik. Bu kış gününde bu rekabette kârlarımızı korumak çok zor. Tüm sektörlerin teşvik beklediği bir ortamda bizim zamlı tarifeyle karşılaşmamız inanılır gibi değil."
Bolukçu, bu hafta içerisinde zamların geri alınması için harekete geçeceklerini kaydetti.

Gerekirse uçaklar yerde kalır
Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) Genel Sekreteri Musa Alioğlu da herkesin çözüm üretmeye çalıştığı bir dönemde bu fiyatlandırmaya karşı bir görüş yazacaklarını ve tarifenin tekrar gözden geçirilmesi için talepte bulunacaklarını söyledi. Alioğlu, "DHMİ'ye karşı bir görüş yazacağız. Bu krizde tarifenin bu denli artması doğru değil. Herkes çözüm beklerken, belli kalemlerde yüzde 400'e varan artış olması inanılmaz" diye konuştu. Eğer bir düzeltme yapılmazsa bu durumun bilet fiyatlarına yansıyacağına dikkat çeken Alioğlu, "Bu tarife geçerli olursa maliyet unsurumuzu bilet fiyatlarındaki artışla dengelemek zorunda kalırız" dedi. Alioğlu, herkesin istediği zammı yapması durumunda kimsenin uçağa binemeyeceğini vurguladı.
Şartların zorlaması durumunda uçakları kaldırmama (ground) eylemi de yapabileceklerinin altını çizen Alioğlu, "Şartlar buna zorlarsa, uçakları aprona dizdiğimiz zaman en büyük eylem bu olur. Ancak ne bizim uçaklarımızın ne de vatandaşın yerde kalmasını isteriz" diye konuştu. TÖSHİD bünyesindeki 29 hava yolunun 150 bin personel istihdam ettiğini ve 29 alt sektöre katkısı olduğunu da dile getiren Alioğlu, "3.5 milyar dolarlık ciroya hükmediyoruz. Bu gücümüzü birilerinin görmesini de istiyoruz. Bir duvara tırmanıyoruz, biz yuvarlanırsak herkes yaralanır" diye konuştu.

DHMİ yeni tarifesindeki bazı kalemlerin zam oranları (TL)

Tanım Eski tarife (YTL) Yeni tarife (YTL) Değişim oranı (%)
Günlük işgaliye* 10 50 400
Metrekare işgaliyesi* 2 10 400
Karşılama bankolar tarifesi 502 2.000 298.41
Check in, transit kontuar tarifesi 12 14 16.67
Check-in kiosk tarifesi 164 200 21.95
İç hat konma (uçaklar için ton başına) 0,65 0.70 7.69
İç hat konaklama 0,50 13.64 0,44
* (Uçak hariç her çeşit araç ve ekipman için geçerlidir.)


DHMİ'nin görevleri
* Havaalanlarının işletilmesi.
* Meydan yer hizmetlerinin yapılması.
* Hava trafik kontrol hizmetlerinin gerçekleştirilmesi.
* Seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi.
* Bu faaliyetler ile ilgili diğer tesis ve sistemlerin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasını sağlamak.